VISOKA POSLOVNO TEHNIČKA ŠKOLA
STRUKOVNIH STUDIJA UŽICE
ZAVRŠNI RAD
TEMA: SKI CENTRI SRBIJE
Profesor: Student:
Jelena Jovanović
Užice,2019.
Ski centri Srbije Jelena Jovanović
2019
Strana 2
APSTRAKT
Sve više pažnje posvećuje se načinu na koji se provodi slobodno vreme, pre svega zbog
činjenice da je došlo do povećanja broja, vrste i važnosti različitih aktivnosti. Usled
raznovrsnosti aktivnosti, turistička tražnja postaje sve zahtevnija i sofisticiranija. Takođe,
vremenom se konstantno razvijaju nove potrebe ljudi, koje oni nastoje da zadovolje. Neke od
tih potreba ne mogu se zadovoljiti u mestu stanovanja, usled čega dolazi do povećanja broja
putovanja, u uslovima kada ljudima na raspolaganju ostaje sve više vremena i slobodnih
sredstava za tu svrhu. Jedna od popularnih destinacija za provođenje slobodnog vremena jesu
ski centri.
Razvojem ski centara i planina kao turističkih destinacija ne samo da se otvaraju nova
radna mesta i privlače na desetine hiljada turista, već se razvijaju i ostale grane privrede.
Kopaonik, Stara planina,Zlatibor, Goč, Golija i Zlatar planine su koje se prostiru na velikim
nadmorskim visinama, a ski-staze koje se nalaze u ovim skijališnim centrima izgrađene su na
više od 1.000 metara pa je i logično da se u ponudi obližnjih gradova kao glavni adut nađe
baš zimski turizam. Upravo na ovim planinama su najpoznatiji ski centri u Srbiji, o kojima će
više reči biti u nastavku rada.
Ključne reči:
Skijanje,ski centri,ski pass,turizam, Kopaonik,Zlatibor,Goč,Stara planina.
ABSTRACT
More attention is paid to the way in which free time is spent, primarily due to the fact
that there has been an increase in the number, type and importance of various activities. Due
to the diversity of activities, tourist demand is becoming more demanding and more
sophisticated. Also, over time, new people's needs are constantly evolving, which they are
trying to satisfy. Some of these needs can not be satisfied in the place of residence, which
leads to an increase in travel, in circumstances where more and more time and free resources
for this purpose are available to people at their disposal. One of the most popular leisure
leisure destinations are ski centers.
The development of ski centers and mountains as tourist destinations not only opens
new jobs and attracts tens of thousands of tourists, but also other branches of the economy are
developing. Kopaonik, Stara planina, Zlatibor, Goč, Golija and Zlatar mountains are located
at high altitudes, and ski tracks located in these ski centers have been built on more than
1,000 meters, so it is logical to offer nearby cities Winter tourism is the main asset. It is in
these mountains that the most famous ski centers in Serbia are the ones that will be discussed
in the continuation of the work.
Key words:
Skiing, ski centers, ski pass, tourism, Kopaonik, Zlatibor, Goč, Stara planina.
Ski centri Srbije Jelena Jovanović
2019
Strana 4
1.
UVOD
Skijanje u savremenom svetu predstavlja jedan od retkih, individualnih takmičarskih
sportova, koji uspeva da održi popularnost, uprkos sve površnijem interesovanju za sport
koji pokazuje svetska populacija. Upravo eksplozivnost, ritmičnost i veliki trud svetske
organizacije, FIS, održavaju ga u žiži interesovanja svih slojeva društva i svrstavaju ga u
najpopularnije sportove na svetu, rame uz rame sa, dominantnim, kolektivnim sportovima. Sa
druge strane, omasovljenost skijanja na svim kontinentima, čini ga prijemčivom rekreacijom
svim slojevima društva, a prema mom skromnom mišljenju nema popularnosti neke sportske
grane bez neposredne indentifikacije širih slojeva stanovništva sa istom.
Naime ukoliko prosečan čovek kroz rekreaciju ne doživi neposredan osećaj
zadovoljstva bavljenja određenim sportom, on teško može da razvije interesovanje prema tom
sportu. Indentifikacija sa svojim idolima dolazi sa istog izvora. Ukoliko se nekome sviđa
tehnika nekog šampiona, čovek će kroz rekreaciju nastojati da je oponaša, a samim tim
porašće i interesovaanje za posmatrnje, navijanje, i eto popularnosti. U suprotnom sve je
atrakcija koja ne može držati pažnju posmatrača kontinuirano. Dobar primer za to su tzv,
ekstremni sportovi. Skijanje ili smučanje, razvojem savremenih sredstava transporta, kao što
su žičare, i tabanjem staza savremenim mašinama, kao i velikom mogućnošću uživanja pre i
posle smučarskih aktivnosti, prevazišlo je gore navedeni problem.
Prirodne lepote srpskih planina dolaze do izražaja tokom zime kada prorade ski-centri
Srbije. Februar, kao i mart su omiljeni meseci ljubiteljima belog sporta, jer je dan duži i sunce
jače greje. Na listi najpopularnijih evropskih skijališta nalaze se, austrijska, francuska,
švajcarska i italijanska, ali je poslednjih godina sve popularniji odlazak u zemlje kao što su
Bugarska, Slovenija i Slovačka. Kopaonik je najveći i najpoznatiji ski centar u Srbiji koji ima
odlično pripremljene staze kako za početnike, tako i za skijaše vrhunskih sposobnosti. Zbog
svojih prirodnih bogatstava poznat je i pod imenom „Srebrna planina“. Posle Kopaonika,
najveći i najperspektivniji ski centar je svakako Stara Planina sa skijalištem „Babin zub“,koje
je od samog početka prepoznato i ocenjeno kao odlično od strane profesionalnih skijaša.
Kada je reč o zimskim sportovima na Zlatiboru, neizostavno se mora pomenuti najveći
ski centar ovog dela Srbije, ski centar Tornik, koji se nalazi nadomak turističkog centra
Zlatibora. Lako se prepoznaje po gustoj četinarskoj šumi, prosečenoj ski stazama koje se
mogu jasno uočiti. Od afirmisanih ski centara izdvajaju se jos Divčibare,Goč,i Brezovica koja
svojom izrazito alpskom prirodom i visokoplaniskim ambijentom podseća na najpoznatije
evropske turističke centre. Među manje valorizovane ski centre svrstavaju se Golija, Zlatar i
potencijalni ski centar na Avali čija je gradnja planirana ove godine.
Strukturu ovog završnog rada pored uvoda čine tri glave, zaključak i spisak korišćene
literature. Nakon uvodnog dela,izložice se prirodni preduslovi za skijanje i razvoj ski centara
u Srbiji.Nadalje,u sledećoj glavi se izlaže sta sve jedan moderan ski centar treba da sadži i
koje su njegove karakteristike. Sledeći,glavni deo rada vezan je konkretno za ski centre u
Srbiji,koji su opisani pojedinačno po poglavljima.Na kraju rada dat je zaključak i pregled
korišćene literature.
Ski centri Srbije Jelena Jovanović
2019
Strana 5
2.
PRIRODNI PREDUSLOVI ZA SKIJANJE I RAZVOJ SKI CENTARA
Većina poznavalaca zimskih sportova kaže da se ne može odrediti tačan datum
nastanka skijanja. Naime, ima onih koji tvrde da ovaj sport postoji od kada postoji i čovek, te
da je naš predak kada je učio da se snađe u prirodi, paralelno učio i da skija. Istorijiski podaci
pak svedoče o tome da prvi tragovi ovog zimskog sporta pojavljuju još u doba egipatskih
faraona i da su se prve skije pojavile pre više desetina hiljada godina, kada je vladalo ledeno
doba i kada naši predci nisu imali izbora nego su morali boreći se za opstanak da nauče da se
kreću po snegu i ledu, te je jedna od opcija bilo i skijanje.
Sama reč skijanje potiče sa Islanda, a označava „cipele za sneg“ ili „komad drveta.
Najstarije skije za koje se zna, bile su savijene, i duge, napravljene su od kostiju životinja.
U poslednjih nekoliko decenija skijanje je doživelo veliku ekspanziju. Uporedo sa
izgradnjom ski centara koje u toku zimske sezone posećuju mnogobrojni skijaši - rekreativci,
napreduje takmičarsko skijanje, trenažna tehnologija, kvalitet opreme. Sama činjenica da u
svetu svake godine broj skijaša raste, što potvrđuje porast proizvodnje i prodaje skijaške
opreme, kao i statistike turističkih agencija koje se bave zimskim turizmom, govori u prilog
tome da i ski-škole imaju, i ubuduće će imati, sve veći broj polaznika. Naravno da među
polaznicima ima onih koji su osnovno skijaško znanje već stekli i žele da dalje napreduju, ali
je i vrlo veliki procenat odraslih početnika i dece koji se sa skijanjem prvi put susreću.
Nagibi u reljefu znantno utiču na izbor vidova rekreacije. Naime, visoravni,površi i
blago zatalasane površine omogućavaju zastupljenost lakših oblika pešačenja i nordijsko
skijanje. S druge strane,strmiji tereni pogodni su za planinarenje,alpinizam,i alpsko skijanje.
Krajnja minimalna tačka skijaških staza na osojnim stranama trebalo bi da iznosi oko 1000
m,a na prisojnim stranama oko 150 m. Nagib terena treba da iznosi 20-40%,a površina
smučarskog prostora oko 500 ha. Nagibi terena do 3
dobri su za rekreaciju i izgradnju
objekata turističke infrastrukture. Nagibi terena u rasponu od 3-15
odgovaraju pešačenju,a
tokom zimskih meseci odlični su tereni za skijanje i sankanje. Manje pristupačni tereni su oni
koji imaju nagib u rasponu od 15-35
i oni su pogodni za slpsko skijanje. Veći nagibi u
pogodni isključivo za sportsko-alpinističke oblike rekreacije. Prilikom formiranja ski-staza
moraju da se ispoštuju određene norme,poput:
1
Minimalne denivelacije smučarske staze koja treba da iznosi 500m,
Nagib terena treba da je između 20
i 40
,
Najpogodniji tereni za formiranje ski-staze su tereni građeni od škriljca,
Osojne padine (severne) su pogodnije od južnih (prisojnih) padina.
Na stazama koje se prostiru preko pašnjaka minimalna debljina snega treba da je 15
cm,a na terenima koji su pokriveni travom i kamenjem najmanje 50 cm.
1
Novaković-Kostić R. Saobraćaj i infrastruktura u turizmu, Visoka poslovno tehnička škola strukovnih
studija, Užice, 2012, str.143.
Ski centri Srbije Jelena Jovanović
2019
Strana 7
Ski-staze se klasifikuju i obeležavaju (markiraju) prema stepenu težine,u zavisnosti od
svojstava područja,odnosno površina preko kojih se pruža staza. Ski-staze se obležavaju
numerisanim oznakama (štapovima) određenih boja:laka staza-zelena boja;srednje teška
staza-plava boja;teška staza-crvena boja;ekstremno teška staza-crna boja. Ski-rute i staze za
mono sanke se markiraju žutom bojom nezavisno od stepena težine. Oznake moraju biti tako
postavljene da su više od snega.Ne moraju se obeležavati lako pristupačne i blago nagnute
površine koje služe isključivo podučavanju osnovnih oblika vožnje skijama,pod suslovom da
nemaju rizičnih mesta i da su jasno vidljive njihove granice tj.ivice.
4
Granice skijališta moraju biti označene na ključnim mestima oznakama koje su vidljive
u uslovima normalne vidljivosti i označavaju se štapovima narandžaste boje i tablom na kojoj
se nalazi odgovarajući tekst. Na skijalištu moraju da budu postavljene odgovarajuće
panoramske table i table za orijentaciju. Skijaški centar obavezan je da za sve vreme trajanja
ski sezone i upotrebe skijališta ,kontroliše opšte stanje skijališta i da ga održava u ispravnom
stanju koje omogućava namensko i bezbedno koriščenje staze. U vreme kada skijalište nije u
upotrebi,skijaški centar je dužan da se stara o čuvanju skijališta i redovnom održavanju staza
i opreme na skijalištu. Održavanje ski-staza obuhvata letnje i zimsko održavanje. Održavanje
ski-ruta,takmičarskih staza i specijalizovanih staza vrši se u zavisnosti od prirode
staze,vremenskih uslova i zimske sportske aktivnosti koja se na njoj odvija.
5
Skijaški centar je obavezan da održava žičaru i zaštitno područje oko žičare u stanju
koje omogućava bezbedno korišćenje žičare,u skladu sa zakonom i propisima donetim na
osnovu zakona.
6
Na skijalištima Srbije organizuju se i škole skijanja u skladu sa propisima
koje je doneo Zakon o skijalištima.
Skijaški centri i skijališta predstavljaju značajnija turistička mesta Srbije,uređena i
organizovana na način da omogućuju bezbedno i kvalitetno pružanje usluga i zadovoljavanje
turističko-rekreativnih potreba turista. Kako se skijališta razlikuju od drugih turističkih mesta
mesta,kako po specifičnoj funkciji,tako i po fizionomiji,njihova definicija je: turistička javna
skijališta su uređena javna površina,pogodna za organizovanje skijanja i specijalizovanih
zimskih sportskih aktivnosti sa objektima,uređajima i opremom čije je korišćenje i izgradnja
od opšteg interesa. Javno skijalište se može koristiti za obavljanje delatnosti i pružanje usluga
na skijalištu. Javnim skijalištima i drugim uređenim površinama,namenjenim za skijanje i
specijalizovane zimske sportske aktivnosti upravlja skijaški centar.
7
4
Zakon o javnim skijalištima,Službeni Glasnik Republike Srbije broj 46/2006 i Pravilnik o znakovima na
skijalištu,Sl.Gl.RS 46/2011. član 19.
5
Zakon o javnim skijalištima,Službeni Glasnik Republike Srbije broj 46/2006 i Pravilnik o znakovima na
skijalištu,Sl.Gl.RS 46/2011,član 20-22.
6
Zakon o javnim skijalištima,Službeni Glasnik Republike Srbije broj 46/2006 i Pravilnik o znakovima na
skijalištu,Sl.Gl.RS 46/2011. član 22.
7
Novaković-Kostić R. Saobraćaj i infrastruktura u turizmu, Visoka poslovno tehnička škola strukovnih
studija, Užice, 2012, str.145.
