Visoka zdravstvena škola strukovnih studija u
Beogradu
Tema
:
Skeletni mišići
Predmet:
Fiziologija
Profesor:
2
Uvod
Mišić (
musculus
)
Mišić je organ sposoban da se kontrahuje i omogućava pokrete u zglobovima i
nekim unutrašnjim i spoljnim organima. Mišić je pokretač tela. Mišići su najbolji primer
prilagođavanja tkiva u funkciji. Tako mišićne ćelije srca imaju mnogo više
mitohondrija (rezervoara energije) nego drugi veliki mišići koji ne rade stalno. Najveći
deo mišićne ćelije građen je od uporednih vlakana
miofibrila
. Jedina funkcija mišića
je kontrakcija koja se omogućava prelazom hemijske energije u mišićnim ćelijama u
kinetičku. Na svakom mišiću razlikuje se mesnati i tetivni deo. Mesnati ili crveni deo
koji se pri kontrakciji skraćuje i zadebljava, naziva se
trbuh mišića
(
venter)
. Tetivni
deo,
tetiva
(
tendo)
je beličasta, žilava i otporna. Ona se nalazi na krajevima mišića i
predstavlja njegov pasivni deo koji prenosi snagu kontrakcije na skelet.
U sastav mišića ulaze poprečno prugasta mišićna vlakna, vezivno tkivo, krvni
sudovi i živci. Mišićna vlakna koja su obavijena mrežastim i retkim kolagenim
vlaknima vezivnog tkiva, udružuju se i obrazuju
mišićne snopiće
. Mišićni snopići su
obavijeni i spojeni rastresitim vezivnim tkivom u manje ili veće mišićne snopove.
Rastresito vezivno tkivo, koje obavija i spaja mišićna vlakna, mišićne snopiće i
snopove, predstavlja
unutrašnji perimizijum mišića
(
perimisium internum)
. Trbuh
mišića obavija
spoljni perimizijum
(perimisium externum)
, omotač od rastresitog
vezivnog tkiva, koje ga odvaja od okolnih mišića u posebnu anatomsku i funkcionalnu
jedinicu.
- FUNKCIJA MIŠIĆA -
Grče se i opuštaju pod regulacijom nervnog sistema. Sposobni su da duže
vreme održe stanje kontrakcije u svakom stepenu. Mogućnost rada je proporcionalna
veličini mišića, ako napor nije veliki, mišić može dugo bez zamora obavljati funkciju.
Mišić izložen velikom naporu hipertrofira, a pri smanjenoj funkciji hipotrofira.
Normalan rad mišićnog sistema povoljno deluje na druge funkcije u organizmu.
Mišićna sila ima svoj intenzitet, pravac i smer. Mišići obezbeđuju proste i složene
pokrete delova tela u više pravaca što omogućavaju mišići sa zajedničkim i suprotnim
dejstvom (sinergisti i antagonisti).
Pokreti koje omogućavaju mišići su:
- Fleksija
(savijanje u zglobu)
-
Ekstenzija
(ispružanje u zglobu)
-
Abdukcija
(odmicanje)
-
Adukcija
(primicanje)
-
Spoljašnja rotacija
(uvrtanje prema spolja)
-
Unutrašnja rotacija
(uvrtanje prema unutra)
-
Pronacija
(okretanje šake prema dole ili nazad)
-
Supinacija
(okretanje šake prema napred)
-
Tonus
(mišići čuvaju oblik tela jer su u stalnom tonusu)
Mišići često nose naziv prema funkciji, lokalizaciji i obliku (fleksor, brahijalis, triceps)..
Srčani mišić se, mada histološki pripada poprečno-prugastim mišićima, po
mnogim svojim karakteristikama razlikuje i od skeletnog i od glatkog mišića.
4
Tanki miofilamenti
se sastoje od proteina
aktina, tropomiozina i troponina.
Dugi su oko 1 µm i široki oko 5 nm i jednim krajem su zakačeni za Z liniju. Svetle i
tamne pruge, koje se u skeletnom mišiću vide na svetlosnom mikroskopu, nastaju
interpozicijom i pravilnim rasporedom debelih i tankih miofilamenata u sarkomeri.
Svetle pruge
sa obe strane Z linije nazivaju
I pruge
i sastavljene su od tankih
miofibrila.
Tamne pruge
u centru sarkomere nazivaju
A pruge
. Sastoje se od
debelih miofilamenata ali i od delova tankih miofilamenata. Deo A pruge gde se
nalaze samo debeli miofilamenti naziva se
H pruga
, koji po vertikali preseca
M linija.
M liniju sačinjava strukturni protein
miomezin
, koji povezuje dva susedna molekula
miozina, i enzim
kreatin fosfokinaza (CPK)
koji učestvuje u održavanju adekvatne
koncentracije ATP-a. Stepen preklapanja tankih i debelih miofilamenata zavisi od
dužine sarkomere i određuje snagu kontrakcije koju će pri stimulaciji mišić proizvesti.
Aktinski filament sastavljen od dva helikalna lanca F-aktina i dva lanca
tropomiozina koji leže labavo u žlebovima između lanaca aktina. Na jednom kraju
svakom tropomiozinskog molekula je prikačen troponin kompleks koji inicira
kontrakciju.
Aktivna mesta su tačke za koje se vezuju glavice poprečnih mostova miozina.
-
Troponin
je kompleks od tri globularna proteina:
-
Troponin T
pričvršćuje troponinski kompleks za tropomiozin.
-
Troponin I
inhibira interakciju između aktina i miozina.
-
Troponin C
je Ca
2+
vezujući protein koji, kada veže Ca
2+
, omogućava interakciju
aktina i miozina.
