1. Određenje predmeta sociologije
Predmet sociologije odnosno njenog proucavanja jeste ljudsko drustvo kao cjelina, sa mnogostrukim
pojavama i odnosima. Predmet socioloskog interesovanja su
drustvene pojave, drustveni odnosi, procesi,
drustveno djelovanje
kao i drustveni oblici
grupisanja, organizovanja i institucionalnosti
.
2. Cilj sociologije kao nauke
U kratko cilj sociologije bi bio nudjenje i dolazenje do SAMO objektivnih saznanja o drustvu.
3. Svrha sociologije-praktični ciljevi
Prakticni ciljevi sociologije su razni, npr. po Veberu prakticni ciljevi sociologije su da spozna
drustvo na osnovu unutrasnjih samoposmatranja, oslobodjenih od uticaja proslosti. Dok, npr. po Kontu cilj
sociologije je da drustvo izbjegne krize, lomove i zablude na osnovu spoznaje o sebi.
4. Osnovni elementi nauke
Osnovna tri elementa svake nauke su
PREDMET, METOD
i
CILJ
.
5. Sociološke discipline
Najvaznije socioloske discipline su:
sociologija rada, sociologija kulture i umjetnosti, sociologija
porodice, sociologija religije, sociologija politike, sociologija prava, sociologija naselja, socijalna patologija
odnosno sociologija devijantnog ponasanja
6. Predmet i određenje sociologije rada
Sociologija rada je jedna od najstarijih socioloskih disciplina a njen predmet su:
oblast rada i radnih
odnosa, motivacija radnika, uslovi radne sredine, konflikti u oblasti rada itd.
7. Odnos sociologije i istorije
Obje nauke proucavaju drustvo u cjelini, medjutim
1. Istorija izucava proslost dok sociologija savremenost
2. Istorija pristupa proucavanju hronoloski dok sociologija teorijski-sinteticki
3. Istorija se bavi sto potpunijim opisivanjem dogadjaja a sociologija otkrivanjem opstih i
zajednickih svojstava.
8. Odnos sociologije i ekonomije
Ekonomija proucava ekonomske zakonitosti u sirem smislu u drustvu a njena povezonost sa
sociologijom se ogleda u tome sto sociologiju interesuju one kategorije koje proucava i ekonomija, kao
sto su
rad, roba, trziste, svojina i svojinski odnosi.
9. Pojam i određenje metoda
Metod je put ili nacin na koji nauka dolazi do naucnog saznanja. Npr. neke od metoda su anketa,
intervju, eksperiment, analiza sadrzaja itd.
10. Karakteristike sociološkog metoda
Osnovne karakteristike socioloskog metoda su:
1. Metod direktno zavisi od predmeta (npr. od vremena i prostora u kojem se proucavana pojava
desava)
2. Metod sociologije nije originalan vec je preuzet iz drugih nauka i prilagodjen njenom predmetu.
3. Metod je opsti, generalizujuci.
4. Metod sociologije je istorijski jer se
drustvene pojave posmatraju kroz njihov razvoj.
11. Tehnike istraživanja u sociologiji
Tehnike istrazivanja u sociologiji mozemo podijelit na:
1. Metode pomocu kojih se dolazi do naucnih cinjenica a to su: test, sociometrijski test, anketa,
intervju, upitnik itd.
2. Metode koje sluze za sredjivanje, uporedjivanje i uopstavanje prikupljenog cinjenicnog materijala
a to su:
komparativna metoda, istorijsko komparativna, statisticko komparativna, etnografska
itd.
12. Posmatranje
Posmatranje je prikupljanje podataka o pojavama putem njihovog neposrednog culnog opazanja.
Posmatranje moze biti
neposredno
(cula) i
posredno
(anketa, intervju, uz pomoc dokumenata itd.).
Posmatranje takodje moze biti
nekontrolisano
(posmatrac je svijedok nekog desavanja i takvo
posmatranje nije provjereno od strane drugih posmatraca) i
kontrolisano odnosno naucno posmatranje
.
13. Anketa
Anketa predstavlja naucni razgovor putem pisanog upitnika. Anketom se moze doci do onog
skrivenog, specificnog za veliki broj drustvenih pojava. Pitanja u samoj anketi mogu biti otvorenog i
zatvorenog tipa.
14. Intervju i fokus grupe
Intervju
je najstariji metod za prikupljanje podataka od drugih ljudi. On je ustvari naucni usmeni
razgovor. Intervju predstavlja direktnu komunikaciju koja se obavlja izmedju dvije strane a ukoliko se
vodi u naucne svrhe on mora biti planski usmjeren i organizovan a takodje se moraju formulisati
osnovna pitanja.
Fokus grupe
su ustvari grupni intervju. Grupe se formiraju od 8 do 12 ucesnika a sami ucesnici moraju
imati neki skup osobina ili biti predstavnici neke grupe (recimo politicke partije, manjinske zajednice
itd.). U fokusnoj grupi se organizovano razgovara pod vodstvom moderatora a sami razgovori traju od
sat i po do tri sata, dok se razgovora o pitanjima koja su vazna za samo istrazivanje.
15. Eksperiment
Eksperiment predstavlja vjestacki izazvanu situaciju pri cemu se izoluje odredjeni faktor kao
odrednica/determinata date pojave.
Eksperiment nije praktican za primjenu u sociologiji jer se prilikom sprovodjenja vjestackog
eksperimenta ponasanje samih pojedinaca u eksperimentu razlikuje radi vjestacki stvorene situacije.
16. Karakteristike sociološkog metoda
Osnovne karakteristike socioloskog metoda su:
1.
Metod direktno zavisi od predmeta (npr. od vremena i prostora u kojem se procavana pojava
desava).
2.
Metod sociologije nije originalan vec je preuzet iz drugih nauka i prilagodjen njenom predmetu.
3.
Metod je opsti, generalizirajuci.
4.
Metod sociologije je istorijski jer se drustvene pojave posmatraju kroz njihov razvoj.
17
.Konstituisanje sociologije kao posebne nauke
Za konstituisanje sociologije je vjerovatno najznacajnije ucenje
socijalutopista
i to posebno
Sen-
Simona
koji se po nekima smatra osnivacem sociologije. Nastanak sociologije je omogucio i doveo do
2
