SRBIJA U 11. I 12. VEKU
-Jezgro buduće srpske države se nalazi u Raškoj
Vlast u Duklji slabi vremenom, Raškom vladali plemići Vukan i Marko
Raška vlast jača vremenom
Vukan je bio rodonačelnik porodice koja je vladala Raškom na prelazu između XI i XII veka
Antivizantijska politika te države,pljačkaški pohodi na današnju Kosovo i Metohiju
Vukanov naslednik je bio Uroš I
Širenje teritorije na račun sukoba između Ugarske i Vizantije, ka Ugarskoj
Uroš I učvršćuje vezu sa Ugarima uajom svoje kćerke
Uroš I umire 1146. Nasleđuje ga Uroš II
Uroš II hteo da se uz pomoć Ugara oslobodi vizantijske vrhovne vlasti, neuspešno
Nasleđuje ga brat Desa, kog je Manojlo I Komnin utamničio
Nastavak borbe vlastele- krajem XII veka dolazi na vlast Stefan Nemanja, koji je izborio
nezavisnost i bio rodonačelnik dinastije Nemanjića
SPRSKA SREDNJOVEKOVNA DRŽAVA NEMANJIĆA
Stefan Nemanja- smatra se utemeljivačem srpske samostalnosti i rodonačelnikom dinastije
Nemanjića
Učvršćenje feudalnih odnosa, podizanje ugleda i moći crkve
1196. Povlači se s prestola i ostavlja ga sinu STEFANU
Stefanova politika: okreće se zapadu,brakom sa Mletačkom princezom dobija podršku Mletačke
republike te od pape Honorija III dobija kraljevsku krunu 1217.god,zbog čega dobija nadimak
prvovenčani; za vreme njegove vladavine, Sveti Sava 1219. Izdejstvovao autokefalnost SPC i
postaje prvi srpski arhiepiskop
U vreme vladavine Stefana Uroša- Srbija ekonomski jača, eksploatacija ruda, dolazak rudara Sasa
iz Nemačke, zbacuje ga sin Dragutin
Dragutin ne vlada dugo, nasleđuje ga brat Milutin 1282.
Milutin- finansijski sređena,vojnički snažna,diplomatski jaka država
o
Širenje do Egejskog mora
o
Prebacivanje prestonice u Skoplje i Prištinu
o
Eksploatacija rudnika srebra-Brskovo, Rudnik, Trepča,Brvenik
o
Osvajanjem gradova jača i trgovina
o
Vlada do 1321.
o
Diže veliki broj manastira
o
Nakon ženidbe sa Simonidom, vizantijskom princezom, dolazi do kulturološkog
okretanja Vizantiji,promene na dvoru,uređenju...
Milutina nasleđuje Stefan Dečanski- loši odnosi sa Vizantijom i Bugarskom, te se ove dve države
udružuju i napadaju Srbiju, bitka kod Velbužda,srpska vojska pobeđuje
Svrgnuo ga sa vlasti sin Stefan Dušan
Stefan Dušan
o
Krunisan za kralja 1331.
o
Brakom sa bugarskom princezom, ojačao odnose sa Bugarskom
o
Koristeći građanski rat u Vizantiji, udvostručuje teritorije Srbije
o
1346. Se kruniše za cara, nakon uzdizanja arhiepiskopije u rang patrijaršije 1345.
o
Donosi prve zakone: vizantijski, prevedeni Nomokanon (Zakonopravilo)
o
Dušanov zakonik- sa preko 200 članova,reguliše krivično i crkveno pravilo,uređivanje
prava društvenih grupa,to je najviši pravni akt donet 1349, govori o čistoti pravoslavne
vere, staleškim razlikama...
Srpska umetnost- stvarana pod uticajem Vizantije
SVETI SAVA
Rastko Nemanjić, odbija oca da se venča, zamonašuje se na Svetoj Gori
Imao je ključnu ulogu u podizanju Hilandara sa svojim ocem
1219.-izdejstvovao autokefalnost crkve-srpski arhijereji su mogli birati svoje arhiepiskope
Teško mu je padala prozapadna politika svog brata Stefana Prvovenčanog
U Nikeji je izdelao izuzimanje duhovne vlasti od Ohridskog arhiepiskopa
Arhiepiskopsko središte postaje Žiča
Jačao pravoslavlje u Primorju, koje je bilo pod uticajem rimokatoličke crkve,osniva episkopije u
Boki Kotorskoj i Stonu
On je bio prvi srpski zakonodavac
Prvi pravni akt u srpskoj istoriji- osnivačka povelja manastira Hilandar
Prvi srpski manastirski pravilnici
Inicijator najopširnijeg pravnog kodeksa u Srbiji- ZAKONOPRAVILA, jedini zakonik koji reguliše
pravni život crkve i države
Posvetio se podizanju kulta Bogorodice
Za kult njegove ličnosti vezuju se predanja,epske pesme gde je uzdizan kao legendarni i mitski lik
Nakon spaljivanja moštiju su stvoreni uslovi da bude prihvaćen za sveca
Začetnik je osamostaljenja srpske književnosti
Dela-tipici- Karejski i Hilandarski
o
Pismo Igumanu Spiridonu
o
Žitije Svetog Simeona
RAZVOJ I ZNAČAJ SPC
o
Nije bilo značajno samo dizati crkve i manastire, već je trebalo iskoreniti paganske idole i
svetilišta
o
Najproblematičniji je bio kult boginje Mokoše
o
Sveštenik je pored ukorenjivanja Hristovog učenja morao i da iskorenjuje staru veru
o
U 12. Veku- srpska episkopija je potpadala pod jurisdikciju Ohridske arhiepiskopije
o
Prve episkopije- Raška, Prizrenska, Lipljanska
o
U Rasu, u episkopiji, Stefan Nemanja napustio rimokatoličku veroispovest i prešao u
pravoslavlje
o
Na istom mestu prepustio presto svom sinu Stefanu Prvovenčanom
o
Jačanjem Srbije i postankom kraljevstva 1217, Sveti Sava uspeva da izdela samostalnost
srpske crkve 1219.
o
Centar arhiepiskopije je bio u Žiči
o
Dušan je mogao postati car samo ako prethodno arhiepiskopiju uzviši u patrijaršiju
