UNIVERZITET U SARAJEVU
PRAVNI FAKULTET
KATEDRA PRAVNO-HISTORIJSKIH NAUKA
„SUDOVI U ŠERIJATSKOM I JEVREJSKOM PRAVU“
- seminarski rad iz predmeta Komparativne pravne historije -
Mentor:
Studentica:
Prof. dr. Fikret Karčić
Sarajevo, januar 2017.
SADRŽAJ
UVOD
..............................................................................................................................................1
Sudovi u šerijatskom pravu..............................................................................................................3
Sudovi u jevrejskom pravu..............................................................................................................7
ZAKLJUČAK
..............................................................................................................................12
LITERATURA
.............................................................................................................................14
Rabinski sud koji regulira porodično pravo kod Izraelaca jevrejske vjeroispovijesti o čemu je
bilo više riječi u okviru ovog seminarskog rada.
Ustanova kraljevstva kod jevreja je proistekla iz ustanove sudija tako da je dijeljenje pravde
smatrano jednom od glavnih funkcija kralja.
Kod jevreja, zakonodavna vlast kralja bila je ograničena religijskim pravom po kome je Bog
zakonodavac, a pravo tumače vjerski učenjaci čemu će se dati posebna pažnja unutar ovog rada.
2
Sudovi u šerijatskom pravu
Vladar je najviši sudac u državi ali on tu svoju funkciju prenosi na sudije (kadije) koji su u
vršenju pravosudne funkcije samostalni, uz sudsku obavljaju i brojne socijalne i upravne
dužnosti unutar prostora svoje jurisdikcije, administrativno-sudskog okruga, kadiluka (kaze).
Njihova osnovna dužnost je sudačka, obavezni su voditi sporove ne samo po šerijatu nego i po
običajnom pravu, nadležnost je na sve građanske i krivične sporove. Pravni sporovi nemuslimana
su bili, u pravilu, prepušteni njihovim konfesionalnim sudovima, naročito u pogledu porodičnog,
bračnog i nasljednog prava.
1
Od upravnih funkcija vrše kontrolu tržnica i pazara, nadzor nad vagama, i mjerama, robama,
cijenama i prikupljanju svih tržišnih pristojbi i poreza. Vrše nadzor nad vakufima i njihovom
imovinom, prikupljanju svih poreza, preduzimaju mjere protiv narušavanja javnog reda i mira,
pojave hajduka i razbojnika ili falsifikovanja novca. U njihovu nadležnost spada i osnivanje
vakufa, oslobađanje robova, ovjera i sačinjavanje ugovora, oporuka, punomoći, itd., što u
Tanzimatu prelazi na lokalne organe uprave. U početku se imenuju na tri godine, kasnije na
dvije, a nakon XVII stoljeća u pravilu na jednu godinuza više dužnosti, odnosno dvije godine na
nižim službama. Njegov zamjenik je naib, kadijski protokoli ili registri sidžili, dok suđenju mogu
prisustvovati svjedoci, istaknuti pravnici, a zbog nepostojanja višeg suda preispitivanje kadijinih
odluka je ponekad preuzimao Sultanski divan.
Kadija je bio samostalan u presuđivanju i bio je vezan samo za pravo. Politička vlast nije se
mogla miješati u suđenje. Postojalo je više kadija. Načelno, sudio je kadija pojedinac. U klasično
doba nije bilo apelacije na prvostepenu presudu, ali je kadija mogao izvršiti reviziju postupka. U
doba Abasija kreirana je funkcija vrhovnog sudije (kadi-l-kudat). To je bio sudija glavnog grada
koji je imao i znatna upravna ovlaštenja. Postojao je i vojni sudija (kadi-l-asker). Njegova
nadležnost bila je da rješava sporove među vojnicima tokom pohoda, sastavlja testamente i
nadzire podjelu ostavštine muslimanskih vojnika.
1
Dževad Drino,
Komparativna pravna historija
(Zenica: Vlastito autorsko izdanje, 2016.), str. 149
3
