U savremenoj praksi riječ revizija je dosta prisutna. Pošto se često spominje čini se da uvijek
znamo šta ona znači, odnosno šta pod tim pojmom podrazumijevamo. Etimološko poimanje o
reviziji u osnovi potiče od latinske riječi

revisio

i označava ponovno viđenje, ponovno

gledanje, pregled, obnovu procesa i sl. U prvi mah pojam revizije nas navodi na pomisao o
privređivanju, mada revizija i revizorski posao ima široku lepezu djelovanja. Najopštiju
definiciju revizije dao je američki

Odbor za osnovne revizijske koncepte

, koja glasi: Revizija

je sistemski proces objektivnog prikupljanja i procjene dokaza, vezanih za izjave o
ekonomskim aktivnostima i događajima, radi utvrđivanja stepena korespondencije između tih
izjava i utvrđenih kriterija, kao i predočavanje tih rezultata zainteresovanim korisnicima.

Osnovna   uloga   revizije   u   savremenom   preduzeću   je   da   povećava   kredibilitet   finansijskih
izvještaja obezbjeđujući visok, ali ne i apsolutni nivo pouzdanosti. Revizija i izvještaj revizije
obezbjeđuju   izvjesnu   sigurnost   da   odluke   ili   postupci   neće   biti   preduzeti   na   osnovu
nepoznatih   okolnosti   ili   kvaliteta.   Revizija   ima   za   posljedicu   povećanje   odgovornosti.
Standardi  su  određene  norme  ponašanja  i  imaju  važnu  ulogu  u  radu  revizora.  Oni
predstavljaju  općeprihvaćene  zakone,  odnosno,  sredstvo  ocjenjivanja  profesonalne
kompetentnosti što ih predočava revizor radi ostvarenja njihovih funkcija.

Cilj ovog rada je opisati specifičnosti interne revizije, koja predstavlja ispitivanje zakonitosti,
tačnosti, vjerodostojnosti i učinkovitosti poslovnih operacija i informacija, čiji je glavni cilj
poboljšanje poslovanja, funkcionisanje organa uprave i jačanje sistema internih kontrola. U
okviru ove teme obradit ćemo i standarde interne revizije, odnosno, međunarodne standarde i
INTOSAI standarde interne revizije, osnovne principe i aktivnosti, kao i etički kodeks interne
revizije. Na kraju ćemo se osvrnuti na funkcionisanje interne revizije u Tuzlanskom kantonu,
koju ćemo razraditi kroz praktičan primjer, odnosno, analizu interne revizije javnih nabavki.



Kao dokazni materijal uzimaju se knjigovodstvene isprave, računovodstvena
evidencija, obračuni i predračuni, informacije i objašnjenja ljudi iz preduzeća i izvan
njega.



Društvena uloga;



Ekonomska uloga;



Lični interes;



Psihička uloga;



Javna uloga.

Kada su odvojene uloge nosilaca vlasnika finansijskih resursa i nosilaca upravljanja resursima
u preduzećima javlja se veća potreba za verifikacijom finansijskih informacija. Finansijske
informacije su obično upućene vlasnicima – dioničarima, ali su takođe upućene i drugim
korisnicima finansijskih informacija tj. za društvo u cjelini. Takve, verifikovane informacije
postaju predmet javne pažnje i dostupne su svakom članu društva. Na osnovu verifikovane
finansijske informacije donose se odluke sa ekonomskim i društvenim posljedicama. Čovjek
preduzima razne aktivnosti. Veći dio tih aktivnosti ima ekonomske posljedice. Svi ekonomski
odnosi u pravilu imaju određenu dozu sumnji, osiguranja odluka i postupaka.

Ekonomska

uloga

revizije se ogleda u sposobnosti donošenja racionalnih ekonomskih odluka i

preduzimanje racionalnih ekonomskih postupaka kao i u doprinosu i podsticaju usavršavanja
kvaliteta informacija koje se objavljuju.

Lični interesi

se ogledaju u tome da je lice kome su

povjereni resursi (menadžer) spremno da kod njega bude sprovedena revizija. Revizija i
revizorsko mišljenje potvrđuju i podižu imidž menadžera, doprinosi njegovom ugledu, te mu
otvara mogućnost da bude adekvatno nagrađen.

Psihička uloga

revizije treba da koristi

psihu

zainteresovanih korisnika da otklone sumnje i nesigurnosti vezane za informacije u
finansijskim izvještajima. Postojanje revizije ograničava sumnju i nesigurnost u finansijsko
stanje, menadžment i preduzeće u cjelini. Revizija je važan mehanizam u zaštiti finansijskih
interesa vlasnika kapitala, a samim tim i opšteg javnog interesa. Uloga revizije u tom pogledu
određena je Zakonom o reviziji i Revizijskim standardima.

Revizija se može podijeliti na:



Eksterna revizija;



Interna revizija.

Eksterna revizija

predstavlja neovisno ispitivanje bilo koje finansijske transakcije,

finansijskih izvještaja, ili poslovanja revidiranih subjekata, davanje neovisnog revizorskog
mišljenja, te izvještavanje korisnika i javnosti o tom mišljenju.

Interna revizija

je neovisna i nepristrana djelatnost ocjenjivanja i savjetovanja vođena

filozofijom dodane vrijednosti i unaprjeđenja poslovanja organizacije.

Andrić M.:

Revizija računovodstvenih iskaza

; Subotica, 1999.

http://www.saifbih.ba/revizija/?cid=17,2,1

Ona pomaže organizaciji u ostvarivanju njezinih ciljeva, uvodeći sistematičan i discipliniran
pristup procjeni i unaprjeđenju učinkovitosti upravljanja rizicima organizacije, kontroli i
procesu upravljanja. Profesionalizam i predanost izvrsnosti podržani su poslovanjem unutar
okvira profesionalne prakse.

Prema inostranoj praksi, interna revizija se definira kao nezavisna funkcija i servis preduzeća
na putu ispitivanja i vrednovanja poslovne aktivnosti. Cilj interne revizije je da svojim
angažiranjem bude od pomoći poslovodstvu u efikasnom obavljanju poslovne aktivnosti i
utvrđivanju odgovornosti za troškove i propuste. U tu svrhu, interna revzija predočava
analize, procjene, preporuke, te pruža savjete i informacije u vezi sa poslovanjem preduzeća.

1.2. Interna revizija

Pod internom revizijom se podrazumjeva ispitivanje zakonitosti, tačnosti, vjerodostojnosti i
učinkovitosti   poslovnih   operacija   i   informacija,   čiji   je   glavni   cilj   poboljšanje   poslovanja,
funkcionisanje   organa   uprave   i   jačanje   sistema   internih   kontrola.  Iz   navedene   definicije
proizilazi da se interna revizija ne odnosi samo na zakonitost, transparentnost u trošenju
budžetskih sredstava, već ima i šire značenje, jer prati poslovanje i učinkovitost bužetskog
korisnika i ocjenjuje nivo efikasnosti internih kontrola. Naime, interna revizija je nezavisno,
objektivno   uvjeravanje   i   konsultanska   aktivnost   kreirana   u   cilju   unapređenja   poslovanja
preduzeća   i   povećanja   dobiti   kao   i   poboljšanja   efikasnosti   upravljanja   rizikom,   internim
kontrolama i procesom upravljanja

Ciljevi interne revizije su:



ispitivanje pouzdanosti računovodstvenog sistema;



ispitivanje funkcionisanja sistema internih kontrola,da li su osposobljene da eliminišu
greške koje u finasijskim izvještajima mogu biti materijalno značajne;



nadzor nad pravilnom primjenom zakonskih propisa,prijedloga Odbora za reviziju,
odluka Nadzornog odbora i provođenjem poslovne politike preduzeća i odluka Uprave
preduzeća;



preventivna i instruktivna funkcija u cilju sprečavanja nastanka materijalno značajnih
grešaka kao i davanje preporuka za otklanjanje grešaka koje su već nastale.

Zadaci interne revizije su:



analiza, ispitivanje i davanje mišljenja za periodične i godišnje finasijske izvještaje;



nadzor nad provođenjem odluka sudova i inspekcijskih organa;



saradnja sa eksternom revizijom i rad na prikupljanju dokaza za izvođenje zaključaka
o poslovnim događajima i u davanju konačnog mišljenja o godišnjim finansijskim
izvještajima preduzeća;



po potrebi učestvovanje u pripremanju poslovnih odluka Uprave preduzeća;

http://www.sumers.org/portal/zakoni/Izvod_Pravilnik_interna_revizija.pdf

kontrola (

ex post

). Prethodna kontrola predstavlja sve preventivne kontrolne aktivnosti

potrebne za donošenje odluka o prikupljanju i upotrebi javnih fondova, preuzimanju obaveza,
sprovođenju postupaka javne nabavke, zaključivanja ugovora i povezanih plaćanja, te povrata
nepravilno   izvršenih   plaćanja.   Primjer   ovih   kontrola   uključuju   i   utvrđivanje   dužnosti,
postojanje   procedura   za   ovlašćivanje   i   davanje   saglasnosti,   pristup   kontroli   vlasništva,
provjeravanje knjigovodstvenih isprava prije izvršavanja plaćanja. Tekuća kontrola se vrši
tokom izvršenja odluka rukovodioca i tokom vršenja finansijskih i ekonomskih aktivnosti.
Primjer   tih   kontrola   je   redovno   praćenje   napretka   naspram   postavljenih   kriterija   tokom
projekta ili procesa nabavke. Naknadna kontrola se vrši nakon što su preduzete poslovne
aktivnosti ili poslovni procesi i dizajnirana je da otkrije bilo koje moguće greške, otklonjenja
ili nepravilnosti, omogućavajući na taj način da se preduzmu korektivne aktivnosti. Primjeri
uključuju pregled operativnih procesa i kontrola da se osigura da su u skladu sa politikama i
pravilima.  Ovo   može   biti   zadatak   za   rukovodioce   kao   i   za   posebna   inspekcijska   tijela.
Međutim, ne treba je brkati sa ulogom interne ili eksterne revizije.

Dobar

komunikacijski sistem

je od presudne važnosti za organizaciju kako bi održala efikasan

sistem   finansijskog   upravljanja   i   kontrole.   Komunikacijski   sistem   se   sastoji   od   metoda   i
evidencija   koje   služe   za   određivanje,   prikupljanje   i   razmjenu   korisnih   informacija.
Informacije   su   korisne   ukoliko   su   blagovremene,   dovoljno   detaljne   i   odgovarajuće   za
korisnika. Informacije moraju biti utvrđene, dobijene i prenijete u formi i u vremenu koji će
omogućiti zaposlenima da izvrše svoje dužnosti i obaveze. Razvoj adekvatnog informacionog
sistema  treba  da   obezbijedi   rukovodstvu   neophodne  izvještaje  o   uspješnosti  poslovanja   u
odnosu na postavljene ciljeve. Važan informacioni sistem je računovodstveni sistem, koji
predstavlja   niz   zadataka   i   knjiženja   pomoću   kojih   se   transakcije   obrađuju   radi   vođenja
finansijskih evidencija. Protok informacija treba da se odvija u svim smjerovima, kako bi svi
zaposleni   bili   informisani   u   cilju   saopštavanja   i   koordiniranja   odluka   i   radnji   različitih
organizacionih jedinica u institucijama.

Nadzor

sistema interne kontrole čini značajnu komponentu kompletnog sistema, a provodi ga

rukovodstvo kako bi se izvršilo procjenjivanje kvaliteta rada u okviru određenog vremenskog
perioda i određivanje uspješnosti kontrole. Rukovodstvo bi trebalo usmjeriti aktivnosti
nadzora prema sistemu finansijskog upravljanja i kontrole, kao i izvršenju misije organizacije.
Monitoring i procjena sistema finansijskog upravljanja i kontrole se vrši putem permanentnog
tekućeg nadzora u okvirima redovnih operativnih aktivnosti, koje uključuju redovne upravne i
supervizorske aktivnosti s težištem na sprečavanju neregularnih, neetičnih, neracionalnih i
nedjelotvornih sistema interne kontrole.Takođe, nadzor se provodi i posebnim evaluacijama, a
koje rukovodstvo terminira u zavisnosti od procjene rizika i djelotvornosti permanentnog
tekućeg nadzora. Posebne evaluacije mogu vršiti eksterni revizori, Ured za reviziju institucija
BiH ili, pak, interna revizija uspostavljena u javnim institucijama BiH.

Rukovodilac jedinice za internu reviziju treba



periodično vršiti pregled izvršenja zadataka i ostvarenog napretka: to podrazumijeva
redovne sastanke sa revizorom (revizorima); ukoliko se ne vrši ovakva kontrola,
posljedica može biti neispunjavanje ciljeva, odnosno gubitak

pravca

i efikasnosti;

http://www.vijeceministara.gov.ba/akti/prijedlozi_zakona/default.aspx?id=9817&langTag=hr-HR

http://www.sogfbih.ba