1
Uvod
Televizija je telekomunikacijski sistem za emitovanje i primanje pokretnih
slika i zvuka sa velikih daljina.
Počeci današnjih televizijskih sistema datiraju od otkrića
fotokonduktiviteta hemijskog elementa selenijuma godine 1873. te
otkrića skenirajućeg diska 1884. godine.
Nakon godina eksperimentalnog emitovanja koji su se mogli gledati samo u
posebno opremljenim kućama, komercijalna televizija je počela s radom u
SAD i Velikoj Britaniji pre drugog svetskog rata.
Prve televizijske emisije koje odgovaraju modernoj definiciji (više od 240
linija) su emitovane u Velikoj Britaniji 1936. tzv. "Sistem A" koji je koristio
405 linija.
Tek oko sredine prošlog veka na tržistu se izdvajaju tri standarda
za modulaciju analogne slike:
- NTSC
- PAL
- SECAM
NTSC (National Television System Committie) standard je nastao 1953.
godine, na teritoriji severne Amerike. Ovaj standard karakteriše 525
horizontalnih linija (od čega je 480 vidljivo), osvežavanje ekrana od 60Hz i
isprepleteni (interlace) sistem iscrtavnja slike. NTSC standard korsti
amplitudnu modulaciju (AM) za prenos slike i frekventnu modulaciju (FM)
za prenos zvuka.
Krajem pedesetih godina prošlog veka, zemlje zapadne Evrope su planirale
prelazak na emitovanje kolor televizijskog signala. Uočivši mane već
postojećeg NTSC-a, na ovim prostorima dolazi do razvoja dva
nova standarda: PAL i SECAM.
SECAM (Sequential Color with Memory) je razvio tim francuskih inženjera.
SECAM je bio prvi evropski standard za modulaciju
analogne kolor televizije.
2
SECAM koristi 625 horizontalnih linija (576 vidljivo) za iscrtavanje slike i
osvežavanje od 50Hz. Ali za razliku od NTSC-a i PAL-a, koristi
frekvetnu modulaciju (FM) za prenos slike i zvuka.
PAL (Phase Alternateing Line) je zvanično predstavljen 1963. godine, a
prvi put je pušten u upotrebu 1964. godine. Za razliku od NTSC-a, PAL
ima 625 horizontalnih linija (576 vidljivo) i koristi osvežavanje ekrana
od 50Hz. Kao i NTSC, koristi interlace za iscrtavnje slike i oslanja
se na AM za prenos slike i FM za prenos zvuka.
TV sistem za vreme jedne sekunde prenese 25 kompletnih slika i 50
poluslika (u Evropi).
Sva tri navedena standarda koriste se za prenos analognog televiziskog
signala.
4
ANALOGNA TELEVIZIJA
Princip rada analogne televizije
Uprošćen prikaz prenosa slike
Analiza slike vrši se na predajnoj strani u optičko – električnom
pretvaraču, tzv. elektronskoj cevi za analizu slike u TV kameri. Na
njenom izlazu dobijaju se odgovarajuće vrednosti napona.
Sinteza slike se vrši u električno – optičkom pretvaraču, koji se nalazi u
TV prijemniku.
Princip rada televizije zasnovan je na ideji da se slike pretvore u električne
signale koji se u obliku radio talasa emituju u etar. Ti radio talasi
stižu do TV antena, ulaze u TV prijemnik gde se ponovo pretvaraju u
električne signale. Ovi električni signali se uz pomoć električnih sklopova i
katodne cevi pretvaraju u sliku uz koju ide i prateći ton.
Da bi se sve ovo dogodilo neophodna je televizijska kamera koja ili snima
program na traku video rekordera (za odloženo emitovanje) ili signal iz
kamere ide direktno u etar (direktan prenos).
Video kamera funkcioniše na sledećem principu: svetlost ulazi u kameru
kroz objektiv i pada na staklenu ploču analizatorske cevi. Iza ploče nalaze
5
se filteri koji svetlost razlažu na primarne boje – crvenu, plavu i
zelenu. Zraci potom prolaze kroz elektrodu i udaraju u fotoosetljivu ploču
koja emituje elektrone. Elektroni ostavljaju iza sebe trag, pa veći
broj elektrona znači osvetljeniji deo slike i obrnuto.
Skeniranje svake scene vrši se 25 puta u sekundi čime se stvara
kontinuirani elekrični odnosno video signal. Kako evropski televizijski
standard (PAL) radi na principu 625 linija, to znači da mlaz elektrona u
jednoj sekundi 25 puta ispiše 625 linija. Tako se stvara iluzija neprekidne
slike.
Televizijski prijemnik radi obrnuto od televizijske kamere: signal stiže u
katodnu cev televizora gde ga sačekaju tri „topa“ za tri osnovne boje –
crvenu, plavu i zelenu. Kolikom će jačinom top „ispaliti“ određenu boju
zavisi od primljenih informacija o boji i osvetljenosti slike. Topovi takođe
primaju informaciju o sinhronizaciji slike i tona. Zraci udaraju u
fosforne tačkice na ekranu koje su organizovane u grupama po tri, svaka
reaguje na jednu osnovnu boju. Kada ih pogodi mlaz iz topa,
tačke zasvetle. Jačina njihovog osvetljenja zavisi od inteziteta zraka koji ih
je pogodio. Tako dobijamo sliku veoma blisku originalnoj slici koja
se emituje iz studija udaljenih nekoliko hiljada kilometara.
Postupak pretvaranja električnog signala u sliku
