ODGOVORI NA ISPITNA PITANJA IZ DJECE I PORODICE

1.PRAĆENJE I PROUČAVANJE SOCIJALNIH POTREBA I PROBLEMA PREDŠKOLSKE DJECE I
NJIHOVIH PORODICA

Praćenje   i   proučavanje   socijalnih   potreba   i   problema   u   predškolskim   ustanovama   je
predpostavka   za   ostvarenje   ostalih   funkcija   soc.rada.   Predstavlja   osnovicu   za   razvijanje
preventivnih   aktivnosti,   planiranje   i   programiranje   soc.rada,   neposrednu   zaštitu   djece   i
porodica.   Praćenje   u   predškolskim   ustanovama   ima   2   aspekta:
  1. tekuće praćenje preduzetih mjera i aktivnosti za zadovoljavanje posebnih i individualnih
potreba

pojed.

djece

njihovih

porodica.

2. na osnovu tekućeg operativnog rada u određenom vrem. periodu, prati se izraženost
pojedinih vrsta soc .potreba i problema na području cijele ustanove ili u pojed. organizacionim
jedinicama.

Proučavanje   soc.   potreba   i   problema   može   se   obaviti   na   2   načina:
1.proučavanje soc. pot. i prob. ima izvještajni karakter, jer se posle određenog vrem. uopštavaju
informacije Stečene soc. radom sa djetetom i njegovom porodicom, grupom djece ili roditelja,
2.proučavanje izraženosti određene vrste soc. potreba ili problema na nivou cele predškolske
ustanove   primjenom   istraživačkih   metoda   na   osnovu   prethodno   urađenog   istraživačkog
projekta. Prakticna namjena ova dva stanovista  istrazivackog rada u predskolskoj ustanovi  je
osnova

za:

1.podizavnje

kvaliteta,programiranje

planiranje

soc.rada.

2.Razvoj

preventivne

djelatnosti

predskolske

ustanove

3.Utvrdjivanje i sprovodjenje politinke razvoja socijalnih djelatnosti u predskolskoj ustanovi.
Za funkcionalnu primjenu praćenja i proučavanja soc. potr. i prob. Značajan je sistem evidencije
i   dokumentacije.Cilj   pracenja   soc.problema   i   potreba   djece   i   porodica   u   pred.ustanovi   je
pratkicna   primjena   standardnog   sistema   pracenja,kojim   se   obezbjedjuju   odredjene   info.o
soc.potrebama djece i roditelja kao i o rezultatima. Analitička djelatnost predškolske ustanove
podrazumjeva: 1.planiranje praćenja i proučavanja soc. potr. i prob. i planiranje soc. akcije za
njihovo   rješavanje.   2.realizaciju   praćenja   odnosno   odg.   Postupke   koji   obezbjeđuju   obradu
podataka,   analizu,   upoređivanje.   3.formiranje   prijedloga   za   rješenje   i   otklanjanje   pojed.
Soc .pot. i prob., kao i predloga za preventivnu aktivnost. Prilikom praćenja i proučavanja soc.
Potr. I probl. obavljaju se djelatnosti praćenja i proučavanja karatkeristika strukture djece i
njihovih porodica u određenoj predšk. ustanovi, praćenje i proučav. obima i sadržaja poj. soc.
pot. i prob. I primjena deskriptivnih i akcionih istrazivanja.

2.PLANIRANJE I PROGRAMIRANJE SOC. RADA I PREVENCIJA U PREDŠK.USTANOVAMA

Predsk.ustanova planira i programira soc.rad na noviu cijele organizacije i na nivou pojedinih
organizacionih

jedinica

ako

ima

potrebe.

Zahtjevi

planiranja

programiranja

soc.

rada

su:

1.planira   se   u   odnosu   na   iskazane   soc.   potr.   i   prob.   u   izvještaju   rada;
2.godišnji   program   može   akceptirati(odobriti)   promjene   koje   se   očekuju   u   narednoj   god.;
3.planira   se   saradnja   sa   odgovarajućim   društvenim   činiocima;
4.aproksimativno   se   planira   javljanje   soc.   potr.   i   prob.   u   narednoj   god.;
5.godiš. program je realan dokum. koji se stvara na osnovu utvrđene frekvencije soc. Potr. i
prob. u određenoj predšk. ustanovi, njenih kadrovskih potencijala i materijalnih mogućnosti;
6.godišnjim programom se predviđa usavršavanje stručnih postupaka koje primjenjuje socijalni
radnik.
Predpostavke   za   razvoj   preventivnih   aktivnosti   u   predsk.ustanovi   su:na   osnovu   statistickih
pokazatelja   u   oblasto   sr.jedne   predsk.ustanove;u   izradi   sto   preciznijih   indikatora   u
nastupajucim soc.potr.i probl.na osnovu kojih se moze poktenuti preventivna soc.akcija. U
predš. ustanovama, neophodno je primjenjivati 3 nivoa prevencije: opšti, posebni i specijalni.
Svaki soc. zaštitni program u pred. Ustanov .treba da prati COST BENEFIT ANALIZA (analiza L
troškovi-rezultati).

3.KORDINATIVNA DJELATNOST SOC.RADA I NEPOSREDNA ZAŠTITA DJECE I POROD. U PREDŠ.
USTANOVAMA

Saradnjom   pred.   ustanove     sa   društ.   i   privatnim   subjektima   ostavaruju   se   mnogobrojni   i
značajni ciljevi soc.rada. To se ostavaruje informisanjem o soc. potr.  djece i njihovih poro. u
određenoj pred. Ustanovi. Saradnjom predš. ustanove sa humanitarnim organizacijama (Crveni
Krst,razlicite   nvo.)   omogućeno   je   zadovoljavanje   naturalnih   potr.   djece   i   roditelja.   Radi
diferenciranja usluga soc.rada i mjera soc.zaštite, treba uzeti u obzir 3 vrste soc.potr. koje
ispoljavaju

djeca

roditelji:

  1.OPŠTE (zajedničke) POTREBE djece i porodice u okviru predš. usta.(potrebe za dnevnim
boravkom)   razvojnim   potrebama   djece.   Ove   potrebe   najmanje   su   diferencirane.
2.POSEBNE   (specifične)   POTREBE   odnose   se   na   određen   br.djece   i   porod.   U   zavisnosti   od
zdravstvenih,   psiholoških   ,vaspitno-obrazovnih   I   socio-ekonomskih   statusa.   One   su   manjeg
obima ali jačeg intenziteta, i zavise od strukture djece i por. Zanemarivanje ovih potre .dovodi
do   razvojnih   teškoća   djece   i   poremećenih   odnosa   u   por.
3. AKUTNE individualne POTREBE se javljaju kod pojedine djece i porod., jakog su intenziteta.
One su uslovljene nepovoljnom ekonom. situac. porod. I poremečenih odnosa.

5.CILJEVI SOC.RADA U ŠKOLAMA

Socijalni rad u školi se sastoji u pružanju pomoći grupama i pojedinim učesnicima koji zbog
otežanog soc.razvoja ne postižu zadovoljavajući uspjeh u ućenju.Soc.rad u skoli odnosi se na sve
uticaje  koje  vrsi okolina(porodica,okolina u  kojoj  ucenik zivi,skola..) u  smislu  otklanjanja ili
ublazavanja faktora koji ih mogu sprijeciti da vrse neke uloge u skoli ili van nje ili ih ometaju u
skoli   ili   razvoju   uopste.Skola   djeluje   integrativno   i   kohezivno,jer   povezuje   uticaje   sredine   i
porodice i time doprinosi socijalizaciji ucenika.Cesto su mladi zavisni od starijih i to otezava
njihovu socijalizaciju. Najglobalniji zadatak soc.rada u školi je da na raznim formama društvenog
života   učenika,   ličnog   kontakta   soc.radnika   sa   učenicima,   povezivanje   sa   dr.   sredinom,
saradnjom   sa   nastavnicima   doprinese   da   svako   dijete   doživi   svoj   maksimalni   razvoj   kroz
uklapanje   u   dr.   život   i   progresivno   kretanje   razredne   zajednice   kao   odg.   životne
sredine.Realizacija ovog zadatka zahtjeva saradnju izmedju razrednog nastavnika i socijalno
radnika. Neophodne su skolske i vanskolske aktivnosti ucenika da bi se postigli zadovoljavajuci
rezultati.Soc. radnik  u školi je  najpogodnije  lice da  unutar ove  institucije  povede  dovoljno
raćuna o svim pratećim problemima učenika i porodica i da ih u saradnji sa CZSR ublažava ili
rješava   odg.   mjerama   zaštite.Realizacijom   prof.soc.rada   u   skoli   doprinosi   unapredjivanju
vaspitno-obrazovnog   rada   u   skoli   i   smanjivanje   mogucnosti   napustanja   nastave   pojedinih
ucenika.

6.DJELOKRUG I METODE SOC.RADA U ŠKOLI

Djelokrug   soc.   rada   u   školi   obuhvata   preventivne   i   socijalno-zaštitne   aktivnosti:
1.Prevent.soc.radom se preduzimaju opšte mjere čiji je cilj poboljšanje i ujednačavanje životnih
uslova   svih   polaznika   obaveznog   osmogodišnjeg   školovanja.   Ove   aktivnos.   se   odnose   na
funkcionisanje   produženog   boravka   i   cjelodnevne   nastave   za   niže   razrede,   obezbjeđivanje
odmora i rekreaciju.. Preventivni soc.rad u školi treba da ublaži i otkloni sve one objektivne
uslove koji nepovoljno utiču na učenike i njihovo učenje.Soc.radnik mora da ostvari saradnju
kako sa saradnicima czsr tako i sa nastavnicima,pedagogom,psihlogom i roditeljima.Jedino tako
se mogu obezbjediti odgovarajuci rezultati kako bi se ublazile soc.razlike medju ucenicima.
Nosilac   preven.okolnosti   je   škola,   a   soc.radnik   je   koordinator   i   inicijator   na   relaciji   škola-
dr.sredina.

2.soc.-zašti. funkcija soc.rada u školi, odnosi se na tretman pojed. kategorija učenika koji su
zbog   razl.   uzroka   došli   u   nepovoljni   položaj   od   svojih   vršnjaka.   To   su:
            1.   učenici   bez   rod.   staranja,   djeca   samohran.rodit.i   zanemareni   od   strane   roditelja.
       2.učenici ometani u razvoju,njihovo rano otkrivanje kao i priprema ucenika i roditelja za
razvrstavanje od strane nadlezne komisije i upucivanje tih ucenika u specijalne skole i odjeljenja
posle

razvrstavanja.

3.mladi sa poremećajem u društve. Ponašanju(asocijano ponasanje,prekrsaji i krivicna djela)

4.ometeni u svom razvoju zbog nesredjenih porodicnih prilika

5.djeca iz materijalno ugrozenih porodica

-Postoje 3 vrste socijanih

potreba ucenika u skoli:

1.Opste ili zajednicke potrebe svih ucenika(potrebe standarda)

2.Posebne ili specificne potrebe

odredjenih ucenika

3.Akutne individualne potrebe koje se javljaju kod pojedinih ucenika i njihovih roditelja

7.SARADNJA ŠKOLE I CENTRA ZA SOC.RAD

Kao nosioci i organiza. soc. aktivnosti, soc.radnici sarađuju sa svim postojaćim i potencijalnim
aktivnostima škole i dr.sredine, posebno sa CZSR radi uspostavljanja, zasnivanja i razvijanja
takvih sadržaja koji će omogućiti mladima približno ujednačene uslove u toku školovanja.
Program soc.radanika polazi od opštih, specif .i akutno individ. konkretnih potreba, uslova,
zahtjeva, koji proizilaze iz osnovne strukture i razvoja učenika. Neophodno je da komunik.
između CZSR i škole bude dvosmijerna , tj. otvoreni za uzajamni protok informacija. Zadaci su:
1.organiz.međuresorskih razgovora i dogovora u vezi sa utvrđivanjem strategije o neposrednom
djelovanju

pojedinim

sredinama;

2.uopštavanje iskustva stečenog u tekućem radu i njegovom praćenju i povezivanju sa tekućim
potreb.

proble.

djece

porodica. u

ovoj

oblasti;

3.evaluacija   dosadašnje   prakse   obezbjeđuje   napredovanje   u   saradnji   i   neposrednim
aktivnostima,   jer   se   kontinuirano   obezbjeđuje   realizacija   utvrđenog;
  4.zasnivanje   funkcionalnog   interdisciplinarnog   generalnog   programa   prevencije   mladih   sa
rizikom   poremećaja   u   ponašanju,   koji   važi   i   obavezuje   sve   učesnike   u   saradnji.
Za   socijalnog   radnika   vazno   je   da   uspostavi   saradnju   sa   psihologom,pedagogom   i   svim
prosvjetnim radnicima skole.Takav pristup omogucuje mu da koristi sve resurse koji mu stoje na
raspolaganju.

8.POJAM,PORIJAKLO I PRIRODA NASILJA U ŠK.

Postoji mnogo zabluda o nasilju među učenicima .Jedna je uvjerenje da su međusobni fizički
obračuni djeci prirodan i neophodan uslov njihovog tjelesnog razvoja, sticanje odbrambenih
sposobnosti i čvrstog karaktera, i da se na osnovu toga razvijaju,postaju snalaznjivi,otporni i
spremni za zivot. Druga zabluda je potcjenjivanje opasnosti od nasilja. U nekim kulturama
postoji visok prag tolerancije medjuvrsnjackog nasilja.Treća jeste da je nasilje razvojna odlika,
koja se neizbježno javlja na nižem uzrastu i da se sazrijevanjem sama od sebe nastaje u starijim
razredima sred. škole. To je opasna zabluda,jer mali nasilnici kasnije postaju veliki prestupnici.

odrastao   covjek.   Žrtva   nasilja   može   biti   bilo   ko.   žrtva   se   osjeća   uplašeno,   nemoćno,
posramljeno, jadno, očajno. Žrtve su često oni koji su različiti, drugačiji od većine-po   snazi,
visini,   boji   i   izgledu   kože,   po   inteligenciji...To   su   djeca   koja   su   pretezno   fizicki
slaba,nesnalazljiva,usamljena..Ona   se   prepoznaje   po   svoom   neverbalnom   ponaša.   stavu
tijela(poguren,pognut)   hodu(nesiguran,sitan),   pogledu(izbjegavaju   da   gledaju   u   oci),   izrazu
lica(bojazljiv,zabrinut), načinu govora(tiho).Zrtve su pretezno usamljene,nezainteresovane za
ucenje   i   druzenje,pasivne,neraspolozene,zbunjene,lako   se   rasplacu,ne   znaju   da   se   brane..
Posmatrači   su   voljni   ili   nevoljni   svjedoci   nasilničkog   ponaš.   grupe/pojedinca   prema
žrtvi .Posmatrači iz nekih razloga ne pomažu žrtvi: plaše se da sami odmah ne postanu žrtva, ne
znaju kako da pomognu, zbunjeni su i uznemireni ili misle da je to ’’dječija igra’’.Oni uglavnom
samo posmatraju,neki zgrozeno,neki sa prikrivenim ili otvorenim uzivanjem,a neki mogu i da
podsticu nasilnika(navijaju)

10.CILJEVI I PRINCIPI PREVENCIJE NASILJA U ŠK.

Glavni problem prevent. programa jeste poboljšanje međuljudskih odnosa i stvaranje pozitvne
klime u šk. tako da se djeca osjećaju: bezbjedna, prihvaćena, zadovoljna, poštovana i da se
isključi zlostavljanje. Loš način za zaustavljanje i sprečavanje nasilja su oštre kazne. Kazna ne
treba biti jedina mjera, jer nije dovoljno djelotvorna. Kazna koja se primjenjuje, treba da bude:
1.razumna,

smislena

skladu

uzrastom

djeteta;

2.prilagođena

prirodi,

vrsti

učestalosti

prestupa;

3.pravedna,

izvjesna

neizbježna;

4.blagovremena.

Za suzbijanje šk. nasilja bitni su

1.dječija prava-svako dijete mora biti zaštićeno od svake vrste nasilja, niko nema pravo da ga
zlostavlja, djete ima pravo da uči, da se druži,živi u bezbjednoj sredini.

2.pravila korektnog i uljudnog međusobnog ophođenja moraju svima biti jasna i dostupna.
(potrebno jeda se   razumljivo i precizno formulise koji su sve oblici asocijalnog ponasanja
zabranjeni uskoli,svakome mora biti jasno da je bilo koji oblik nasilja nedopustiv) 3.pozitivan
primjer-(roditelja,nastavnika,ucenika)više vrijedi od kažnjavanja asoc. ponašanja i od verbalnog
zalaganja   za   prosocijalno,   nenasilno   ponašanje.Zbog   toga   je   bitno   da   se   oni   ponasaju
odgovorno,tolerantno,humano   u   svakodnevnom   odnosu   sa   drugim   ljudima   4.efikasna   rana
prevencija-programi sprečavanja nasilja se sprovode u nižim razredima. 5.sveobuhvatni pristup-
najpoželjniji pristp je usmjeren na stvaranje bezbjedne sredine i pozitivne atmosfere u školi.