VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA
STRUKOVNIH STUDIJA
POŽAREVAC
Ilić Jelica
STANOVANJE KAO PROBLEM DANAŠNJICE
- ZAVRŠNI RAD –
Požarevac, novembar 2015. godine
VISOKA TEHNIČKA ŠKOLA
STRUKOVNIH STUDIJA
POŽAREVAC
Studijska grupa: Ekologija
STANOVANJE KAO PROBLEM DANAŠNJICE
- ZAVRŠNI RAD –
Student:
Mentor:
Ilic Jelica,378309/11
Đulaković Gordana
Požarevac, novembar 2015. godine
REZIME
U radu se razmatraju najznačajniji koncepti proučavanja gradova u kontekstu savremene
globalizacije. Najpre se gradovi predstavljaju iz perspektive teorije svetskog sistema, nove
internacionalne podele rada, teorija krize prekomerne akumulacije kapitala i tranzicije ka novom
informatičkom društvu. Drugi deo rada posvećen je konceptima mreže sveskih gradova, globalnog,
informatičkog i dualnog grada, kao i gradova izvan mreže. U trećem delu pažnja je usmerena na
koncept urbanog režima i preduzetničkog grada, na bitne nedoumice jačanja subnacionalnih nivoa
upravljanja, kompetitivnosti gradova u globalnim okvirima i njihovog demokratskog potencijala.
U zaključku je istaknuto da je savremena globalizacija uslovila razvoj novih analitičkih
koncepata iako je većinom reč o manje ili više uspešnoj rekonceptualizaciji pristupa koji su razvijeni
do 1970-ih. Takode, ukazano je da porast autonomije gradova kao socio-ekonomskih aktera ima
ograničen potencijal prevazilaženja razvojnih nejednakosti, koje se reprodukuju na izmenjenim
regulativnim principima urbane politike, što ukazuje na očigledne prednosti gradova razvijenog
sveta.
Ključne reči:
Globalizacija, urbanizacija grad, urbani režim, stan, stanovanje.
dobara i ideja, deljenje prirodnih resursa, neograničen pristup tržištu, a kasnije tokom razvoja i
pogodnosti poput vodovoda i kanalizacije. Mane su uključivale: smanjenje stambenog prostora,
porast kriminala svih vrsta, povećanu smrtnost, povećane troškove života i zagađenje.
Jedna karakteristika koja razlikuje malo mesto od velikog grada je organizirana lokalna vlast.
Mesto ili manje naselje postiže svoje zajedničke ciljeve neformalnim dogovorima među susedima ili
pod vodstvom vođe/poglavara/starešine. Gradom upravljaju profesionalni administratori koji donose
pravila i 'regulativu', te posebne poreze i takse (hranu ili druge potrepštine kojima se može trgovati)
da bi se namirila gradska vlast. Ta gradska vlast mogla je biti temeljena na religiji, naslednom pravu,
vojnoj moći, opštekorisnim projektima (napr. izgradnja kanala), poljoprivredi i raspodeli hrane,
zemljoposedništvu, manufakturi, trgovini, financijama ili kombinaciji navedenog. Društva i ljudske
zajednice koje borave u gradovima često se nazivaju civilizacije.
1.1. GRAD KAO URBANA CELINA
Grad je urbana sredina, tj. naseljeno mesto sa svim karakteristikama jednog urbanizovanog,
kultivisanog naselja i gradskim sadržajima koji ga određuju: (asfaltiranim ili popločanim) ulicama,
trgovima, gradskim četvrtima, delovima grada, parkovima i prevojima, šetalištima, gradskim
korzom i glavnom gradskom ulicom, upravnim i komunalnim funkcijama (policija, dom zdravlja,
pošta, vatrogasno društvo, osiguravajući zavodi), školama i dečijim vrtićima, obrazovnim
ustanovama opšteg i posebnog karaktera, medijima (radijske i televizijske ćelije, novinske kuće),
verskim objektima, određenim brojem prodavnica, u većini slučajeva i sa robnim kućama ili tržnim
centrima, ugostiteljskim objektima (hotelima, prenoćištima, gradskim kafanama, kafićima i
diskotekama), industrijom i proizvodnim pogonima, i slično za razliku od sela tj. naseljenog mesta
gde je većina ekonomske aktivnosti zasnovana oko poljoprivrede i u kom nema razvijenih gradskih
sadržaja. Grad se odlikuje određenom veličinom, koja varira od gustine naseljenosti, značajem i
opremljenošću i prisutnosti gradskih sadržaja u njemu.
Izraz „grad“ se često koristi nestručno od strane laika kao sinonim za centar, odnosno
gradsko jezgro ili za izlazak, za gradske atrakcije, za večernje provode (recimo šetalište) ili na ona
mesta u gradu koja njima obiluju te se ovi sadržaji poistovećuju sa upotrebom ovog termina koji ima
ipak kompleksnije određenje.
Grad se osnivao u prošlosti obično od strane vladara, plemića ili vojskovođa uz obilato
korištenje magija, rituala, zvezdoznanaca pa i rašljara koji su rašljama pretraživali prostore za vodu
a sam posao oko određivanja teritorije i merenje teritorije je bio poveren osobi koja se zvala lokator,
dok današnji se gradovi razvijaju na osnovu urbanističkih planiranja gradova od strane stručnjaka
urbanista ili arhitekata u skladu sa teorijama o razvoju gradova i stvaranja gradskih sredina u
ciljevima stvaranja i planiranja estetskog i funkcionalnog gradskog sadržaja i uopšte prijatnog
življenja u njima, kao i prema regionalnim planovima stvarajući urbane i arhitektonske prostore i
ekološke predele zemlje kao planske gradove pored kojh postoje i slobodni gradovi odnosno
neplanski i haotični.
