NAUTIČKI TEHNIČAR
SIGURNOST NA MORU
STRUČNI RAD
SREDSTVA ZA SPAŠAVANJE
Mentor, Kandidat,
prof. Miodrag Jelisavac Alen Imamović
Kapetan fregate
Kotor, maj 2014.godine
S A D R Ž A J :
1. UVOD ............................................................................................................................ str. 3
2. SISTEM ZA SPAŠAVANJE ŽIVOTA NA BRODU................................................... str. 4
3. LIČNA SREDSTVA ZA SPAŠAVANJE……...................................................…….. str. 5
3.1. Kolutovi za spašavanje …..........................................................................… str. 5
3.2. Prsluci za spašavanje …............................................................................…. str. 7
3.3. Termootporna odjela ..................................................................................... str. 8
3.4. Termozaštitna sredstva .................................................................................. str. 9
4. KOLEKTIVNA SREDSTVA ZA SPAŠAVANJE .................................................... str. 10
4.1. Čamci za spašavanje .................................................................................... str. 10
4.1.1. Poluzatvoreni čamci za spašavanje ............................................... str. 11
4.1.2. Zatvoreni čamci za spašavanje ..................................................... str. 12
4.1.3. Čamci za spašavanje sa vlastitim sistemom vazduha ................... str. 12
4.1.4. Vatrootporni čamci za spašavanje ................................................ str. 12
4.1.5. Oprema čamaca za spašavanje ...................................................... str. 13
4.2. Splavovi za spašavanje ................................................................................ str. 14
4.2.1. Pneumatski splavovi za spašavanje .............................................. str. 16
4.2.2. Korišćenje samooslobađajućih splavova ...................................... str. 17
5. ZAKLJUČAK ........................................................................................................... str.18
6. LITERATURA .......................................................................................................... str.19
2
2. SISTEM ZA SPAŠAVANJE ŽIVOTA NA BRODU
Sistem za spašavanje života na moru može se podijeliti na :
1. sredstva lične zaštite i spašavanje i
2. sredstva kolektivne zaštite i spašavanja.
U sredstva lične zaštite spadaju:
Pojasevi za spašavanje
Koluti za spašavanje
Termootporna odjela i
Termozaštitna sredstva.
Pojasevi i koluti za spašavanje su napravljeni u skladu sa zahtjevima SOLAS
konvencije i moraju imati zahtjevane dimenzije, odnosno uzgon, zvučnu i svjetlosnu
signalizaciju. Istom konvencijom definisan je i njihov raspored, odnosno smještaj na brodu,
a svaki član posade i putnici moraju biti korektno informisani o njihovom rasporedu i načinu
korišćenja.
U kolektivna sredstva za spašavanje života spadaju:
Čamci za spašavanje;
Splavovi za spašavanje.
Čamci za spašavanje su napravljeni od čvrstih materijala i imaju dovoljan kapacitet,
stabilitet i uzgon da bezbjedno smjeste posadu i putnike nakon napuštanja broda. U čamcima
se nalazi i posebna oprema za preživljavanje za duži period u koji spadaju: sredstva za
signalizaciju (reflektori, sirene, retroaktivna ogledala, rakete, dini i svjetlosni signal, kutije
sa koncentrisanom hranom, voda, oprema za ribolov, medicinska oprema itd.). Takođe, u
čamcima se nalazi i mobilna radio stanica kojom je moguće poslati poziv za pomoć. Čamci
mogu biti sa sopstvenim pogonom ili bez istog. Takođe, mogu biti otvoreni, poluzatvoreni i
zatvoreni. Oni su smješteni na posebnim uređajima na bokovima broda koji se nazivaju
sohe. Zadatak soha je da bezbjedno i siguirno spuste čamac u vodu. Spuštanje čamaca u
vodu se može vršiti pomoću gravitacije ili pomoću vitala. Broj, kapacitet i vrste čamaca
određuje se mna bazo SOLAS konvencije koja uzima u obzir područje plovidbe broda, tip
broda, broj posade i putnika itd.
Pored čamaca na brodovima nalaze se i splavovi za spašavanje. Oni su smješteni na
bokovima broda i u more se spuštaju pomoću posebnih dizalica ili se bacaju. Splavovi se
napumpavaju pneumatski nakon bacanja, odnosno poslije dodira sa vodom preko
hidrostatski aktiviranog uređaja. Tek nakon njegovog aktivirinja posada i putnici mogu da
uđu u splav. Takođe mogu biti otvoreni ili zatvoreni, a njihov broj kao i broj čamaca na
brodu propisuje SOLAS konvencija.
4
3. LIČNA SREDSTVA ZA SPAŠAVANJE
3.1. Kolutovi za spašavanje
Koluti za spašavanje – lifebuoy (eng.), su sredstva koja služe za spašavanje jedne
osobe. Upotrebljeni su prvi put 1770. Godine. Izrađeni su od čvrstog pluta ili nekog drugog
sličnog materijala, presvučeni sa jakim platnom. Radi bolje uočljivosti koluti su smješteni na
pristupačnim mjestima na nadgrađu broda. Da bi se lakše uočio u moru kolut je opremljen
dimnim signalom ili baterijskim svjetlom, pričvršćenim za kolut konopom dužine 3,5 m.
Slika br.:1. Kolut za spašavanje sa dimnim signalom, baterijskom lampom i konopom
Izvor: www.beyondships.com (preuzeto 08.03.2014.godine u 13:39h)
Konvencija određuje da se na svakom boku putničkog ili teretnog broad, mora biti
barem jedan kolut za spašavanje koji je opremljen konopom dugačkim najmanje 30 m ili
dvostrukom visinom od mjesta smještaja do vodene linije.
Koluti za spašavanje moraju biti tako raspoređeni da budu lako dostupni na obje
strane broda i na svim otvorenim palubama, kao i najmanje 1 kolut blizu krme. Nikako ne
smiju biti trajno pričvršćeni. Takođe, svaki kolut mora ispunjavati sledeće zahtjeve:
1. Vanjski kolut max.800mm, a unutrašnji min.400mm;
2. Mora biti izrađen od plutajućeg materijala, s tim da ne bude strugotina, pluto (ili
zrnasti materijali) ili vazdušna komora
3. Masa mu ne smije biti manja od 2,5kg;
4. Ne smije podržavati gorenje i ne smije se raspadati nakon izlaganja plamenu u
trajanju od 2sec;
5. Mora izdržati bacanje u vodu sa min.30m visine i pri tome ne smije izgubiti svoje
upotrebne karakteristike.
5
