1. UVOD
Kao šta je prorekao Oldos Haksli sport je postao jedna od glavnih
manifestacija savremene civilizacije. Zbog svog prisustva u svim nivoima
obrazovanja, sport je postao satavni deo života skoro svakog čoveka na svetu i
jedan od najrasprostranjenijih oblika zabave i razonode.
Sa afirmacije sportske bliskosti između kvaliteta drugih, fer-plejom i
humanosti sport zbilžuje narode i protivi se bilo kakvom obliku diskriminacije.
Ta etika aktivizma, bez želje da se nadvalada nad drugima je osnovna
suprotnost nasilja i agresije koji danas sve više preovladavaju na sportskim
događajima.
1.1. Definisanje događaja
Događaj predstavlja specifično osmišljenu ponudu ograničenog trajanja
u čijoj osnovi se nalazi odgovarajuća ideja, koja se sa zajedničkim
angažovanjem izvršilaca i materijalnih sredstava odnosno primenom
menadžerskog znam-kako na tržištu ispoljava kao originalna idejna ponuda.
Događaj jeste deo uslužne ekonomije, što znači da uključuje angažovanje
živog i minulog ljudskog rada na kreiranju neopipljive koristi potrošačima, ali
se istovremeno razlikuje od klasične uslužne ponude. Idejna osnova događaja
podrazumeva različite koncepte, pristupe, imidže i programe u njegovoj
realizaciji.
U ekonomskom smislu događaj jeste ponuda koja se na tržištu nalazi u
procesu razmene sa ciljem zadovoljavanja specifičnih, heterogenih i
nematerijalnih potreba potrošača.
Privlačnost i oriiginalnost događaja proizilazi iz specifičnosti i
originalnosti ponude, neponovljivosti i ograničenog vremenskog trajanja, što
događaje razlikuje kako od proizvoda, tako i od usluge.
Događaji su posledica, ali i uzrok promena životnih stilova savremenih
potrošača.
1
Sportski dogadjaj može biti bilo koja sportska aktivnost izvan
svakodnevnog toka aktivnosti u sportskom objektu, svaki dogadjaj trebalo bi
da poseduje određene lične karakteristike koje ga razlikuju od drugih. Sportski
dogadjaj može da bude međunarodnog, nacionalnog, regionalnog ili lokalnog
karaktera, može da obuhvati sport ili bilo koju sportsku aktivnost, može da
bude takmičarski ili rekreativni, namenjen prikupljanju finansijskih fondova,
zadovoljavanju socijalnih ciljeva ili jednostavno namenjen dobroj zabavi.
1.2. Uspešno organizovanje sportskog događaja
Zahteva znanje određenih veština kao što su planiranje, organizacija,
koordinacija, promocija… Planiranje I realizacija određenog sportskog
događaja samim tim zahteva podjednako zalaganje menadžment i marketing
tima. Sportski događaji, naročito oni koji treba da posluže za promociju
sportske organizacije, stvaranja povoljnog imidža ili prikupljanje finansija ne
mogu biti naročito uspešni bez pažljivo razrađenog marketing plana. Postoji
više oblasti na koje bi marketing plan trebao da se fokusira, a najvažnije
oblasti su svakako advertajzing i odnosi sa javnošću (PR).
Većina sportskih događaja naročito oni manji koji su lokalnog karaktera
raspolažu sa veoma malim budžetom, kao rezultat toga takvi sportski događaji
nisu u mogućnosti da izdvoje značajnije sume za advertajzing (oglašavanje-
promociju) putem tradicionalnih medija (radio, televizija, novine). Vrlo često je
budžet predviđen za promociju sportskog događaja višestruko manji od
budžeta koji je namenjen troškovima organizacije samog događaja.
Sa jedne strane ovakva raspodela budžeta je donekle razumljiva kada se
uzmu u obzir svi zaposleni i sve aktivnosti koje treba sprovesti za uspešno
organizovanje sportskog događaja, ali sa druge strane sportski događaj ne
može dobiti na značaju i ne može se smatrati uspešnim bez podrške publike
(javnosti). Ako javnost ne zna ništa o sportskom događaju koji se organizuje I
ako je nedovoljno informisan, bez obzira na njegovu besprekornu organizaciju
postoji velika verovatnoća da će događaj ostati nezapažen, a naravno nikome
nije u interesu da organizuje takav događaj.
Mali budžet ne sme da bude prepreka za pronalaženje alternativnih
načina za promociju koji često znaju da budu potpuno besplatni i da u nekim
slučajevima donesu više koristi nego neka plaćena promocija. Jedan od
alternativnih (besplatnih) načina za promociju sportskog događaja je
pronalaženje medijskog partnera ili reklamiranje putem publikovanja svojih
tekstova na sportskim internet sajtovima ili u drugim sredstvima medijskog
2
1. planirani događaj- zahtevaju postavljanje, menadžment
( upravljanje), izvršioce i određeno vremensko trajanje;
2. neplanirani događaji- nezgode, prirodne katastrofe, iznuđene
reakcije.
Podela događaja na osnovu njihove veličine i obima: mega događaj,
hallmark događaj, glavni događaj.
Mega događaj- je događaj koji svojim obimom i veličinom utiče na
ukupnu privrednu aktivnost zemlje domaćina, a medijski je globalno pokriven.
U ekonomskom smislu mega događaj se odražava na turizam i privrednu
infrastrukturu zemlje domaćina. Potrebna su velika finansijska ulaganja,
izgradnja objekata, privući najmanje milion posetilaca (fizički), a mora biti
medijski globalno ispraćen.
Hallmark događaj- je događaj sa prepoznatljivim kvalitetom programa,
odnosno sa autentičnim postavljanjem i izvršenjem, na osnovu čega poseduje
različite karakteristike u odnosu na istovrsne ogađaje. Hallmark označava
destinaciju događaja , objekte ili organizaciju događaja, odnosno poistovećeni
su sa dušom i etosom mesta održavanja(Vimbldon, Sajam događaja).
Glavni događaj- jesu događaji velikog obima, sa iztraženim interesom
javnosti i medijskom pokrivenosti. Glavni događaj privlače veliki broj
posetilaca, a organizatoru omogućuju ostvarivanje dobrih ekonomskih
rezultata ( uglavnom sportski događaji).
Podela događaja na osnovu njihove ponovljivosti i specifične postavke i
izvršenja:
1. specijalni događaj- jeste planirani događaj kojim se ostvaruju
ekonomski , socijalni i kulturni ciljevi. Ostvaruje se visoki profit,
dešavaju se jednom godišnje ili vrlo retko i publici pružaju veliko
zadovoljstvo (Madona, koncerti Gorana Bregovića, revijalne
fudbbalske utakmice)
2. uobičajeni događaji
Podela događaja na osnovu namera i karakteristike događaja:
4
kulturni događaji; - umetnički, odnosno zabavni događaji;-
poslovni, odnosno trgovinski događaji; - sportska takmičenja; -
obrazovni i naučni događaji;
rekreativni događaji;- politički, odnosno državni događaji;-
privatni događaji.
javni događaji- kombinacija hallmark i mega događaja.
1.4. Pojam sportskоg događaja
Reč sport vuče poreklo od latinske reči „di sportare“ koja je potom
preuzeta u druge evropske jezike. U našem jeziku pod sportom se
podrazumeva igra, zabava, razonoda.
Sportski događaji predstavljaju široki društveni fenomen savremene
civilizacije. Pod sportskim događajem podrazumevaju se različite aktivnosti
organizatora, koje su usmerene na ponudu programa, odnosno igre izvršilaca
sportskog događaja određenoj sportskoj publici, sa ciljem ostvarivanja
sportskog rezultata.
Sportski događaji se mogu posmatrati i u širem kontekstu, gde se
izražava njihov netakmičarski karakter. U ovom slučaju, sportski događaji
obuhvataju i rekreaciju, relaksaciju, zabavu sa drugačijim pristupom
organizovanja.
Za menadžment sportskih događaja značajno je da postoje sledeće
karakteristike sporta:
struktuiranost i organizovanost aktivnosti, koje se organizuju
prema preciznim i opšte prihvaćenim pravilima;
sportske aktivnosti su usmerene na stalno i svesno predviđanje
mogućih posledica,
učesnici u sportu su motivisani a ponašanje podređuju
ostvarivanju cilja.
5
Obnavljanjem Olimpijskih igara, sportski događaji postaju sve ucčstaliji,
u formi nacionalnih i međunarodnih takmicenja, sa veoma razuđenim
programom, namerama i pravilima održavanja. Sportski događaji su ubrzo
postali integralni deo drustvenog života velikog broja naroda i država, tako da
se u današnje vreme države pojavljuju kao pokrovitelji, a često i kao
suorganizatori, odnosno domaćini popularnih sportskih takmičenja.
Dinamičan razvoj sportskih događaja ne bi bio moguć bez velikih
ulaganja u sportsku infrastrukturu, na lokalnom, nacionalnom i
međunarodnom nivou. Sve je izraženiji nacionalni i državni rivalitet na
savremenim sportskim događajima, koji dovodi do sve veće spremnosti država
na velika ulaganja u poboljšanje i razvoj sportske infrastrukture.
U menadžmentu sportskih događaja, pored vrste sporta, razlikuju se i
osnovni oblici sporta, koji u velikoj meri određuju postavljanje i izvršenje
sportskih događaja. Pod osnovnim oblicima sporta podrazumevaju se:
Profesionalni sport
, koji podrazumeva plaćeno bavljenje sportskim
aktivnostima;
Amaterski sport,
kod kojih učesnici teže da ostvare društvenu
afirmaciju, a postoji i mogućnost ostvarivanja dopunskih prihoda;
Rekreativni sport,
u okviru kojeg učesnici prevashodno nastoje da
održavaju fizičku kondiciju i stabilno zdravstveno stanje;
Školski sport,
koji je prilagođen potrebama i afinitetima učenika
različitog uzrasta.
Razvoj sportskih događaja tekao je paralelno sa razvojem takmicarskog
duha u sportu. U sportskoj literaturi postoje misljenja po kojima je pobeda
drugo ime za sport. Savremeni sportski događaji postaju prepoznatljivi po
znacaju pobede pojedinaca, odnosno timova i reprezentacija. Pored snažno
izraženog takmičarskog aspekta, savremeni sportski događaji poprimaju
karakteristike show-business-a i karnevala. Na ovaj nacin, sportski događaji
privlace veliku paznju i interes siroke sportske i drustvene javnosti, koja se
pojavljuje kao publika u fizickom smislu.
1.6. Struktura sportske ponude
7
