Sveu
č
ilište u Splitu; Gra
đ
evinsko-arhitektonski fakultet
Spajala
V. pred.
Đ
uro Nižeti
ć
, dipl. ing. gra
đ
.
SPAJALA – UVOD
Osnovna funkcija spajala je da elemente drvene konstrukcije
spoje u jednu cjelinu – u nosivu konstrukciju.
Pod pojmom nosivosti spajala podrazumijeva se njegova
nosivost u spojnoj ravnini.
Danas se u drvenim konstrukcijama upotrebljavaju slijede
ć
e
vrste spajala :
1.
Č
avli
2. Vijci
3.
Trnovi (metalni i drveni)
4. Vijci
za
drvo
5. Zubate
(patentne)
plo
č
e
6. Klasi
č
ni (tesarski) moždanici
7. Patentni
moždanici
8. Skobe
(klamfe)
9. Skobice
(klamerice)
10. Ljepila
Nosivost spajala danas se definira na temelju rezultata
eksperimentalnih ispitivanja a može se odrediti i ra
č
unskim
putem.
Dopuštena nosivost spajala je manja vrijednost od dvije
eksperimentalno dobivene vrijednosti:
- 1 / 2,75 sile loma
- sile koja uzrokuje me
đ
usobni pomak elemenata od
1,5 mm
VIJCI
Č
esto se upotrebljavaju u drvenim konstrukcijama, posebno kod
mostova, skela i privremenih konstrukcija.
Klasi
č
ni tipovi vijaka su cilindri
č
ne
č
eli
č
ne šipke koje na jednoj
strani imaju glavu a na drugoj navoj sa maticom. Sastavni dio
svakog vijka su podložne plo
č
ice koje su, kod vijaka koji se
koriste za drvene konstrukcije, druga
č
ijeg oblika i dimenzija nego
kod onih koji se koriste u
č
eli
č
nim konstrukcijama ili strojarstvu.
Ove podložne plo
č
ice znatno su ve
ć
ih dimenzija a zadatak im je
da sprije
č
e utiskivanje glave ili matice vijka u drvo u fazi pritezanja
vijka.
Dimenzije vijaka i podložnih plo
č
ica odre
đ
enu su standardima :
Vijci: M12, M16, M20, M22, M24 (M24 – max dopušteno)
M10 može se iznimno upotrijebiti u spojevima elemenata
debljine 6 cm
Oznaka: M
–
metri
č
ki (milimetarski navoj)
broj
č
ana vrijednost d – promjer tijela vijka u mm
Podložne plo
č
ice : prema HRN
Kvaliteta materijala izrade:
Č
N 24-A
2
(konstrukcioni
č
elik
Č
0361)
Prema EN 10025 : S235 (Fe 360)
Posebni zahtjevi :
Nehr
đ
aju
ć
i
č
elik
VIJAK
Svi vijci u trajnim konstrukcijama moraju se zaštititi od korozije
pocin
č
avanjem.
Nosivi spoj sa vijcima mora biti izveden sa najmanje 2 vijka.
U jednom nizu može se ugraditi najviše 4 vijka.
Kod spojeva
č
elik – drvo (
č
eli
č
ne vezice i sli
č
no) nosivost vijaka u drvu
pove
ć
ava se za 25% pri
č
emu se moraju provjeriti naponi na
č
eoni pritisak u
č
eliku, posebno kod tankih vezica.
U pravilu vijci se moraju ugra
đ
ivati simetri
č
no na osi elemenata (da bi se
izbjegli momenti uzrokovani ekscentri
č
nim djelovanjem) i to u sjecišta redova
i nizova sa minimalnim razmacima prema donjoj skici:
