1
Visoka turistička škola strukovnih studija u Beogradu
Tema
:
Subjekti prava
Seminarski rad
iz predmeta:
Osnovi prava u turizmu
Mentor: Student:
Aleksandra Ćirić
Dr Zoran Radulović 304/2016
Beograd, Septembar 2017.
2
SADRŽAJ
I UVOD .........................................................................................3
II POJAM SUBJEKATA PRAVA .......................................................4
III PRAVNA SPOSOBNOST SUBJEKATA PRAVA .............................5
1. FIZIČKA LICA .............................................................................5
1.1.PRAVNA SPOSOBNOST FIZIČKOG LICA ...............................5
1.2.POSLOVNA SPOSOBNOST FIZIČKOG LICA ...........................6
1.3.DELIKTNA SPOSOBNOST FIZIČKOG LICA .............................7
1.4.FIZIČKA LICA INDUVIDUALIZACIJA.......................................7
2. PRAVNA LICA ............................................................................8
2.1. VRSTE PRAVNIH LICA ..........................................................9
2.1.1. Udruženja i ustanove ......................................................10
2.1.2. Komercijalna i nekomercijalna pravna lica .....................10
2.1.3. Jednosvojinska i mješovita pravna lica ...........................10
2.2.4. Privatnopravna i javnopravna pravna lica ......................10
2.2. ELEMENTI PRAVNOG LICA ...................................................11
IV ZAKLJUČAK ..............................................................................12
LITERATURA ................................................................................13
4
II POJAM SUBJEKATA PRAVA
U rimskom pravu subjekti su mogli da budu ljudi (ali ne svi) i određene grupe ljudi (societas),
koje su imale neka ovlašćenja kao zajednički nosilac tih ovlašćenja.Međutim, nije bilo
jedinstvenog pojma pravnog subjekta – pravni subjektivitet ljudi je zavisio od njihovog položaja
u pravnom sistemu, a takođe nisu poznavali pojam pravnog lica kao takvog.Tek se u XIX veku
jasno formuliše pojam pravnog lica i od tada se smatra da su subjekti prava
fizička lica
(ljudi) i
pravna lica
(društvene organizacije, grupe ljudi).
Subjekti prava mogu biti sva fizička lica koja neposredno ili posredno učestvuju u proizvodnji ili
razmjeri dobara, ili koriste ili uživaju neka ekonomska dobra, vrše određene radnje, materijalne
ili intelektualne prirode. Subjekti prava mogu biti i posebne organizacije i udruženja više fizičkih
lica koja se organizuju radi vršenja neke djelatnosti ili ostvarivanja nekih zajedničkih ciljeva.
Čovek pojedinac kao subjekt pravnog odnosa naziva se fizičko lice a grupa fizičkih lica kojima je
pravni poredak dao subjektivitet, pravno lice.Da bi bili subjekti prava i fizička i pravna lica
moraju imati pravnu sposobnost.Pravni subjekti su glavni elementi pravnog odnosa, oni su
nosioci prava ili obaveza.Prava i obaveze koje proističu iz pravnog poretka, pripadaju čoveku
kao subjektu prava.
U pravnom odnosu moraju da budu najmanje dva subjekta, odnosno po jedan subjekat na
svakoj strani. Te strane imaju različite uloge među sobom, te su najčešće nosioci prava, s jedne
strane ili obaveza s druge strane, ili različitih prava i obaveza među sobom. Uzećemo na primer
ugovor o kupoprodaji, ugovorne strane su prodavac i kupac, zatim u ugovor o zajmu,
zajmodavac i zajmoprimac.
Nije moguć pravni odnos samo s jednim subjektom, na primer nije moguće da jedan čovek bude
sam sa sobom obavezan na ispunjenje odredjene činidbe, a istovremeno da bude ovlašćen da
zahteva tu činidbu. Ali u jednom pravnom odnosu mogu postojati više od dva subjekta,to jest
dva ili više subjekata sa jedne ili druge strane npr. u odnosu izdržavanja, oba roditelja čine jednu
stranu dok svako dete čini drugu ili u odnosu kupoprodaje, više suvlasnika zgrade mogu biti
prodavci kao što i više osoba mogu biti kupci te zgrade.
Kao subjekt prava ne pojavljuje se samo čovek, to svojstvo priznaje se i društvenim tvorevinama
koje čovek stvara udruživanjem sa drugim ljudima radi ostvarivanja različitih, zakonom priznatih
individualnih i društvenih interesa . Njih čine grupe ljudi kojima je država (pravni poredak) dala
subjektivitet, različit od subjektiviteta čoveka pojedinca (svakog od članova).
Čovek pojedinac kao subjekt pravnog odnosa naziva se fizičko lice a grupa fizičkih lica kojima je
pravni poredak dao subjektivitet, pravno lice.
