počelo  sa  tumačenjima  testova,  i  njihovom  primenom,  a  potom  se  „umešala“  i  tehnologija
koja  je  omogućila  da  postane  dostupno  ono  što  je  ranije  bilo  teško  mereno.  Računari  su,
potom, omogućili još brža merenja, pa se danas primenjuju metode kojima se iz samo jednog
udaha  mogu dobiti podaci koji  su ranije zahtevali mnogo rada. Ispitivanja disajne  funkcije  –
merenja  i testovi  –  ima  brojne svrhe, pre svega, da pokaže kako pluća u celini rade, ali  i da
nas „dovede“ do tačnog mesta poremećaja.

Ipitivanje funkcije pluća je postupak koji ima poseban značaj, kako u mnogim

bolestima, tako i kod zdravih osoba. Ispitivanje plućne funkcije predstvalja složeni postupak
koji  obuhvata  ispitivanje  različitih  komponenti  ove  funkcije,  kao  što  je  ventilacija,
distribucija, difuzija i prefuzija pluća. Merenje zapremine pluća i protoka vazduha predstavlja
deo  ispitivanja  plućne  funkcije  koje  služi  proceni  ventilacijske  sposobnosti  pluća,  tj.
sposobnosti  prenošenja  vazduha  iz  atmosfere  do  alveola  i  obrnuto.  Ovim  ispitivanjem,
odnosno spirometrijom uvek započinje anliza plućne funkcije (Mitrović i saradnici, 2009).

Količina vazduha koju osoba udahne i izdahne može biti izmerena sa

spirometrom

(spiro  =  dah,  metar  =  za  merenje).  Rezultati  se  upoređuju  i  određuje  se  procenat  ostvarene
vrednosti  u odnosu  na tablične  vrednosti  koje  su  sačinjene  na  osnovu  pola,  godina,  visine  i
težine.  Spirometrija  je  osnovni  test  i  sa  kojom  se  počinje  ispitivanje  plućne  funkcije,  na
osnovu kojeg se određuje koji će se testovi još upotrebiti da bi se rasvetlio tip funkcionalnog
oštećenja  ili  normalnosti  disajne  funkcije.  To  je  bezbolna  metoda,  a  medicinska  sestra  ili
tehničar  će  objasniti  pacijentu  kako  da  izvede  sve  manevre  disanja.  Prema  instrukcijama
medicinskog radnika, prvo se diše normalno kroz usisnik, a zatim se lagano izduva sav vazuh
iz  pluća,  pa  zatim  ponovno  brzi  udah  punim  plućima  i  odmah  što  intenzivnije  izduvavanje
zraka  iz  pluća.  Nakon  toga  aparat  sam  računa  sve  ostale  potrebne  volumene  i  kapacitete.
Pritom  je  važna  saradnja pacijenta i pravilna tehnika. Radi tačnosti, najvažnije  je da se kod
spirometrije ne diše na nos i da se vazduh u celosti izdahne iz pluća.

Spirometri mogu biti konstruisani kao

zatvoreni sistemi,

u kojima pluća i prostor u

spirometru čine zatvorenu celinu i

otvoreni sistemi

, gde kroz merni deo aparata ispitanik

udiše i izdiše sobni vazduh.

Spirometrima sa zatvorenim sistemom

se, u osnovi mere volumeni, a dezintegracijom

izmerenog volumena po vremenu se izračunava volumenska brzina – protok.

Po konstrukciji se razlikuju

spirometri sa vodom

suvi spirometri

. Kod spirometra sa

vodom  se  merni  deo  aparata    (spirometrijsko  zvono)  pri  disanju  spušta  i  podiže  u  posudi
napunjenoj  vodom.  Ispitanik  kroz  usnik  cevi  aparata  udiše  vazduh  iz  spirometra   (zvono  se
spušta)  i  izdiše  u  njega    (zvono  se  diže),  a  dužina  putanje  zvona,  koja  odgovara  zapremini
udahnitopg  ili  izdahnutog  vazduha  beleži  se  mehaničkim  ili  elektronskim  putem.  Zbog
nakupljanja C

i utroška

iz vazduha, u ovakvom spirometru moguća su samo kratkotrajna

merenja. Ukoliko se ovom sostemu doda pumpa za cirkulaciju vazduha , apsorber za C

omogući neprekidna nadoknada utrošenog iz vazduha, moguće je i duže vremena disti u

Milica Jovanović Seminarski rad

Spirometrija

aparat. Prednosti ovog sistema su: jednostavna, konstrukcija, precizno merenje i retka potreba
za baždarenjem. Nedostaci su: prevelik otpor strujanju vazduha pri forsiranom disanju i
glomaznost.

Suvi spirometri mogu da budu saklipom ili sa mehom. I kod njih se beleženje može

ostvariti mehanički ili elektronski. Imaju sve dobre osobine kao i spirometri sa vodom a uz to
su pogodniji za transport.

Kod otvorenog spirometrijskog sistema se neposredno meri protok (a ne zapremina)

vazduha. Izmereni protok se integriše po vremenu (pomnoži sa vremenom)  i na taj način se
izračunava  volumen,  koji  može  biti  izržen  kao  spirometrijska  krivulja  ili  kao  numerička
vrednost.  Registrovanjem  razlike  u  pritisku  ispred  i  iza  dela  sa  otporom  i  deljenja  dobijene
razlike u pritisku poznatim otporom dobija se protok. Prednosti su: pri merenju se udiše sobni
vazduh  i  vreme  ispitivanja  nije  ograničeno;  otpor  strujanju  vazduha  u  mernom  sistemu  je
minimalan;  aparat  je  lak  za  prenošenje.  Nedostaci  su  manja  preciznost  i  potreb  za  stalnim
baždarenjem (Mitrović i saradnici, 2009).

Konstrukcija tipičnog spirometra prikazana je na slici 1.

Slika 1. Konstrukcija spirometra

Sastoji se od cilindra koji je uronjen naglavačke u sud sa vodom, i kontratega. U

cilindru  se  nalazi  mešavina  gasova  za  udisanje,  obično  vazduh  ili  kiseonik,  a  jedna  cev  je
spojena  sa  tom  komorom  sa  gasovima.  Teg,  povezuje  zvono  sa  olovkom  koja  beleži  na
rotirajućem bubnju pri konstantnoj brzini. Prilikom pojedinačnog udisanja i izdisanja vazduha
iz komore, cilindar se podiže i spušta, a na hartiji rotirajućeg bubnja se beleži kriva podataka.
Tokom  inspirijuma,  vazduh  se  troši  iz  zvona  i  olovka  raste,  beležeći  inspiratorni  volumen.
Tokom  ekspirijuma,  dok  izdisajni  vazduh  ulazi  u  zvono,  olovka  pada  i  beleži  se  izdisajni
volumen. Zapisan rezultat volumena u jedinici vremena se zove

spirogram.

Ovaj metod merenja plućne funkcije, je u novije vreme povezan sa kompjuterskim

programima, koji automatski računaju sve brojčane vrednosti. Spirometri se takođe zasnivaju
na  merenju  protoka,  gde  je  volumen  kalkulisan  integracijom  protoka  u  funkciji  vremena.
Najčešće  se  za  tu  svrhu  koriste  spirometri  sa  pneumotahografom.  Pneumotahograf  meri
volumen na osnovu razlike pritisaka preko fiksnog otpora. Posebno je dizajniran u vidu levka,
kako  bi  postigao  laminarno  kretanje  i  pri  visokim  vrednostima  protoka  vazduha.  Danas,  se
najčešće koriste pneumotahografi sa zagrejanom finom mrežom, Flajšovom ili Lilijevom. Pad
pritiska uzrokovan otporom, daje protok koji se transformiše u integrisani volumen po jedinici
vremena.  Na  taj  način  se  dobijaju  parametri  plućne  ventilacije.  Podaci  se  dobijaju  u  obliku
spirometrijske krivulje ili krivulje u koordinatnom sistemu.