VISOKA POSLOVNA ŠKOLA
STRUKOVNIH STUDIJA
ČAČAK IZ BEOGRADA
SEMINARSKI RAD
Predmet:
Tema: Strategije lokacije
Mentor: Student:
Prof. Dr Vasilije Krsmanović
Beograd, Decembar 2012.
2
1. Strategije lokacije
Kod izbora lokacije firme treba obratiti posebnu pažnju na mnogo faktora.
Izbor
lokacije nije isti za proizvodna preduzeća i trgovinska.
Pod lokacijom se podrazumeva teritorijalni smeštaj preduzeća: geografski odnos
prema određenim saobraćajnicama, prema izvorima sirovina, energetskim izvorima,
izvorima radne snage, prema tržištu i slično; odnos prema određenom naselju - u samom
naselju, na periferiji naselja ili izvan naselja; prostorni odnos između odvojenih delova
jednog preduzeća, i slično.
Lokacija može da se tretira:
Kao lokacija u širem smislu, pri čemu se misli na ekonomsko-geografski
kriterijum pri smeštaju preduzeća – odnos prema tržištu, prema sirovinama,
prema izvorima radne snage itd., i
Kao lokacija u užem smislu – tu se misli na tehničko- topološke kriterijume,
tj. na uzajamni odnos između prostorno odvojenih delova jednog istog
preduzeća, na prostorni i topološki raspored pojedinih postrojenja sa
stanovišta njihovih uzajamnih tehnoloških veza i sl.
Lokacija kao marketinška ponuda ili proizvod predstavlja zaokruženo i
prepoznatljivo geografsko područje sa pripadajućom infrastrukturom, atraktivnostima,
resursima, potencijalima, kulturom, običajima, atmosferom i drugim obeležjima kojima je
moguće privlačiti i zadržavati potencijalne korisnike tih lokacijskih sadržaja. Lokacijom se
smatraju sve vrste mesta kao što su gradovi, opštine, države i regije. Lokaciju čine njeni
ljudi, kultura, istorijsko nasleđe i materijalna imovina. Lokacije se procenjuju i rangiraju
po različitim kriterijumima - gde zasnovati porodicu, pokrenuti posao, organizovati
sastanak, otići na odmor ili planirati odlazak u penziju. Pri tome se razmatraju mnogi
faktori – od kvaliteta života do ambijenta i kulture, a potraga za lokacijom koja je pogodna
za život, poslovanje ili turističku posetu postaje kontinuirana
1
. Dakle, lokacija kao
marketinška ponuda ili marketinški proizvod, mora da poseduje relevantne atribute kojima
je moguće konkurisati ponudama drugih lokacija.
1
Kotler, P. et al., 1993, str. 2
3
Pored globalizacije političkih, ekonomskih, sociokulturnih i tehnoloških faktora iz
eksternog okruženja, interni faktori takođe deluju na položaj lokacije, utičući tako na
razvoj, stagnaciju i nazadovanje lokacija. Ovi periodi se ciklično smenjuju, s obzirom na to
da se u periodu razvoja određene lokacije javljaju faktori koji dovode do njene stagnacije i
opadanja, ali i obrnuto. To se objašnjava zamišljenom situacijom jedne lokacije – grada
koji je atraktivan jer poseduje npr. industriju koja se razvija, pogodnu klimu, prirodne
lepote ili značajno istorijsko nasleđe. S obzirom na to da su mogućnosti za zapošljavanje
velike i da se kvalitet života poboljšava, ovaj grad postaje privlačan za nove stanovnike,
posetioce, preduzeća i investitore.
2
Priliv ljudi i drugih resursa utiče na povećanje cena stambenog prostora i drugih
nekretnina, a pojačava se i pritisak na postojeću infrastrukturu i bužet za javne usluge koji
postaju nedovoljni. Tipična reakcija nadležnih vlasti na ovakvu situaciju je povećanje
poreza koje treba da plati stanovništvo i priveda, kako bi se omogućilo finansiranje
povećanih transportnih, komunikacionih, energetskih i socijalnih potreba. U takvim
uslovima, određen segment stanovništva i preduzeća napušta grad i tako smanjuje poresku
osnovu.
3
Ovakva situacija je predstavljena na šemi br. 1.
2
Rakita B., Šparagić M., Marketing lokacije u funkciji privlačenja resursa, Časopis za marketing teoriju i
praksu, str. 214.
3
Isto
