SREDNJOVJEKOVA DUHOVNO
PROSVJETITELJSTVO
•
Prosvjetiteljska djelatnost
Svetog Save
•
Parohijske,episkopalne,dvorske i
svjetovne skole
•
Manastiri i njihov kulturno
prosvjetni rad
•
Već sredinom 14 vijeka imamo društvo
podjeljeno na dve klase.Prvu klasu cine
povlašćeni ( vlastela i svestenstvo) i klasu
eksplatisanih kmetova koji žive i rade na tuđim
feudalnim dobrima. Mali broj zaostalih
slobodnih seljaka, zanatlija i trgovaca cine
međuklasu.Nova pisana prosvjeta sa svojim
skolama pristupacna je samo prvoj klasi:
vlasteli i svestenstvu. Ostali su bili van
skolovanja.
DRUŠTVENO-EKONOMSKI ODNOSI
CRKVENE ŠKOLE
•
Crkvene škole su trojake:
•
Manastirske
koje postoje samo pri manastirima da bi u njima
kaluđeri dobili svoje obrazovanje, a prije toga su obrazovanje
dobijali u katedralnim i parohijskim školama. Manastiri su bila
mjesta gdje se sa grčkog prepisuju i prevode knjige. Kasnije je
Hilandar postao takav centar.
•
( Studenica, Žiča, Gračanica,Dečan )
•
Sem čisto bogoslovskih predmeta u manastirima se u to vrijeme
počinju da gaje i neke druge nauke ( astronomija, filozofija,
gradjevinarstvo) i umjetnosti ( slikarstvo, rezbarstvo,kaligrafija) i
gotovo svuda grčki jezik. Postaju škole u kojima se stiču i mnoga
praktična znanja , uče znati, prevode knjige, stvaraju biblioteke i
obrazuju čitaonice. Sem muških postoje i ženski manastiri uglavnom
kao udovička skloništa.
CRKVENE ŠKOLE
•
Episkopalne škole
(katedralne,stolne,pridvojne)
•
Postojale su pri svim sjedištima episkopa i arhiepiskopa.
Dobijalo se elementarno,srednje i više bogoslovsko
obrazovanje. Te škole su naročito bile poznate po svojoj
akroamatskoj nastavnoj metodi ( učiteljevo predavanje)
•
Parohijalne skole
su postojale pri svim većim i važnijim
parohijama, uz gradske i seoske crkve u svešteničkim
domovima. Te škole dobrovoljno su pohađala djeca koja su
željela ‘’učiti knjigu’’ , steći elementarnu
pismenost.Obdareniji učenici produživali su školovanje u
katedralnim školama ako su se odlučili za svetovne pozive.
Učitelji pismenosti u ovim školama su parosi, crkvenjaci i dr.
pomagači paroha.
