0
Visoka Sanitarna škola strukovnih studija Visan u Zemunu
SEMINARSKI RAD IZ SOCIOLOGIJE
Stukovni terapeut
Tema : Sociološko shvatanje Religije
Mentor:
Student:
Beograd 2013
1
Uvod
Za većinu osoba religija je organizovani sastav verovanja i bogusluženja koje stavljaju
Boga u središte.
Za neke druge pak religija označava verovanje u veći broj bogova, a postoje i osobe
koje ne poseduju neku tredicionalnu veru ili religiju, već praktikuju neku vrstu verovanja na
svoj način, nevezan od navedenih organizovanih religija. Ipak većina zemaljskog stanovništva
veruje da je neka vrhovna sila uticala na stvaranje sveta i da ima bar donekle uticaj i na život
pojedinca. Svaka religija podrazumeva više ili manje jednostavno učenje koje se odnosi na
svrhu porekla svega postojećeg.
U danajšnje vreme religija je sistematizovana na primitivne religije: animizan i
supernaturalizam, i svetske religije: teizam i sastavi apstraknih verovanja (teaizam, budizam).
Oraganizacije koje se javljaju unutar religije su: crkva, sekte, kult itd.
Postoje tri osnovne grupe teorije religije. Prema prvoj, religija je izum jedne (obično
vladajuće) grupe kao sredstvo zaštite privilegija iste te grupe ljudi. Prema drugoj grupi teorija,
religija je trajna egzistenacijalna karakteristika ljudskog bića, a prema trećoj grupi teorija je
samo ljudska sklonost ka sujeverju, proizašla iz nedovoljnog poznavanja prave prirode stvari.
Dakle, religija je oblik društvene svesti u kome se prirodne i društvene sile prikazuju
kao nadprirodne, nezavisne od čoveka, prirode i istorije. Svaka religija podrazumeva više ili
manje jednostavno učenje koje se odnosi na suštinu, svrhu i poreklo svega postojeđeg.
3
3.Nastanak religije
Prvi oblici religije javljaju se još u prvobitnoj ljudskoj zajednici kao posledica
čovekovog uviđenja da se mnoge stvari u prirodi dešavaju i bez njegove volje i da on na te
pojave ne može da utiče niti da ih kontroliše ma koliko se trudio. Takve pojave su na primer
suše, poplave, munje, gromovi i slično. Tako da je čovek došao na ideju o postojanju viših
sila. Tako su u čovekovom umu nastali prvi oblici “bogova” koji su simbolizovali jedinstvene
moći koje suvereno vladaju čovekovim postojanjem. Čovek je nastajao da ove više sile
umilostivi molitvama i žrtvovanjem.
Pristalice teološkog tumačenja nastanka religije tvrde da je religija urođeno čoveku.
Ona mu je i manentna i apriori data. Ljidi se rađaju sa religijom. Dolazeći na svet oni sa
sobom donose i odrećena religiozna ubeđenja. Prema tome, religija nastaje sa nastankom
čoveka i postojaće sve dok postoji svet, ljudi.
Po psihološkom shvatanju religija je nastala kao rezultat čovekovog emocionalnog
odnosa prema prirodi, prema višim, nadprirodnim silama. Ona je nastala kao rezultat
određenih čovekovih osobina – strah, bolest, smrt i sl. Kao i shvatanje da u prirodi postoje
određene više sile koje su mu nepoznate i nedostižne, ali koje određuju njegovu sudbinu.
Među tim shvatanjima najpoznatije je ona koje ističe da je strah od smrti prvi i najvažniji
faktor nastanka bilo koje religije.
U periodu dok se još nije izvukao iz životinjskog sveta čovek nije bio religiozan.
Trebalo je da prođe hiljade godina dok su iskustva i nervni sistem omoguđili čoveku da vrši
prave apstrakcije i generalizacije, da pojmovno rasuđuje.
Religija ima i društveni karakter. Nastala je kao proizvod društva, kao rezultat
zajedničkog života ljudi, kao rezultat predhodno nastale svesti i govora. Ona nije mogla da
nastane kao rezultat individualnog rada ili svesti bilo kog pojedinca, već kao nužno društveni
proizvod u procesu društvenog života.
Religija nastaje, pre svega iz neznanja. Njeni koreni se nalaze u velikom siromaštvu
proizvodnih snaga u niskom materijalnom i duhovnom stepenu ljudskog razvoja. Poznato je
da najstarije iskopine ljudskih ostataka ukazuju na religioznost ljudi u to doba. To se naročito
vidi po njihovim sahranjivanju mrtvih ili odnosu prema smrti. Tako da bi s pravom mogli reći
da je religioznost ili verovanje ljudi u duhovnu ili nefizičku dimenziju postojanja ljudi u to
doba objašnjava se gotovo nepostojećim poznavanjem fizičkih zakonitosti gde su opažajući
4
promene prihvatali natprirodnim silama. Drugim rečima nastanak religije se objašnjava
primitizovanim ili njihovim ograničenim znanjem.
Međutim, kasnije, sa razvojem društva i pojavom klasa, javlja se i razvoj i drugi koren
religije – klasni interesi. Zato Lenjin piše da nemoć eksplatisanih u borbi sa eksplatatorima
isto tako neizbežno rađa veru veću u bolji zagrobni zivot.
U klasnom društvu, u uslovima postojanja privatne svojine nad sredstvima za
proizvodnju, klasa i eksplatacije dolazi do otuđenja čoveka gotovo u svim sferama života i
rada.
Religija je izraz čovekove težnje da savlada svet, da traži izlaz iz bezizlaznog stanja.
Drugim rečima, religija nije samo rezultat verovanja u nadprirodne sile, već i pokušaj čoveka
da savlada otuđenje prirodne i društvene sile.
Religiju bismo mogli okarakterisati kao jedan od naj kontraverznijih aspekata ljudske
svesti. Kontradiktornost religije, pored ostalog, ogleda se i u njenom značaju u ulozi na
prosperitet ili dobrobit ljudi. U pojedinim epohama i situacijama religija je imala pozitivan i
kreativan efekat, ali je isto tako u pojedinim slučajevima njen efekat bio izrazito negativan i
destruktivan. U slučajevima kada su ljudi bili vođeni suštinskim idejama religije uvek se
postizao njihov progresivan razvoj i obrnuto.
