VISOKA ŠKOLA ZA PRIMJENJENE I PRAVNE NAUKE
“PROMETEJ”
ŽIKICA JOVANOVIĆ
SISTEM ZA NAPAJANJE DIZEL MOTORA GORIVOM
-DIPLOMSKI RAD-
Banja Luka, jul 2019. godine
VISOKA ŠKOLA ZA PRIMJENJENE I PRAVNE NAUKE
“PROMETEJ”
SISTEM ZA NAPAJANJE DIZEL MOTORA GORIVOM
-DIPLOMSKI RAD-
Nastavni predmet: Motori SUS
Student: Žikica Jovanović Mentor: Milan Plavšić
Broj indeksa: TI-243/14
Studijski program: Transportmo inženjerstvo
Smjer: Drumski saobraćaj
Banja Luka, jul 2019. godine
4
REZIME
Dizel motori su klipni motori sa unutrašnjim sagorijevanjem, kod kojih se hemijska energija
goriva pretvara u toplotnu, sagorijevanjem unutar cilindra motora, a zatim pritisak nastalih
gasova
potiskuje klip u cilindru koji preko klipnjače okreće koljenasto vratilo motora, te se na
taj
način toplotna energija pretvara u mehanički rad.
Dizel
motor uvijek radi s unutrašnjim
stvaranjem smješe i samopaljenjem gorive smješe.
Dizel motor usisava i potom komprimira
samo zrak.
U uvodnom dijelu, retrospektivnom, akcenat je stavljen na upoznavanje sa glavnim
karakteristikama dizel motora.
U glavnom dijelu, analitičko-eksperimentalnom, kroz šest cjelina obješnjeno su podjela
sistema za napajanje dizel motora, gorivom, instalacija za napajanje dizel motora gorivom,
vrste dizel motora, podsistemi visokog i niskog napajanja, te common rail, kao jedan od
sistema za ubrizgavanje dizel motora.
U perspektivnom dijelu, zaključku, su navedene najbitnije osobine sistema za napajanje dizel
motora gorivom, te njihova primjena u današnjem vremenu.
Dizel motori su danas rasprostranjeni u svim granama transporta zbog veće
učinkovitosti u
odnosu na benzin motore. Imaju veoma važnu ulogu u prevozu tereta,
teškoj mehanizaciji i u
raznim generatorima zbog velikog obrtnog momenta na malim
brzinama obrta motora što
omogućava nižu potrošnju goriva.
Ključne riječi
: dizel motor, rezervoar goriva, brizgaljke, linijska pumpa VP, common rail.
5
SUMMARY
Diesel engines are piston engines with internal combustion, which are the chemical energy
fuel converts into heat, combustion within the cylinder of the engine, and then the pressure of
the resulting gases is suppressed by a piston in the cylinder which rotates the crankshaft of the
engine through the piston rod, thus transforming the heat energy into mechanical work. The
diesel engine always works with the internal creation of the mixture and the self-inflation of
the fuel mixture. The diesel engine sucks and then compresses only the air.
In the introductory part, retrospective, the focus is on getting to know the main characteristics
of the diesel engine.
In the main part, analytical-experimental, six parts of the system are divided into the system
for supplying diesel engines, fuel, diesel fueled diesel engines, diesel engine types, high and
low power subsystems, and common rail as one of the diesel injection systems engine.
In the perspective section, the conclusion is that the most important characteristics of the
system for supplying diesel engine fuel, and their application in today's time.
Diesel engines are now widespread in all transport sectors due to higher efficiency than
gasoline engines. They have a very important role in the transport of loads, heavy machinery
and in various generators due to the high torque at low speeds of the engine revolution which
allows for lower fuel consumption.
Key words:
diesel engine, fuel tank, injector, line pump VP, common rail
.
7
Osnovi zadaci sistema za napajanje dizel motora gorivom mogu se formulisati kao:
Doziranje ubrizgane količine goriva po ciklusu u zavisnosti od režima rada motora.
Razvijeni srednji efektivni pritisak (opterećenje motora), u dozvoljenim granicama
koeficijenta viška vazduha, direktno zavisi od količine ubrizganog goriva po ciklusu,
tj. opterečenje motora se reguliše promjenom ubrizgane količine goriva.
Ubrizgavanje goriva u radne prostore pojedinih cilindara prema redosljedu paljenja, u
tačno utvrđenom trenutku i po zadatom zakonu ubrizgavanja. Zakon ubrizgavanja
definisan je kao ubrizgana masa goriva po uglu koljenastog vratila.
Raspršivanje goriva u sitne kapljice i prostorna raspodjela po komori za sagorijevanje
koja obezbjeđuje dobro iskorišćenje raspoloživog vazduha, zavisno od primjenjenog
načina ostvarenja smješe. Vrijeme potrebno za zagrijavanje i isparavanje kapljice
goriva proporcionalno je kvadratu njenog prečnika, iz čega proizilazi da fino
raspršivanje ima presudan uticaj na blagovremeno ostvarenje smješe, za koje je kod
dizel motora raspoloživo vrijeme izuzetno kratko.
Pri ostvarenju ovih zadataka, od kojih suštinski zavisi tok radnog procesa, sistem treba da
ispuni i čitav niz zahtjeva kao što su:
Što manja neravnomjernost ubrizgane količine goriva između pojedinih ciklusa u
istom cilindru (do 1%), kao i između cilindara (2 - 4%).
Automatska promjena ubrizgane količine goriva i ugla predubrizgavanja u zavisnosti
od režima rada motora. Kod natpunjenih motora potrebna je i regulacija ubrizgane
količine goriva u zavisnosti od pritiska natpunjenja.
Pouzdano održavanje karakteristika tokom eksploatacije, dovoljno dug vijek trajanja,
jednostavno održavanje i regulacija, mala masa i gabarit sistema kao i niska cijena
proizvodnje.
Ispunjenje ovako kompleksnih zadataka i zahtjeva otežano je iz više razloga, a neki od njih
su:
Visoki pritisci ubrizgavanja (100 – 200 bara) i velika mehanička naprezanja
elemenata,
Veliki raspon ubrizgane količine goriva po ciklusu u zavisnosti od opterećenja (1:10),
Visoka nestacionarnost procesa ubrizgavanja praćena oscilatornim pojavama,
Promjenljivi protočni presjeci i prigušenja uslovljeni kretanjem pojedinih elemenata
itd
