Univerzitet Sarajevo
Ekonomski fakultet
Seminarski rad
Svopovi
Mentor:
Prof. Dr
XXXXXXXXXX
Uvod
Svopovi su ugovori između dvije strane za razmjenu tokova
novca različitog porijekla na vremenski period od dvije do
pedeset godina. To su derivatni instrumenti (finansijske hartije
od vrednosti čija se vrijednost izvodi iz osnovne aktive) koji
se koriste za arbitražu, hedžing ili spekulacije. Za razliku od
mnogih drugih derivata, svopovima se ne trguje na berzi, već
se transaktuju neposredno između partnera ili sa investicionim
bankama koje nastupaju kao posrednici. Pošto je njihovo
korišćenje u bankarskoj industriji kod nas u začetku, ovaj rad ima
za cilj da prezentuje osnovne koncepte svopova, različite vrste
ugovora, njihove rizike i benefite, kao i osnovne korisnike svop
aranžmana.
Dati su svopovi kamatne stope, valutni, akcijski,robni
i kreditni svopovi prikazivanjem njihove glavne svrhe i vrsta
investitora koje privlače. Takođe su uključene i varijante
standardnih svop ugovora, kao i posebne opcione karakteristike
da bi se kompletirala slika tržišnih trendova koji pristižu u Srpski
finansijski sektor.
Ekonomski fakultet, Sarajevo
2
Svopovi se mogu javiti u pet osnovnih oblika i to kao:
1. valutni svopovi
2. svopovi kamatne stope
3. akcijski svopovi
4. robni svopovi
5. kreditni svopovi
Valutni svop
Valutni ili devizni svopovi predstavljaju najjednostavniji oblik svopova koji
podrazumjevaju razmjenu glavnice i otplate kamate na zajam u jednoj valuti za
glavnicu i plaćanje kamate na ekvivalentan zajam u drugoj valuti.
Korišćenje valutnih svopova je prvenstveno motivisano korišćenjem
komparativnih prednosti. Ako posmatramo neku američku kompaniju A, koja želi
da pribavi eure za finansiranje ekspanzije na evropsko tržište. Ona može uzeti
zajam u eurima, ali se u dolarima može zadužiti jeftinije. Ako u isto vrijeme
postoji i evropska kompanija B, koja ima istu potrebu za dolarima, a može jeftinije
da se zaduži ako uzme zajam u eurima, te dvije kompanije mogu da zaključe
valutni svop, na osnovu koga će svaka od njih raspolagati odgovarajućom valutom.
Svaka od ovih kompanija pozajmljuje na tržištu na kome ima komparativnu
prednost, a zatim koriste valutni svop da transformišu zajam kompanije A u zajam
kompanije B.
Ekonomski fakultet, Sarajevo
4
Prikaz valutnog svopa po fazama
Uz pomoć svopa kompanije su pristupile tržištu na kome se nisu mogle pojaviti
ili nisu mogle pod istim uslovima. Obje kompanije su obezbjedile finansiranje pod
povoljnijim uslovima i zaštitu od promjene deviznog kursa na dugi rok.
Kamatni svop
Kamatni svop je aranžman između dva učesnika kojim se oni obavezuju da u
toku trajanja ugovora plaćaju jedan drugome određeni iznos, koji odgovara
dogovorenim kamatnim stopama. U kamatnom svopu nema zamjene glavnice, ali
se kamatne stope koje se ugovaraju računaju prema pretpostavljenoj glavnici istog
iznosa (tzv.
Uslovna glavnica)
, kako bi se obezbjedila jednakost obaveza
ugovornih strana.
Različito vrednovanje dužnika ogleda se u visini kamatne stope koja se od njih
traži, tako da se od dužnika sa većim kreditnim rizikom traži i viša kamatna stopa,
odnosno kamatna stopa koja se traži od prvoklasnih dužnika uvećana za određeni
spred.
Pretpostavimo da na finansijskom tržištu postoje dva učesnika, koji imaju različit
kreditni rizik i mogućnost da se zadužuju po fiksnoj ili promjenljivoj kamatnoj
stopi
Ekonomski fakultet, Sarajevo
5
