Visoka škola za poslovnu ekonomiju i
preduzetništvo
SEMINARSKI RAD
Predmet: Sociologija
Tema: Religije
Učenik
Milan Milovanović
1. RELIGIJA
Religija je društvena pojava koja podleže određenim zakonima nastajanja, razvoja i nestajanja.
Religiju možemo definisati kao i kao duhovnu povezanost jedne grupe ljudi sa nekim višim,
svetim bićem, odnosno bogom. Bog, na sanskritskom "gospodar hleba", je ljudska zamisao o
nekoj nadprirodnoj
onostranoj sili. I sama reč religija vodi poreklo od latinske reči “
religare
” što
znači ponovo svezati, prepovezati. Dakle, religija je oblik društvene svesti u kome se prirodne i
društvene sile prikazuju kao natprirodne, nezavisne od čoveka, prirode i istorije. Svaka religija
podrazumeva više ili manje jednostavno učenje koje se odnosi na suštinu, svrhu i poreklo svega
postojećeg. Takođe, svaka religija podrazumeva određene oblike verskih zajednica, kao i
određene obrede, ritualne radnje koje se obavljaju na posvećenim mestima, odnosno u određenim
institucijama (
crkve
, džamije,
sinagoge,
hramovi...).
Šta uopšteno nije religija?
Da izbegnemo zamke kulturno pristrasnog razmišljanja o religiji, možda je najbolje da
ustanovimo šta, u generalnim crtama, ona nije. Prvo, religiju ne treba poistovećivati sa
monoteizmom, verovanjem u jednog boga. U većini religija postoji više božanstava, čak u nekim
verzijama hrišćanstva postoji nekoliko figura istih kvaliteta: Bog, Isus, Marija, Sveti duh, andjeli
i sveci. U nekim religijama, pak, nekoliko bogova.
Drugo, religija ne treba indentifikovati ni sa moralnim regulama kojima se kontroliše ponašanje
verujućih, kao što su, na primer: Deset zapovesti, za koje se pretpostavlja da ih je Mojsije primio
od Boga. Kod
antičkih Grka
, recimo, bogovi su uglavnom bili ravnodušni na aktivnosti čoveka.
Treće, religija ne mora uvek da se bavi objašnjavanjem nastanka sveta onakvog kakav jeste. U
hrišćanstvu se mit o Adamu i Evi uzima kao objašnjenje čovekovog postanka, a i mnoge druge
religije imaju slične mitove o postanku, a isto toliko njih ih uopšte i nema. Četvrto, religija se ne
može izjednačiti sa natprirodnim, to jest "izvan oblasti čula".
3. PODELA RELIGIJE
Postoje dve vrste religija , politeističke religije i monoteističke religije. Za politeističke religije
(grčki: poli - više, mnogo i theos - bog) karakteristično je verovanje u više bogova, različita
božanstva koja vladaju različitim sektorima prirode i ljudskog delovanja. Politeizam je
karakterističan za stare, prirodne, paganske religije. Politeističke religije su više ritualne, obredne
nego teorijske. Politeističke religije uglavnom ne teže širenju za razliku od monoteističkih.
Najznačajnije stare religije su bile politeističke (egipatska, starogrčka, rimska, odinizam...).
Gotovo svi narodi na tlu Evrope su pre primanja hrišćanstva ispovedali razne paganske, prirodne,
politeističke religije. Iako su politeističke religije po nastanku starije od monoteističkih, danas su
gotovo iščezle (izuzetak su hinduizam i plemenske religije).
Za monoteističke religije (grčki: monos - jedan i theos - bog) je karakteristično obožavanje
jednog boga, i to je osnovna razlika u odnosu na politeističke religije. Druga bitna razlika između
politeističkih i monoteističkih religija je u tome što su politeističke religije mahom narodne
religije, dok su monoteističke religije nadnacionalne i univerzalne (izuzetak je jevrejska religija)
i u načelu se ne ograničavaju na jedan klan, pleme, narod ili državu. Monteističke religije
nastajle su u periodu od šestog vijeka prije nove ere do sedmog vijeka nove ere.
U svim monoteističkim religijama mogu se naći izvesne zajedničke karakteristike. Prva
zajednička karakteristika je već spomenuti univerzalni, nadnacionalni karakter. Druga - sve
monoteističke religije su otkrivene, a to znači da su ih osnovali i utemeljili proroci - religijski i
moralni reformatori kojima se, svakom ponaosob, otkrio, u duhu prikazao, bog. Treća zajednička
karakteristika - sve monoteističke religije su soterološke (grčki: soter - spasilac) što znači da je
prorok u isto vreme i spasilac, izbavitelj naroda. Četvrta zajednička karakteristika je protivčulno,
asketsko i aseksualno stanovište koje zauzimaju sve monoteističke religije, stavljajući duhovno
iznad materijalnog i telesnog, čak proglašavajući nagone i strasti zlim. Upravo ovu stranu religije
oštro su kritikovali mnogi filozofi i naučnici, među kojima su najpoznatiji Zigmund
Frojd i Fridrih Niče. Najzad, sve monoteističke religije su eshatološke (grčki eshaton - ono
krajnje) što znači da prema ovim religijama postoji kraj sveta.
Monoteističke religije
su hrišćanstvo, judizam, budizam, islam, a dualistička religija je zoroastrizam.
