UČITELJSKI FAKULTET
Predmet:
Osnovi sporta i fizičko vaspitanje
Seminarski rad:
Plivanje
Profesor:
Student:
Beograd, januar 2018.
3
Definicija plivanja
Plivanje je aktivnost kretanja živih bića kroz vodu koja uključuje održavanje na površini
vode i kretanje u željenom smeru. Za razliku od ronjenja kod kojeg se kretanje odigrava potpuno
ispod površine vode, kod plivanja je moguće normalno disanje, odnosno održavanjem na vodi
plivač osigurava da je organ za disanje, kod čoveka nos i usta, iznad vode prilikom udisaja.
Plivanje je omiljena rekreativna aktivnost ali i takmičarski sport. Iako je plivanje vrlo zdrava
aktivnost, ukoliko plivač ne proceni dobro svoju veštinu i pripremljenost te ne uvaži uslove na
vodi (moru, jezeru, reci i sl.) postoji stalna opasnost od utpanja, te su stoga nužne mere opreza
2
.
Istorija plivanja
Plivanje je poznato od davnina ali tek na mozaicima ranih istočnih civilizacija nailazimo
na njegove prve predstave. Veštinu plivanja poznavali su stari Asirci i Egipćani. Grci su
pridavali pažnju plivanju kao delu opšteg vaspitanja dok su Rimljani plivanje smatrali vojničkom
veštinom. Prvo pisano delo o plivanju potiče iz 1538. godine na latinskom jeziku. Od tada pa do
kraja 18. veka slede mnoga dela o plivanju i njegovom značaju u telesnom vaspitanju
3
.
Jos su starogrčki mislioci ukazivali na funkcionalno jedinstvo pojedinaca-jedinstvo duha i
tela (u zdravom telu zdrav duh).Tokom istorije ova ideja se u zavisnosti od drustvenih specifičnosti
menjala,uglavnom gubila svoj prvobitni smisao, npr. u feudalnom društvu sportska aktivnost se
svela na očuvanje ratničke forme u periodima mira (veliki viteški turniri). Tokom srednjeg veka
crkva je dominirala društvenim životom, te su shvatanja koja je ona diktirala zabranjivala i
osuđivala sva telesna zadovoljstva u koje se ubrajao i sport.
U vreme stvaranja velikih nacinalnih pokreta u Evropi (pocetak 19. veka) javljaju se
pokušalji da se sport iz kasarni prenese u društvo među mlade, te da oni budu „branioci domovine".
U narodu su se ljudi takmičili u sasvim drugim sportskim granama, i to: borba na balvanima,
2
https://sh.wikipedia.org/wiki/Plivanje
3
http://pkgalebgikil.info/index.php/istorijat-plivanja
4
bacanje kamena sa ramena, trčanju, jahanju, penjanju uz drvo i dr. Tako su se okupljali i zadržavali
pozitivan i kolektivni duh i jedinstvo.
U buržoaskom društvu sport je postao ogledalo društvenih odnosa. Sport postaje sredstvo
povezivanja klasnih struktura, političke emancipacije, zarade. Sport u demokratskom društvu se
uklapa u humanitarne principe. Sport danas treba da doprinese razvijanju mladog čoveka. Da bi
sport bio jedan od vidova čovekove kreativnosti, da bi se kroz njega mogla izražavati zdrava
potreba za takmičenjem, za igrom, za ostvarenjem onog istinskog, ljudskog, moraju biti rešena
osnovna egzistancijalna pitanja: materijalna, moralna, psiholoska.
Prvo plivačko društvo nastalo je u Upsali (Švedska) 1796. godine. a polovinom 19. veka
započinju i prva takmičenja i dolazi do razvoja plivačkih stilova.
Plivanje se pojavilo već na prvim Olimpijskim igrama modernog doba održanim 1896.
godine u Atini i to u disciplinama na 100m i 1500m slobodnim stilom za muškarce. Evropska
prvenstva se održavaju od 1926. godine, a svetska od 1973. godine.
FINA - Međunarodna amaterska plivačka federacija (Federation Internationale de
Natation Amateur), osnovana je 1908. godine u Londonu
4
.
Plivanje i ostali sportovi
Plivanje je jedan od osnovnih sportova jer se iz njega uz atletiku razvijaju ostali sportovi
kao vaterpolo, moderni petoboj, triatlon, sinkronizirano plivanje. Kako uključuje većinu mišićnih
skupina i osigurava dobar aerobni učinak, a koristi i otpor vode, plivanje se smatra jednim od
najtemeljnijih oblika vežbanja: osnažuje mišiće celog tela, podiže vitalnost i jača
kardiovaskularni sastav.
Prednosti plivanja
Plivanje povećava i jača mišiće srca, stabilizuje krvni pritisak, poboljšava opskrbljenost
srca i pluća kiseonikom, produbljuje disanje te povećava kapacitet pluća. Tako deluje opuštajuće
4
http://pkgalebgikil.info/index.php/istorijat-plivanja
6
Još o plivanju…
Plivanje je motorička aktivnost čoveka koja predstavlja održavanje i kretanje u vodi u
horizontalnom položaju, sopstvenom lokomocijom, bez pomoći pomoćnih sredstava. Zbog
sredine u kojoj se obavlja, plivanje ima posebnih karakteristika i specifičnosti koje značajno
utiču na morfološki, funkcionalni, biomotorički, psihološki i intelektualni razvoj ličnosti. Plivač
u vodi se nalazi u nestabilnoj poziciji, bez čvrstog oslonca, što doprinosi karakterističnoj pojavi
gubljenja težine, pošto težinu tela neutrališe sila potiska vode. Ovakav neutralni položaj
omogućava plivaču da se lokomotornim aparatom kreće različitim intezitetom, bez većih
problema i statičkih naprezanja, što doprinosi harmoničnom razvoju tela (posebno značajno na
mlađem uzrastu). Kontinuirana plivačka aktivnost pozitivno utiče na rast i razvoj kostiju i
zglobova, tako da je moguća velika primenjljivost već u ranom dobu. U plivanju dolazi do
hipertrofije propulzivnih mišićnih grupa (m. latissimus dorsi, m. pectoralis maior, m. teres maior,
m. triceps braschi), koji uz visoko usvojenu motoričku kretnju, racionalno utiču na cikluse
zaveslaja, da i kod povećanja brzine vrhunskih plivača, tehnika ostane nepromenjena. Mišići
plivača stalno prelaze iz stanja maksimalnog dinamičkog napora za vrijeme propulzivnog
pokreta u stanje relaksacije uz lagano naprezanje antagonista za vrijeme retropulzije stvarajući
„osećaj ritma plivanja“.
Muskulatura plivača, nezavisno o radu u aerobnim ili anaerobnim uslovima, adaptira se na
vodenu sredinu, tj. poseduje važan kinestetički osećaj za vodu koji se stiče samo dugotrajnim i
sistematskim treniranjem. Kontrakcija mišića koju proizvodi zaveslaj plivača (zbog specifičnosti
vodene sredine) mora imati brzinsko snažnu komponentu uz duže repetativno ponavljanje, pa je za
delovanje rada mišića važnija relativna snaga
7
.
Pod uticajem sile gravitacije telo vrši pritisak na vodu, dok se sila potiska suprotstavlja i
deluje u suprotnom smeru (Arhimedov zakon). Sila reakcije zavisi od specifične težine tela
(mišići-kosti-voda-mast), volumena tela, dela tela nad vodom i pod vodom i volumena količine
vazduha koji se nalazi u plućima (vitalni kapacitet). Kako je kod dugoprugaša, vaterpolista, žena i
dece veći sadržaj masnog i vodenog tkiva u organizmu i „plovnost“ im je veća. Kad ove dve sile
7
Mikić, B.: Psihomotorika, Filozofski fakultet, Tuzla, 1995.upravljanje vještinama i fizičkim aktivnostima
