Stanje i mogućnosti unapređenja govedarske proizvodnje na teritoriji opštine Ćuprija

Poljoprivredni fakultet Univerziteta u Bijeljini

Smer: Poljoprivredna proizvodnja

Diplomski rad

Tema: Stanje i mogućnosti unapređenja govedarske proizvodnje na teritoriji

opštine Ćuprija

Mentor: Prof.Dr. Gligorije Trifunović Student: Ivan Stanimirović 58/16

Bijeljina, decembar 2017.

SADRŽAJ

smenjuju brežuljkasti tereni. Idući od severa ka jugu linijom koja seče Dobričevo, nalaze
se visinske kote 199,189 i 172 metara nadmorske visine i to je prvi pojas brežuljkastog
terena koji se uzdižu iz Moravske kotline. Na krajnjim istočnim granicama opštine,
visinske kote istočno od Paljanja, iznose 492m, i 303 istočno od Batinca, što znači da je
čitav teren blago nagnut ka jugu. Na istoku leži nešto viši teren, oko 250m nadmorske
visine, u dolini reke Ravanica.

Klimatske odlike regiona u kojem se nalazi opština Ćuprija su određene geografskim
položajem i reljefom, pa je za celi region Pomoravlja presudno što je visokim planinama
odvojen od izrazitih uticaja iz Sredozemnog mora a široko otvoren prema Panonskoj
niziji. Time se grade odlike umereno kontinentalne klime sa hladnim zimama i toplim
letima, uz manja odstupanja, dok se u proleće snažnije osećaju toplija strujanja sa juga
utičući na brže topljenje snega, na porast vodostaja i brži rast vegetacije.

Opština Ćuprija se nalazi u dolini sa umereno-kontinentalnom klimom, prosečno
dovoljnim količinama padavina i manjim uticajem vetrova. Okružena je planinama i pri
različitim temperaturama ovde se stvara jezero toplog ili hladnog vazduha. Ono što
karakteriše ovo područje, to su izuzetno visoke temperature leti i ekstremno niske zimi.
Ćuprija leži u dolini Velike Morave na njenoj istočnoj oblali.

Vode opštine Ćuprija su karakteristične i po jednom broju, tzv., malih akumulacija. Među
njima treba pomenuti malu akumulaciju Mućava, koja je zapremine 140.000 m3 i
Vezirovac, koje su pogodne za uspostavljanje sistema za navodnjavanje. Zatim nekoliko
lokaliteta sa stajaćim vodama: Mijatovac – Virince; Ćuprija – Sanićeva bara; Jovac –
Ostrikovačka bara.

Na teritoriji opštine Ćuprija biljni i životinjski svet je vrlo izmenjen, degradiran i
osiromašen vrstama. Takvo stanje je posledica jakih antropogenih uticaja u prošlosti i
sadašnjosti. Glavni faktori degradacionih uticaja su dosta velika i dugotrajna naseljenost
teritorije i korišćenje poljoprivrednog zemljišta.

I pored značajnih geomorfoloških razlika izdvojenih predeonih celina, opština Ćuprija je,
u celini gledano, prvenstveno agrarna i gusto naseljena teritorija. Prirodni biljni svet je,
uglavnom, zamenjen poljoprivrednim kulturama, a preostali deo je osiromašen i
degradiran. Time su, naravno, nestala ili poremećena i staništa nekih životinjskih vrsta
koje najčešće migriraju, proređuju se ili nestaju sa takvih područja.

1.3. Poljoprivredno zemljište

Na području Opštine Ćuprija od ukupno 287 km2, 71% zauzimaju poljoprivredne
površine. Poljoprivredu Ćuprije odlikuje raznolikost proizvodnih resursa koji se ogledaju
u umereno-kontinentalnoj klimi, dobrom vodnom režimu i postojanju različitih tipova
zemljišta, što su bitne pretpostavke za uspešnu poljoprivrednu proizvodnju. Prema popisu
poljoprivede iz 2012. godine, Republičkog zavoda za statistiku, opština Ćuprija raspolaže
sa 19.454 ha poljoprivrednog zemljišta. Ukupna površina korišćenog poljoprivrednog
zemljišta uglavnom iznosi 12.817ha.

Od prikazanih podataka raspoloživih resursa njive obuhvataju 10.643ha, livade i pašnjaci
1.655ha, voćnjaci 248 ha i vinogradi 79 ha ili u procentima oko 13% čine livade i
pašnjake, 83% oranice i bašte i oko 4% voćnjaci i vinogradi.

Primarna poljoprivredna proizvodnja obuhvata: proizvodnju žitarica (pšenica, kukuruz)
gaje se na 8.112 ha, oraničnih površina. Krmno bilje zauzima 1.892 ha, industrijsko bilje
206 ha i povrće 112 ha oraničnih površina. Od krmnog bilja lucerka se gaji na 738 ha,
druge deteline 823 ha, trave zasejane su na 273 ha i silažni kukuruz na 31 ha. Od povrća
najviše se gaji krompir i paprika na po 25 ha, zatim kupus na 10 ha, paradajz na 7 ha, crni
luk na 5 ha, šargarepa i bostan na po 3 ha i beli luk na 1 ha. Poljoprivredno zemljište je
karakteristično po velikoj usitnjenosti parcela, tako da neka poljoprivredna gazdinstva
imaju i preko 10 delova korišćenog poljoprivrednog zemljišta, a prosečan broj odvojenih
delova parcela je 5.

Prema podacima Službe za katastar nepokretnosti koje je koristila Komisija za davanje
poljoprivrednog zemljišta u zakup na teritorija opštine Ćuprija, opština Ćuprija raspolaže
sa 2.062,7311 ha poljoprivrednog zemljišta u državnoj svojini . U zakup je izdato 1.399,
5874 ha .

Prema podacima popisa poljoprivrede iz 2012. godine na teritoriji opštine navodnjava se
147 ha poljoprivrednog zemljišta. Navodnjavanje parcela vrši 238 poljoprivrednih
gazdinstava. Najviše se navodnjavaju oranice i bašte 134 ha, zatim voćnjaci 9 ha,
vinogradi 2 ha, i ostali zasadi na površini od 2 ha. Prema usevima najviše se navodnjava
povrće, bostan i jagode na površini od 46 ha što čini 58% od ukupno korišćene površine
za ove useve. Kao način navodnjavanja najviše se koristi površinski način 66,9 %,
orošavanje 13,3 % i kap po kap 19,8%. Glavni izvori vode za navodnjavanje su
podzemne vode 74,8% i površinske vode van gazdinstva 17,1%.

Na teritoriji opštine Ćuprija poljoprivrdno zemljište nije u dovoljnoj meri zaštićeno od
spoljnih velikih voda i unutrašnjih voda. Velika Morava je obostrano obezbeđena od
izlivanja velikih voda odbrambenim nasipima, kao reka Ravanica u toku kroz gradsko
naselje. Zbog postojanja bujičnih potoka i reke Mirosave postoji i opasnost od poplava
poljoprivrednog zemljišta i druge imovine stanovništa. U 2015. godini planirano je
sređivanje pojedinih bujičnih potoka , a potrebno je planirati i zaštitu od suvišnih
atmosferskih i podzemnih voda.

1.4. Višegodišnji zasadi

Obuhvataju 248 ha pod voćnjacima od toga 93 ha su plantažni, a 155 ha su stari voćnjaci.
Vlasnici navedenih površina voćnjaka su 943 poljoprivredna gazdinstva.

Najviše se od voća gaje šljive i jabuke. Pod šljivama je 138 hektara, a pod jabukama 35
hektara, zatim kruške 22 ha, orasi 14 ha, breskve i višnje na po 6 ha, lešnici 8 ha, kasije 5
ha, kupine 2 ha, maline 2 ha. Vinogradi obuhvataju svega 79 ha u privatnom vlasništvu i
oko 200 ha u vlasništvu pravnog lica.

Objekti za smeštaj stoke na teritoriji opštine Ćuprija:
- 1.359 PG poseduje 1.399 objekata za smeštaj goveda, čiji je vlastiti kapacitet (broj
mesta) 14.671, a u 2011/12 godini korišćeno je 2.731 mesta. – 2.037 PG poseduje 2.037
objekata za smeštaj svinja čiji je vlastiti kapacitet (broj mesta) 30.075, a u 2011/12 godini
je korišćeno 15.005 mesta.
- 1.285 PG poseduju 1.342 objekata za smeštaj kokošaka nosilja čiji je raspoloživi vlastiti
kapacitet 2.780.554, a u 2011/12 godini korišćeno 1.841.559 mesta.
- 438 PG poseduju 480 objekata za smeštaj ostale stoke čiji je vlastiti kapacitet 15 074 m²
dok je u 2011/12 godini korišćeno 12 962 m².

Objekti za smeštaj poljoprivrednih proizvoda:
- 1359 PG poseduju 1.399 koševa za kukuruzsa vlastitim kapacitetom od
74 916 m² a u 2011/12 godini korišćeno je 54 705 m².
- 548 PG poseduju 587 ambara za pšenicu sa vlastitim kapacitetom 43.411 m², a 2011/12
korišćeno je 12.076 m².
- 10 silosa koristi 9 PGsa vlastitim kapacitetom od 252 tone a 2011/12 korišćen je
kapacitet od 207 tona.

Postojeći kapaciteti za smeštaj stoke i smeštaj poljoprivrednih mašina ne koriste se u
potpunosti.