TARIFE U PUTNIČKOM PREVOZU
2. TARIFE I TARIFNI SISTEM
Tarifa je dokument (akt, sveska) nekog transportnog privrednog društva, u kome su
propisane cijene prevoznih usluga (prevoznina i prateće usluge) koje prevoznik naplaćuje ili
može da naplati od korisnika prevoza. U suštini, to je skup izračunatih vozarina za različite
vrste usluga koje pruža davaoc usluge u oblasti transporta, pretovara i skladištenja pod
određenim uslovima.
Osnovni ciljevi i zahtjevi prilikom izbora i projektovanja tarifnog sistema je precizno
definisanje modela za određivanje cijena po strukturama karata i strukturi korisnika. Osnovni
ciljevi, zahtjevi i ograničenja koje treba uzeti u obzir u projektovanju tarifnog sistema su:
definisanje održive dugoročne tarifne politike na nivou grada,
tarifni sistem treba biti usaglašen sa politikom finansiranja i tarifnom politikom,
sistemom karata i tehnologijom sistema naplate,
obezbjeđenje višeg nivoa prihoda cjeline sistema,
obezbjeđenje principa jednakosti pristupa prema svim korisnicima,
obezbjeđenje strukture karata u skladu sa realnim potrebama korisnika,
obezbjeđenje jednostavnosti i lake prihvatljivosti tarifnog sistema za prosječnog
korisnika (lakoća korišćenja),
zadržavanje pozitivnih postojećih navika korisnika,
tarifni sistem treba da podržati izvorno – ciljna kretanja korisnika,
povećanje učešća mjesečnih pretplatnih karata u strukturi karata,
usklađenost sa mrežom linija i stajalištima velike direktne izmene putnika,
obezbjeđenje transparentnosti u načinu formiranja cijena usluga,
nivo cijena transpornih usluga treba da omogući pravednu socijalnu politiku na nivou
viših sistema (prije svega grada),
postiznje visokog stepena tarifne integracije (obezbjeđenje integracije tarifnog sistema
i naplate usluga u cjelini sistema),
obezbjediti uslove za upravljanje mobilnošću stanovnika grada kroz održivu tarifnu
politiku,
povećanje nivoa kvaliteta transportne usluge,
povećanje atraktivnosti cjeline sistema javnog gradskog transporta putnika,
3
obezbijediti uslove za adaptivnost tarifnog sistema.
2.1. Pojam tarifa
Pojam tarife je arapskog porijekla i znači “objava”. Dobila je sadašnji naziv prema mjestu
(luci) Tarifa koja se nalazi na Pirinejskom poluostrvu (najuži dio Gibraltarskih vrata) i u kome
su se naplaćivale takse za prevoz kroz Gibraltarski kanal, nakon prodora Arapa (Maura) na
Pirinejsko poluostrvo, tako da je ostala sinonim za sistemski pregled raznih taksi odnosno
cijena za izvršenje usluga. U današnjem značenju, riječ tarifa se počinje koristiti u 19. vijeku i
vezana je za različite takse i cijene usluga.
Tarife
1
su izračunate cijena vozarina za različite
kategorije usluga. Mogu biti: transportne, špediterske, skladišne, lučke i druge terminalne
tarife koje donose nosioci (davaoci) usluga, nekada država ili određena udruženja, strukovne i
druge asocijacije, međunarodni savezi i dr.
Za proces formiranja i primjenu transportni i špediterskih tarifa vezani su različiti pojmovi
kao što su: tarifni sistem, politika, tehnika, udaljenost, razred, stav, valuta, sjecište i dr.
Tarifski sistem
,
predstavlja sistemski uređen skup propisa i cijena određenih usluga. Teorija
tarifa i praktična primjena pojedinih načela pokazuju da se može govoriti o pet vrsta tarifnih
sistema:
prirodni tarifni sistem,
ekonomsko-politički tarifni sistem,
državni tarifni sistem,
historijski ili mješoviti tarifni sistem,
tržišno orijentisan tarifni sistem.
Tarifna politika
predstavlja smišljen i organizovan uticaj donosioca tarifa na korištenje
usluga i visinu njihovih cijena.
Tarifna tehnika
podrazumijeva način konstruisanja izrade i primjene određenih cijena usluga.
Tarifna udaljenost
predstavlja rastojanje na kome se realizuje određena transportna usluga. U
principu bi to trebalo da bude najkraće rastojanje između mjesta otpreme i mjesta prijema
robe. Za različite vidove transporta različita su i rastojanja.
1
Davidović B.,
Međunarodni transport I špedicija
, Visoka tehnička škola strukovnih studija Kragujevac,
Kragujevac, 2013.str.78.
4
