Универзитет Св.Кирил и Методиј
Машински Факултет - Скопје
Семинарска работа СИСТЕМСКО ИНЖЕНЕРСТВО
Изработил - Цвијетиќ Драган
Тема - СИСТЕМСКО ИНЖЕНЕРСТВО
ПРОФ. Д-р. АТАНАС КОЧОВ
Системското инженертсво е основен чинител во базната организација како во
техничка , структурална , организациона и развојна смисла на производството и
развојот на човештвото и општествените процеси на Земјата.
Комбинацијата од научник (иноватор) – математичар - инженер ја поткрепува со
систем инженер
и сите заедно прават концепт на трансформација и
материјализација на целокупниот комплексен систем . Тоа значи дека системското
инженерство се издига над сите проблеми во сите сегменти на системот и управува со
сите интеракции во системот од почеток до крај - водејќи сметка за практичност,
економичност, ефикасност, оддржливост, дизјан (развој), човечки ресурси, меѓусебна
координација, логистика, животна околина, нови технологии се со една цел
порационално, практично и оптимално усовршување и раководење на сите
системи
.
Систем инженерингот се фокусира на системот како
целина
, тој ја нагласува
целокупната операција. Долгодишното искуство (20-30 год.) во проблемите ,
практиките и еволуцијата во подобрувањето на квалитетот и квантитетот на сите
системи со кои се управува доведе научна дисциплина која ке се грижи за
унапредување и развој на овој домен во општеството односно науката . Тој е
загрижен не само со инженеринг дизајн на системот, туку и со надворешните
фактори кој може да доведе до ограничување на дизајнот.
Тие се одговорни за
водење на формациски (концепт за развој) во фазата на развој на
нов систем
, кој
кулминира во функционален дизајн на системот следствено на потребите на
корисникот ( побарувачката односно пазарот ). Важни дизајн одлуки во оваа фаза не
може да се базира на сосема квантитативните знаења , како што се
традиционалните инженерски дисциплини, туку често мора да се потпираат на
квалитативните одлуки и балансирање на различните потреби и количини ,
искористување на целокупното искуство во различни дисциплини, особено кога се
занимаваат со
новите технологии
. Системското инженерство ги премостува
традиционалните инженерски знаења и бара различни комбинирани решенија во
новиот дизајн и развој . Новите решенија се системски поврзани и се компатибилни во
меѓусебната поддршка на сите елементи и првенствено се тестирани од
сертифицирани организации.
Систем
инженерингот
се смета дека профункционирал од изградбата на пирамидите
во Египет но сепак како главен почеток односно примена се смета после Втората
светска војна, односно во борбата на воената надмоќ во периодот на студената војна
па речиси до ден денес. Општо признавање на систем инженеринг како единствена
активност еволуирале како неопходна последица на брзиот
раст
на технологијата,
временски - што значи временска рамка која е потребна за некоја одлука (тој може да
биде динамичен) и вклучување на изминатите одлуки.
Најголем пример за системското инженерство е
автомобилската индустрија
каде
без добра организациона и системска структура е невозможно да се оддрржува. Со
таканаречениот MBSE ( Базичен Модел на Системско Инженерство) и развојот на
софистицирана технологија на производство, развојот на моторите, употреба на
најнови системи на кочење, компјутерски додатоци за помош при возење,
намалување на отровни издувни гасови , каросерија и боја , доплнителна опрема како
и рентабилно оддржување се главни
атрибути
на систем инженерингот. Како основни
барања на клиентите кои се соочуваат системските инженери е да постигнат
прифатлива цена на возилото за одредени перформанси - брзина, потрошувачка и
јачина на моторот како и комфор и сервисна поддршка (гаранција).. Важно е да се
напомене дека во целиот сплет производството трпи и недостатоци од политичка
природа - голем дел од автомобилиоте завршуваат на т.н. мртви плацеви односно
возила кои се непродадени но за да не се намали цената се трупаат како големи
залихи а се со цел да не се отпуштаат работници со што би дошло до штрајкови и
нестабилност во државите.
Како пример за добро работење е автомобилскиот бренд Тојота кој има во својот
концерн оддел департмент за истражување и развој на нови модели и напредни
технологии во кој работат над 50 системски инженери кои се посветени во развојот на
новите модели кои интегрирано ги произведуваат во прототипови кои се изложени на
секакви тестови за кои неможе ни да замислиме – во текот на истражувањето се
даваат
огромни средства
за напредок , развој и супериорност над конкуренцијата.
Како пример на пропуст на системското инженерството е Концернот Опел кој ги
повлече 12000 возила (модел Астра) од продажба сите продадени и непродадени
возила ширум Европа (1999) , како недостаток се докажал пропуст во системот на
сопирање , можеме да предвидиме колку ја чини фабриката оваа техничка грешка.(на
трошок на компанијата се доставени нови или се вратени средствата во целост).
Хибридните возила се предмет на новите технологии заедно со нано технологијата
стануваат предмет на СИСТЕМ Инженеринг до најситен елемент во кој соларната
енергија (обновливи извори на енергија) се е главен извор на
бесплатна
енергија -
во следните децении ќе бидеме сведоци на многу нови пронајдоци кои ќе бидат
имплементирани како во автомобилската индустрија , градежништвото и мн. други
индустрии.
Исто така може да се каже дека и авио сообраќајот стана толку успешен, усовршен и
динамичен (терминална контрола на воздушниот и аердромски простор како и
сателитскиот надзор ) , благодарејќи на системскиот инженеринг во оперативно
следење и букирањето на картите со што ефикасноста е над 99% со што развојната
компонента на авио компаниите се зголеми за 20-30% а продуктивноста ги намали
цените така што конкурентните цени се намалија некаде за 200 до 300% што беше не
замисливо пред 20-30 години.
Системското инженерство го следи системот од почеток до крај , ги следи сите
влезови
и
излези
во системот, сите логистички операции и услужни операции во
системот, води компјутерски скрининг и комплетно управува со податоците, луѓето,
машините , операторите , комуникациите како и законската регулатива во целост.
Големо внимание се посветува на
ризиците
во целокупниот систем - со зголемување
на преваленцата на комплексни системи во современото општество од суштинско
значење е улогата на систем инженерингот. Инженерските дисциплини се изградени
на квантитативните односи, почитување на физичките закони и се мери на својствата
на материјалите, енергијата или информации.
Системи инженерингот
од друга
страна, се занимава главно со проблеми за кои постои некомплетно знаење, чии
варијабли не ги почитуваат познати равенки каде рамнотежата мора да се направи
меѓу
конфликтните
цели кои ги вклучуваат влезните елементи. Особено,
системскиот инженеринг е од централно значење за одлуката како да се постигне
најдобар
баланс
на ризици со што системските елементи најдобро ќе ги искористат
предностите на новата технологија во кои треба да се базира на докажани
компоненти и како настанатите ризиците треба да се намалат или одстранат од
страна на развој и тестирање. Симулациите се алатка број еден , оперативните
симулации главно се користат во концептуалната развојна фаза за да се дефинираат
оперативни и перформанс барања , истражување на алтернативни систем концепти и
да помогне да избере посакуваниот концепт. Тие се динамични и дискретни
симулации на настани. Оваа категорија вклучува симулации на оперативни системи
способни за истражување на широк спектар на сценарија, како и систем варијанти.
Во брзиот развој на системите допринесе и интернетот и GPS кој станаa главна база
за онлајн информации од било која точка на Земјината топка .
Системското инженерство како професија во науката се сели од воената индустрија и
се имплементира во сите компании и Концерни како оперативен модел на управување
со комлексните системи , станува составен дел на секоја компанија која претендира
да значи нешто во светската индустрија, производство или било каков модел на
управување со сложени коплексни системи .
Главниот фокус на системите и инженерството е од
самиот почеток
на развојот на
системот, успех на системот - во исполнувањето на своите барања и развојни цели,
успешна работа и долго корисен оперативен живот. Системскиот инженеринг се
обидува да се погледне ,,од - надвор,, за да се разберат проблемите на корисникот,
како и условите на животната средина додека системот биде подложен за време на
неговото работење. Тоа има за цел воспоставување на
технички пристап
со кој ќе се
олесни системот на оперативно одржување и се приспособува на евентуална
надградба, се обидува да се предвидат развојните проблеми и да ги решат што е
можно порано во циклусот на развој. Кога тоа не е изводливо се утврдуваат планови
за подоцнежна имплементација како што се бара.
