UNIVERZITET U BANJALUCI
PRIRODNO - MATEMATIČKI FAKULTET
ODSJEK ZA HEMIJU
Biohemija makromolekula
SEMINARSKI RAD
Tema rada: TEHNIKE RAZDVAJANJA MAKROMOLEKULA
0
Profesor:
Student:
Prof. Dr. Zoran Kukrić
Salih Zlotrg
deoksi-D-riboza (u DNA). Obje NK sadrže šećer u furanoznom obliku.
Baze koje ulaze u sastav nukleinskih kiselina su heterociklički aromatski amini. Prema
osnovnom spoju od kojeg se odvode, purinu ili pirimidinu, nazivaju se purinske (adenin i
guanin) i pirimidinske (citozin, timin i uracil) baze.
Nukleozidi su spojevi koji sadrže purinsku ili pirimidinsku bazu vezanu N-β-glikozidnom
vezom na D-ribofuranozu ili 2-deoksi-D-ribozu.
Nukleotidi su esteri nukleozida esterificirani fosfornom kiselinom.
Prema tome, DNA nije jednostavna nego složena molekula koja se pojavljuje u formi
dva duga lanca nukleotida, čiji su parovi baza povezani vodikovim vezama.
Eksperimentalni dio
Hemikalije i reagensi: Pribor i oprema:
Zeleni grašak, 100 g (svjež ili zaleđen) Tarionik
Kuhinjska so, čaša od 100 i 250 mL
100 ml hladne vode Epruveta (veća)
Tekući deterdžent za pranje suđa Cjediljka ili gaza
Sok od ananasa Magnetna miješalica
2-propanol Erlenmeyerova tikvica od 250 mL
Menzura od 100 mL
Oko 100 g graška stavi se u tarionik, doda so i oko 100 mL vode u porcijama u toku
gnječenja. Zelenu otopinu graška profiltrirati kroz cjediljku ili gazu u čašu od 250 mL. Nakon
toga, dodati malo tekućeg deterdženta i miješati na magnetnoj miješalici 5 minuta. Dobro
izmiješanu smjesu preliti u epruvetu da zauzme manje od jedne trećine epruvete. U to dodati
3
jednak volumen soka od ananasa i lagano protresti nekoliko puta. Smjesu ostaviti da stoji par
minuta, a zatim lagano dodavati hladni etanol, tako da se ne miješa sa donjim slojem i ostaviti
epruvetu u led. Za nekoliko minuta u gornji sloj etanola pojavit će se nitaste nakupine DNA.
Izolirana DNA se može čuvati u alkoholu.
Umjesto graška može se uzeti i jabuka, banana, krompir, jagoda itd.
Objašnjenje:
Deterdžent se dodaje da bi se uklonile stanične membrane, kao i membrane stanične jezgre.
Nakon uklanjanja staničnih membrana, DNA sa proteinima ostaje u otopini. Stanične
membrane su građene od lipida između kojih su ugrađeni glikoproteini.
U soku ananasa (kao i u nekim drugim tvarima) postoje spojevi koji djeluju kao enzimi.
Enzimi su proteini koji kataliziraju hemijske reakcije u živim sistemima (biokatalizatori).
DNA u jezgri je omotana oko proteina koji enzim svojim djelovanjem odstrani. Nakon
djelovanja enzima u otopini ostaju proteini, ugljikohidrati i DNA koja se ekstrahira u etanol.
1.2. Proteini
Proteini ili bjelančevine su veliki organski biomakromolekuli sastavljeni od amino kiselina, koje
su poredane u linearne lance i spojene međusobno peptidnim vezama između ugljenikovog atoma i
amino grupe dvije aminokiseline. Sekvenca amino kiselina u proteinu definisana je u genima i sadržana
u genetičkom kodu. Genetički kod određuju 20 „osnovnih“ amino kiselina. Proteini mogu da djeluju
zajedno da bi tako lakše dostigli određene funkcije i zato se vezuju u stabilne komplekse. Kao i svi
biološki makromolekuli, kao što polisaharidi i amino kiseline, i proteini ulaze u sastav živih organizama
i učestvuju u svim procesima među ćelijama. Mnogi proteini su enzimi koji katališu biohemijske
reakcije i značajni su za metabolizam.
Drugi imaju strukturne ili mehaničke funkcije kao proteini u citoskeletu, koji formiraju “kičmu”
koja čini oblik ćelije. Značajni su u ćelijskom prenosu signala, adheziji ćelija, imunološkom sistemu i
4
-
oligosahaide
-
polisaharide
1.3.1. Monosaharidi
Monosaharidi (prosti šećeri) se hidrolizom ne mogu razložiti na prostija jedinjenja. Po hemijskom
sastavu oni su polihidroksilni aldehidi ili ketoni. Prema broju ugljenikovih atoma dele se na:
-
trioze,
-
tetroze,
-
pentoze,
-
heksoze i
-
heptoze.
Prema tome da li sadrže keto ili aldehidnu grupu dele se na:
-
aldoze
-
ketoze
Pentozama (sa 5 atoma ugljenika) pripadaju:
-
riboza (koja ulazi u sastav RNK) i
-
dezoksiriboza (koja izgrađuje DNK).
U heksoze spadaju:
-
glukoza (glikoza)
-
fruktoza
-
galaktoza
Svi monosaharidi izuzev dihidroksiacetona mogu se javljati u svom D ili L enantiomernom
obliku. Enantiomeri su jedinjenja sa identičnim fizičkim i hemijskim osobinama. Jedina razlika je smer u
kome rotiraju ravan polarizovane svetlosti. To je posledica različitog rasporeda funkcionalnih grupa na
6
