Bosna i Hercegovina
Univerzitet u Tuzli
Filozofski fakultet
SØREN KIERKEGAARD
(Seminarski rad iz nastavnog predmeta
Filozofija
)
Mentor: Student:
Maja Dedić, profesor filozofije Alma Avdić
Tuzla, mart 2016.
2
SADRŽAJ
1. UVOD.....................................................................................................................................3
2. ŽIVOTOPIS............................................................................................................................4
3. POJAM SAVREMENE FILOZOFIJE...................................................................................6
4. ODNOS: POJEDINAC I MASA............................................................................................7
5. KRITIKA HEGELOVE FILOZOFIJE / STADIJI EGZISTENCIJE.....................................7
6. IDEJA EGZISTENCIJE.......................................................................................................10
7. ZAKLJUČAK.......................................................................................................................12
8. INDEKS NEPOZNATIH POJMOVA..................................................................................14
9. KORIŠTENA LITERATURA..............................................................................................15
4
2. ŽIVOTOPIS
Soren Kierkegaard rodio se 5. maja 1813.
godine u Kopenhagenu. Njegov lični život obilježili su
događaji koje je dansko društvo smatralo
skandaloznima, a tu spadaju: porodična mitologija,
raskid vjeridbe s Reginom Olsen, napad satiričnog
lista, „Gusar“ na Serena i istupi filozofa protiv Crkve.
Serenov otac, Mikal, poticao je iz siromašne
porodice. U mladosti je u neobično teškim uslovima
čuvao ovce, i tako je prokleo Boga zbog svoga teškog
života. To je osnov prvog porodičnog mita. Tumačeći
svoj greh po Starom zavetu, otac je smatrao da će Bog
zbog njegova prijestupa kažnjavati celu porodicu, te je
djecu vaspitao u duhu vjerskog fanatizma. Poslat u
Kopenhagen kada mu je bilo 12 godina otac budućeg filozofa se brzo osamostalio i obogatio.
Mladi Seren je, međutim, gotovo cjelokupnu imovinu koju je naslijedio od oca utrošio na
štampanje knjiga, a posljednju paru namijenio je za štampanje anticrkvenih letaka, koji su
izlazili pod zajedničkim nazivom
„Trenutak“.
Osnov drugog porodičnog mita je to što je Serenova majka bila druga žena njegovog
oca. Vjenčali su se godinu dana poslije smrti njegove prve žene, a četiri mjeseca kasnije se
rodilo njihovo prvo dijete. Po religijskom moralu - zgrješili su. U drugom braku otac je imao
sedmoro djece, od kojih je Seren bio najmlađi. Majka i petero djece, od kojih četvero nisu čak
ni dočekali 33 godine - Hristov vijek, umrli su, iz čega je Kjerkegorov otac zaključio da je to
božja kazna zbog počinjenog grijeha.
Sumorna atmosfera u kući uzrok je što Seren nije u roku završio teološke studije, koje
je započeo 1830. godine. Kao dvadesettrogodišnjak seli se iz kuće i vodi raspusan život, iako
je otac više puta pokušavao da ga vrati sa grešnog puta. Iznenadna očeva smrt 1838. godine
navela ga je da završi prekinute studije. Završne ispite polaže 1840. godine, a već sljedeće
godine završava disertaciju pod naslovom
„O pojmu ironije“.
Završetak njegovih studija se
vremenski poklapa sa
„Regininim slučajem“.
Septembra 1840. godine Seren se vjerio s
Reginom Olsen, a poslije nepunih godinu dana raskida vjeridbu. Pojedinostima i uzrocima
5
raskida posvetio je cijelo poglavlje knjige
„Stadijumi na životnom putu“,
pod naslovom
„Kriv? Nekriv? Istorija patnje. Psihološki eksperiment“.
Poslije boravka u Berlinu, gdje je slušao predavanja Šelinga, koja su ga brzo
razočarala, počinje razdoblje stvaralačke euforije, koje traje od 1843. do 1846, odnosno do
godine u kojoj je Kjerkegor očekivao svoju smrt. Najprije je objavio knjigu pod
antihegelovskim naslovom
„Ili-ili“,
koja se pojavila pod pseudonimom Viktor Eremit. Knjiga
prikazuje dva tipa života: estetski, slobodan od odgovornosti, i etički, u kome se čovjek
podređuje zahtjevima društvenog života. Završni dio knjige sadrži i propoziciju religijskog
tipa života. Između tih tipova života nema kompromisa. Postoji alternativa: ili, ili.
Ubrzo potom pojavila se knjiga
„Ponavljanje“,
izdata pod pseudonimom Konstantin
Konstantinus. Istovremeno pojavila se knjiga
„Strah i drhtanje“,
koju je objavio pod
pseudonimom Johanes de Silencio. Obje knjige se dopunjavaju predstavljajući događaj u
literaturi i filozofiji, a kroz obje knjige se takođe provlači i problem Regine i oca.
Potom Kjerkegor piše
„Filozofske mrvice“
i
„Završni nenaučni postskriptum uz
filozofske mrvice“
. U filozofskom pogledu to su njegove najvažnije knjige.
„Pojam
strepnje“,
naredna knjiga, sadrži psihološku interpretaciju bespredmetne strepnje, kao i njenu
konfrontaciju sa dogmom prvog grijeha.
Tokom devet godina koje su usljedile poslije datuma očekivane smrti napisao je jedva
tri knjige. Na samrtnoj postelji je završio pisanje
„Dnevnika“,
koji je imao čak 2845 strana.
Ovaj najveći danski filozof posljednje dane proveo je u bolnici u kojoj je umro 11. novembra
1855. godine.
Kjerkegorov značaj za razvitak evropske filozofije uopšte postao je vidljiv tek
početkom prošlog vijeka, a najveći je utjecaj imao na razvitak egzistencijalističke misli
dvadesetih i tridesetih godina, koji se održao sve do naših dana.
