FAKULTET ZA SAOBRAĆAJ, KOMUNIKACIJE
I LOGISTIKU
SEMINARSKI RAD
Predmet:
Željeznički saobraćaj
Tema:
Stanje bezbjednosti saobraćaja na mreži ŽICG
Predmetni nastavnik: Studenti:
Berane, April, 2016.
Seminraski rad: “Stanje bezbjednosti saobraćaja na mreži ŽICG”
Fakultet za saobraćaj, komunikacije i logistiku
Strana 4
2. BEZBJEDNOST NA ŽELJEZNICI
2.1. Željeznički signalno-sigurnosni uređaji
Željeznički saobraćaj, pored nekih sličnosti sa drugim vidovima i granama saobraćaja, ima i niz
svojih specifičnosti, koje su vidno uticale na razvoj tehničkih sredstava za njegovo regulisanje i
obezbeđenje normalnog odvijanja.
Jedna od osnovnih specifičnosti je kretanje željezničkih vozila po tačno utvrđenom putu, odnosno
kolosjeku. Takav put, što ga određuju kolosječne šine i vezanost vozila za njih, ne pruža vozaču
(mašinovođi) potpunu slobodu kretanja. Zbog vezanosti vozila za kolosjek, regulisanje
saobraćaja postaje veoma važna komponenta bezbednog odvijanja, u čemu je važna uloga ne
samo vozač koji neposredno upravlja kretanjem vozila, već i ostalih kategorija saobraćajnog
osoblja koje posredstvom raznih službenih mesta na pruzi omogućava bezbjedan saobraćaj.
Da bi se ostvarilo bezbjedno i uredno odvijanje saobraćaja, mora da postoji kvalitetno, uredno i
sigurno sporazumijevanje između radnika na službenim mjestima koji upravljaju saobraćajem i
radnika koji neposredno upravljaju kretanjem po željezničkom putu. Sporazumijevanje se
ostvaruje: usmeno, pismeno, telefonski (telegrafski), radio-vezom i signalizacijom. Uređaji
kojima se ostvaruje veza, odnosno sporazumijevanje, nazivaju se: željeznički signalno-sigurnosni
uređaji.
S razvojem nauke o željeznici i s razvojem željeznice kao sistema, razvijali su se i signalno-
sigurnosni uređaji. Prvi signalno-sigurnosni uređaji razvijeni su radi zaštite na onim mjestima
gdje bi moglo doći do ugrožavanja bezbjednosti saobraćaja. Ta zaštita se sprovodila
obaveštavanjem mašinovođe o tome da li mu je dalja vožnja dozvoljena ili nije.
Potom su se razvijali uređaji čiji je zadatak bio da obavještavaju o pravcu kretanja, brzini vožnje,
kontroli položaja skretnice, odnosno njenog osiguranja i uspostavljanja zavisnosti signalnog
pojma na signalu i o položaju skretnica preko kojih treba obaviti vožnju.
Daljim razvojem signalno-sigurnosnih uređaja došlo se do stvaranja staničnih uređaja za
centralizaciju, koji su omogućili upravljanje skretnicama i signalima iz jednog centra. Daljnjim
usavršavanjem, izgrađeni su takvi uređaji koji mogu da kontrolišu stanje djelova kolosjeka i
skretnica, odnosno cijelog kolosječnog puta.
Za regulaciju saobraćaja na međustaničnom rastojanju razvijeni su uređaji međustanične
zavisnosti. Osim njih, razvijeni su uređaji za regulisanje i obezbeđenje saobraćaja uzastopnih
vozova (automatski pružni blok).
Na mjestima gdje se u nivou ukrštaju željezničke i putne saobraćajnice, odnosno na putnim
prelazima u nivou železničke pruge regulišu se, a time i obezbeđuju, obe grane saobraćaja. To se
postiže odgovarajućim tehničkim sredstvima - uređajima, čija je karakteristika da daju prioritet
željezničkom saobraćaju zbog većih masa željezničkih vozila i samim tim zbog dužeg zaustavnog
puta.
Seminraski rad: “Stanje bezbjednosti saobraćaja na mreži ŽICG”
Fakultet za saobraćaj, komunikacije i logistiku
Strana 5
Radi povećanja ekonomičnosti rada, razvijeni su sistemi dispečerskog upravljanja pomoću kojih
se sprovode mjere za održavanje predviđenog reda vožnje.
Da bi se izbjeglo prolaženje voza pored STOP-signala, koji pokazuje da je zabranjena dalja
vožnja danas se primenjuju AUTOSTOP uređaji.
Na ranžirnim stanicama postoje određeni signalno-sigurnosni uređaji koji imaju zadatak da
svojim funkcionisanjem doprinesu povećanju bezbjednosti i ekomomičnosti rada.
Uređaji se mogu podijeliti u dvije osnovne grupe:
spoljne uređaje i
unutrašnje uređaje.
1
Spoljne uređaje čine: signali uređaji za centralno postavljanje skretnica i iskliznica, uređaji za
kontrolu stanja zauzetosti kolosjeka i skretnica i električni vodovi za vezu spoljnih sa unutrašnjim
uređajima.
Unutrašnje uređaje čine: centralna postavnica i relejni i napojni uređaji.
2.2. Signali i njihova klasifikacija
Signal
u opštem smislu označava sredstvo za prenošenje nekog saopštenja, a sadržaj saopštenja
ili njegov spoljni oblik predstavlja
signalni znak.
Signal je dio signalno-sigurnosnog uređaja
namijenjen regulisanju kretanja vozova. Signalom se prenose naređenja ili uputstva o tome da li
se sme i kako obaviti vožnja iza signala.
Svi signali se, po pravilu postavljaju pored kolosjeka sa desne strane u smjeru kretanja voza.
Za klasifikaciju signala koriste se sledeći kriterijumi:
konstrukcija,
broj signalnih znakova koje signal može da oformi i
namjena signala.
Prema
konstrukciji.
svi signali se dijele na tri grupe:
svetlosne,
likovne i
zvučne ili zvonovne.
Svetlosni
signal pokazuje znake danju i noću obojenim svetlima.
2
1
Jovanović D., Eror S. : „ Železnički saobraćaj“ , Fakultet za menadzment u saobraćaju i komunikacijama, Berane,
2010. godine.
2
Jovanović D., Eror S. : „ Železnički saobraćaj“ , Fakultet za menadzment u saobraćaju i komunikacijama, Berane,
2010. godine.
