Telekomunikacioni sistemi
Opšti model telekomunikacionog sistema je dat na slici 1.
slika 1.
Električni signali se prenose linijom veze. Prenos signala direktno preko žice
predstavlja prenos u osnovnom opsegu.
Muzika: 50Hz-15kHz
Govorni signal:300Hz-3400Hz
Tv signal:0Hz-5MHz
Linija veze može da bude fizička,žična i bežična.
Sredine za prenos
Osobine su iskazane prema onome što se prenosi. Elektromagnetni talasi se prenose
brzinom od 300.000km/h.
-kašnjenje
-slabljenje
Žičane sredine za prenos
Istorijski su najstarije.Započelo se za vazdušnim vodovima.
To su par žica na uporištu (banderi,slika 2.) paralelno vođeni.Od značaja je rastojanje i
dimenzije između provodnika.
slika 2.
I teoretski i praktično je uspostavljeno da je karakteristična impredansa Z
c
=600
.
Ovakav sistem je podložan velikim smetnjama pa se zbog toga ni ne koristi.I ovdje se
javlja efekat preslušavanja pa se problem rješava ukrštanjem provodnika (žica).
Upredene parice
Sa potrebom da se poveća broj žica između dva korisnika, razvile su se nove tehnologije
pa su se približivale parice.
slika 3. slika 4.
U sadašnoj tehnici govori se o ADSL modelima i oni obezbjeđuju veći kapacitet. Parice
se koriste za prenos telefonskog signala.
Stara tehnologija je bila sa papirnom izolacijom između parica pa se tu javljala vlaga.I
pored zaštite ovakvi kablovi trpe elektromagnetne smetnje.
Nedostaci: veličina,kruti su,težina.
Od značaja su parice za povezivanje računara u lokalnoj mreži.Tu se koristi 4 parice - 8
žica.(slika 4.)
Do 90metara se koriste:UTP,STP,FTP,FSTP kablovi.FTP kablovi su sa zaštitnom
folijom,tvrđi su.
STP su čvršći i skuplji od UTP.
Od značaja je karakteristična impedansa i podužno slabljenja.Za upredene parice je Z
c
oko 150
a podužno slabljenje je reda 2,5dB na 100m do 1dB na 100m za STP.
Slabljenje preslušavanja je 41dB (UTP) a kod STP je 58dB.Upredene parice se koriste u
opsegu do 3MHz.Obezbjeđuju protok do 4Mbps a rastojanje između ripitera je
2km-10km.Ripiter = uređaj koji ponavlja i pojačava signal.
Koakcijalni kablovi
To je struktura 2 provodnika tako da se formira spoljni provodnik a u sredini centralni
provodnik.
slika 5.
Ovakva konstrukcija ima bolje osobine u odnosu na predhodnu sa stanovišta prenošenja
elektromagnetnih talasa.Od značaja je dimenzija unutrašnjeg i spoljašnjeg
provodnika.One utiču na osnovne parametre kao što su Z
c
,podužna slabljenja i propusni
opseg.Propusni opseg je do 350MHz,kapacitet za prenos digitalnih sugnala je 500Mbps
a rastojanje ripitera je 1-10km.
slika 7.
Pogodnim izborom n
1
i n
2
obezbjeđuje se vođenje svjetlosti kroz vlakno.
Ako postoji više putanja na kojima može da se kreće svjetlost onda su takva vlakna
multikanalna vlakna.
Imaju veću prednost zbog opsega učestalosti i kapaciteta za prenos podataka.
Kaže se da optična vlakna imaju beskonačan kapacitet.
Podužno slabljenje je malo.Kod monovodnih vlakana podužno slabljenje je reda 2.5dB
po km do 0.25dB po km dok je kod multivodnih reda 3.5db po km do 0.3db po
km.Podužno slabljenje zavisi od dimenzija unutrašnjeg i spoljašnjeg provodnika a isto
tako i od realizacije indeksa refrakcije u omotaču.
Postoje optička vlakna sa step indeksom refrakcije.slika 8.
Postoji i sa gradijentom indeksa refrakcije.slika 9.
slika 8. slika 9.
Sada se proizvode optički kablovi-to je skup optičkih vlakana.
Sada je standard 6-8 vlakana.Time je obezbjeđena rezerva za razgranavanje ili širenje
mreže kao i u slučaju prekida nekog vlakna.
Za jednovodno vlakno (single mode) dimenzije su 5/85
m,5/125
m,8.1/125
m.
Za multivodna vlakna sa gradijentnim indeksom (koji lagano raste) dimenzije su
50/125
m,62.5
m/125
m,100/140
m.
Za multivodne sa step indeksom dimenzije su 200/320
m,300/444
m,slabljenje je 6dB
po km.
Za optička vlakna je karakteristično da postoje optički prozori talasne dužine.
Mjerenjem karakterističnog slabljenja u funkciji učestanosti ustanovljeno je da postoje
prozori 850nm,1000nm i 1550nm.Zovi se 1., 2. i 3. optički prozor!slika 10.
Slabljenje opada sa porastom talasne dužine.
slika 10.
Vlakno napaja izvor svjetlosti za potrebe komunikacija.Pošto se poruka pretvara u
optički sugnal onda je predajnik poruke elektro-optički (LED dioda,laseri).
Postoje i laseri-uređaji za emitivanje svjetlosti.
Na strani prijema postoji optičko-elektronska konverzija (fotodiode-svjetlost u
el.signal).
Bežični prenos
Sredina za prenos je okruženje, atmosfera. Da bi se generisao EMT( =elektromagnetni
talas) treba da postoji pretvarač.To su elementi koji zrače signale – to su antene.
Formiranje EMT-a je moguće sa elementima čije su fizičke veličine reda kao EMT koji
se zrače.
Talasna dužina
je povezana sa učestalošću
. C je brzina EMT i ona iznosi
300.000km/h a f je frekvencija signala koja se prenosi.
Ako posmatramo realne signale njihove učestanosti su niske učestanosti.
Primjer:
Ako bi se zračio signal u osnovnom opsegu dužina antene bi morala da bude 30km.S
druge strane ako zračimo signal 10kHz na toj teritioriji ne bi mogao zračiti ni jedan
drugi signal.
Prelaskom na više učestalosti se smanjuju dimenzije antena za nekoliko stotina
puta.Zračećim elementima se smanjuju dimenzije a isto tako izborom različitih
učestalosti se postiže da se može slati više signala.Prijemnici koriste elemente za
prihvatljive EMT - to su isto antene.
Tu imamo veze «tačka-tačka».Iz tačke A se šsalje u tačku B i na tački B se prima
signal.Postoje neusmjerene antene i zračenje-radiodifuzni prenos.
Radiodifuzno- radio je zračenje a difuziono znači razno.
Postoji jednosmjerni i dvosmjerni prenos.Sa stanovišta servisa to je ampleks-u jednom
smjeru,poludupleks-u oba smjera ali u različita vremena i puni dupleks-oba smijera u
isto vrijeme.
Postoji simetrični i asimetrični prenos.Prvi je dvosmjerni sa jednakim kapacitetom u
oba smijera a drugi je dvosmjerni sa različitim kapacitetom.
Veći je kapacitet od centralne tačke prema korisnicima a manji je u obrnutom smijeru.
Bežični prenos omogućava zaštitu emisije i mobilnost jedne strane ili obe strane.U
komunikacijama. Ovim prenosom se pokriva određema teritorija a broj korisnika mora
da bude određen dok god je kvalitet signala dovoljno dobar.
S obzirom na određene zone koje su određene parametrima emisija moguće je u drugim
zonama pokazivati frekvenciju.
