1. Relacije između osnovnih parametara saobraćajnog toka
Definisanje relacija između osnovnih parametara saobraćajnog toka od značaja je
sa:
− Teorijskog aspekta;
− Praktičnog aspekta.
Opis relacija između osnovnih parametara saobraćajnog toka, sa teorijskog
aspekta, značajan je za stvaranje ishodišnih obrazaca o vezama između osnovnih
parametara saobraćajnog toka u teorijski idealnim vladajućim uslovima.
Opis relacija između osnovnih parametara saobraćajnog toka, sa praktičnog
aspekta, značajan je za definisanje osnovnih obrazaca-alata za analizu praktičnog
kapaciteta i nivoa usluge deonica putne mreže, kao i vremenskih gubitaka na
raskrsnicama i sl.
1. Vladajući uslovi u definisanju relacija između osnovnih parametara
saobraćajnog toka
U vladajuće uslove u kojima se odvijaju saobraćajnih tokovi spadaju:
− Karakteristike saobraćajnog toka (uključujući i karakteristike vozila i
vozača);
− Karakteristike puta;
− Opšti ambijentalni uslovi.
S obzirom na variranje karakteristika saobraćajnog toka i karakteristika puta, uz
idealne opšte ambijentalne uslove, u definisanju relacija između osnovnih
parametara saobraćajnog toka razlikuju se tri tipična slučaja vladajuća uslova i to:
− Teorijski idealni vladajući uslovi;
− Praktično idealni vladajući uslovi;
− Realno vladajući uslovi;
1. Teorijski idealni vladajući uslovi, praktično idealni, vladajući uslovi, realno
vladajući uslovi
TEORIJSKI IDEALNI VLADAJUĆI USLOVI
U ove uslove spadaju:
− Karakteristike saobraćajnog toka, koje podrazumevaju jedan niz
jednosmernog toka jednakih voznih jedinica (najpribližnijih PA) kojima
upravljaju vozači istih psihofizičkih karakteristika, koji reaguju na isti način
u svakom trenutku u vožnji.
− Karakteristike puta, koje podrazumevaju prav horizontalan put širine trake
veće od ≥3,5m, sa bankinama (udaljenost bočnih smetnji) ≥1,8m i asfaltnim
kolovozom u odličnom stanju.
− Sa aspekta opštih ambijentalnih uslova, podrazumevaju se idealni uslovi
(dnevno svetlo, dobra vidljivost, suv kolovoz, bez vetra i dr.).
Ovi uslovi su praktično neostvarivi, pre svega zbog psihofizičkih razlika vozača
putničkih automobila.
Teorijski idealni uslovi predstavljaju osnov za definisanje fundamentalne relacije
o međuzavisnosti tri bazna parametra saobraćajnog toka (q, g i Vs), koja je
pozajmljena iz druge naučne oblasti.
4.1.2. PRAKTIČNO IDEALNI VLADAJUĆI USLOVI
U ove uslove spadaju:
− Karakteristike saobraćajnog toka, koje podrazumevaju jedan niz
jednosmernog toka putničkih automobila kojima upravljaju vozači različitih
psihofizičkih karakteristika različitog vozačkog iskustva i različite
motivisanosti za vožnju.
− Karakteristike puta, koje podrazumevaju prav horizontalan put širine trake
veće od ≥3,5m, sa bankinama (udaljenost bočnih smetnji) ≥1,8m i asfaltnim
kolovozom u odličnom stanju.
− Sa aspekta opštih ambijentalnih uslova, podrazumevaju se idealni uslovi
(dnevno svetlo, dobra vidljivost, suv kolovoz, bez vetra i dr.).
Praktično idealni uslovi predstavljaju temelj za definisanje: veličina osnovnog
(baznog) kapaciteta saobraćajne trake (Co), brzine pri osnovnom (baznom)
kapacitetu (VCo) i gustine pri osnovnom (baznom) kapacitetu (gCo), kao i za
definisanje konvencije o veličinama osnovnih parametara u šestostepenoj skali
nivoa usluge osnovnih odseka.
Kuzović Lj, Bogdanović V., Teorija saobraćajnog toka Relacije između osnovnih parametara
saobraćajnog toka IV-95
4.1.3. REALNO VLADAJUĆI USLOVI
U ove uslove spadaju:
− Karakteristike saobraćajnog toka, koje podrazumevaju realan saobraćajni tok
(najčešće tok sastavljen od više nizova jednosmeran ili dvosmeran,
nehomogene strukture i dr.) u kome vozilima upravljaju vozači različitih
psihofizičkih karakteristika, različitog vozačkog iskustva i različite
motivisanosti za vožnju.
− Karakteristike puta, koje podrazumevaju realan put koji može biti sa više
traka, širine trake ≤3,5m u jednom ili dva smera, sa udaljenošću bočnih
smetnji ≤1,8m, sa uzdužnim nagibima, horizontalnim i vertikalnim krivinama
kao i sa realnim stanjem kolovoza.
− Sa aspekta opštih ambijentalnih uslova, i u realnim vladajućim uslovima
podrazumevaju se idealni uslovi (dnevno svetlo, dobra vidljivost, suv kolovoz,
bez vetra i dr.).
Navedeni realni vladajući uslovi predstavljaju temelj u definisanju opštih
obrazaca za analizu praktičnog kapaciteta i nivoa usluge. Međutim, u slučaju
nepovoljnih opštih ambijentalnih uslova, za analizu praktičnog kapaciteta ne
mogu se koristiti opšti obrasci, već se u svakom konkretnom slučaju pristupa
neposrednoj analizi.
1. Empirijski modeli međuzavisnosti osnovnih parametara saobraćajnog toka
1. Empirijski modeli zavisnosti srednje prostorne brzine toka od gustine toka
2. Linearni model “brzina-gustina”
1. Logaritamski model brzina-gustina
