UNIVERZITET
FAKULTET
STAVOVI SRPSKE PRAVOSLAVNE CRKVE O MIRU
-seminarski rad-
2017.
3
Pećka patrijaršija je bila ukinuta, a zatim je obnovljena 1557. godine. Nestankom srpske
države, srpska crkva postaje uz religijski i nacionalno-politički centar srpskog naroda.
Crkveni poglavari postaju i narodne vođe, tzv.
etnarsi
.
2
Glavna funkcija etnarha sastojala se u
prikupljanju poreza namenjenih sultanu i centralnim organima carevine. U vrijeme patrijarha
Makarija Sokolovića jurisdikcija patrijaršije pokriva veoma široku teritoriju od Ohrida do
Budima. Crkveni poglavari su podizali ili podržavali značajne bune protiv osmanskih vlasti.
Sve će to uroditi ukidanjem srpske patrijaršije od strane sultana Mustafe III, 1766. godine.
Od 1766. godine srpska crkva potpada pod jurisdikciju Carigradske patrijaršije, a veliki broj
episkopa činili su Grci. Veliki broj Srba je emigrirao na područje Austrije, a katedra
arhiepiskopa pećkog je bila premještena iz Peć u Sremske Karlovce, a zatim je 1848. godine
uzdignuta na rang patrijaršije. Nakon uspostave srpske autonomije 1832., u Beogradu je bila
proglašena autonomna mitropolija pod jurisdikcijom Carigradske patrijaršije, a 1879. godine
je dobila autokefalnost.
3
U toku balkanskih ratova u sastav Beogradske mitropolije su ušle i
eparhije: Skopska, Veleško-debarska i Prizrenska. Sve do 1920. godine ne postoji jedinstvena
crkvena organizacija kod, te se taj period u historiografiji naziva dobom postojanja
pokrajinskih crkava. Najznačajnija od svih pokrajinskih crkava bila je Karlovačka mitropolija
sa sedištem u Sremskim Karlovcima.
4
Stvaranjem Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca stvoreni su uslovi i za crkveno ujedinjenje,
odnosno obnovu Pećke patrijaršije. Od 1920. godine središte srpske crkve je u Beogradu, a
crkva ima dostojanstvo patrijaršije. Carigradska patrijaršija je ubrzo priznala ujedinjenje
pokrajinskih srpskih crkava i stvaranje patrijaršije posebnim tomosom. Kao što je prethodno
istaknuti slijedi analiza stavova Srpske pravoslavne crke o miru. U radu će biti analiziran
politički uticaj Srpske pravoslavne crkve kroz historiju sa posebnim akcentom na protekla
ratna dešavanja u BiH.
2
Slijepčević, Đ., M., (1986)., Istorija Srpske pravoslavne crkve., Keln: Iskra., str. 58.
3
Vlasto, A. P., (1970)., The Entry of the Slavs into Christendom: An Introduction to the Medieval
History of the Slavs. Cambridge: Cambridge University Press., str. 15.
4
Bogdanović, D., (2001).. Preobražaj srpske crkve., Istorija srpskog naroda. knj. 1. Beograd: Srpska
književna zadruga., str. 315.
