- "Svaki ĉovjek je neponovljivi eksperiment prirode".
- Liĉnost je jedinstvena organizacija osobina koja se formira uzajamnim djelovanjem organizma i socijalne sredine i
koja odreĊuje opšti, za pojedinca karakteristiĉan naĉin ponašanja.
- Elementi: jedinstvenost, neponovljivost,pa interakcija mozga i informacija - "osobine koje odreĊuju opšti naĉin
ponašanja".
Osobine =crte liĉnosti su trajan - karakteristiĉan naĉin ponašanja i reakcija u istim situacijama.
- Teorije liĉnosti su nastale kao sinteza svih psiholoških prouĉavanja i saznanja.
- Ĉovjek funkcionionalno integriše a) naslednost; b) individualnost i c) interakcije sa okolinom.
- Formativni znaĉaj pojedinih ĉinilaca je jedinstvo u trojstvu - biološko, psihološko i socijalno.
- Crte liĉnosti > a) temperament = emocije, b) karakter = moral, c) adaptacija, d) navike,
e) sposobnosti, f) motivi g) hedonozam, h) stavovi, i) predrasude...
1. Ciklotimija-emocionalan, otvoren, spokojan < > 1.Shizotimija- uzdrţan, ćutljiv, bojaţljiv;
2. Opšta mentalna sposobnost- inteligentan,vješt < > 2.Mentalna defektnost- neinteligentan, tup;
3. Emocionalna stabilnost - realista < > 3. Neurotiĉarska emocionalnost -, simptomi neuroza;
4. Nametljivost, dominantnost, agresivnost < > 4. Potĉinjavanje, nesigurnost, usluţnost;
5. 0sjećanja - veselost, sreća, dosjetljivost < > 5.Povlaĉenje, depresija, pesimizam, flegmatiĉnost;
6. Postojanost karaktera- istrajanost, privrţenost < > 6. Povodljivost- prevrtljivost, nemarnost;
7. Ciklotimna preduzimljivost-društven, radoznao <> 7.Shizotimna skuĉenost- stidljiv, povuĉen;
8. Zrelost, uravnoteţenost-nezavisna liĉnost, <> 8.Osetljiva, detinjasta osećanja- zavisna liĉnost,
9. Socijalizovana liĉnost-uglaĊenost, sabranost < > 9. NeuglaĊenost-nespretnost, prostota;
10.Ciklotimna lakovernost-razuman < > 10. Paranoja- sumnjiĉav, ljubomoran
11.Boemska ravnodušnost- neobiĉanost < > 11. Konvencionalni prakticizam-bezosećajnost;
12.Mudrost - logiĉanost, uzdrţanost < > 12. Prostodušnost - sentimetalnost, odanost:
1. SIGMUND FROJD (1856-1939) je utemeljio teoriju liĉnosti zvanu = p s i h o a n a l i z a.
DINAMSKA PSIHIJATRIJA analizira: A) Biološke osnove ljudskog ponašanja,
B) Teorija nesvjesne motivacije,
C) Mehanizmi Ego odbrane i
D) Razvoj liĉnosti.
A) BIOLOŠKA OSNOVA LJUDSKOG PONAŠANJA je usmjerenost ka nekom cilju.
- Biološki pristup ljudskom ponašanju pojednostavljuje ove ciljeve i svodi ih takoĊe na instinkte.
Najšire je prihvaćena srţ instinkta ţivota - Erosa, a dubiozna je ideja o instinktu smrti, Tanatosu.
Instinkt ţivota >1. Preţivljavanje - instinkt samoodrţanja, i 2.Preţivljavanje vrste - reprodukcija.
Radnje koje zadovoljavaju instinkt ţivota opaţaju se kao zadovoljstvo > hranjenje, seksualnost. Radnje koje se
suprotstavljaju realizaciji nagonskih ciljeva tj. izazivaju nelagodnost.
Princip zadovoljstva
je tako jedna od baziĉnih poluga za ljudsko ponašanje.
Princip zadovoljstva se modifikuje ţivotnim iskustvom.
Princip zadovoljstva koji vodi jedinku u pravcu sopstvenog preţivljavanja i preţivljavanja vrste.
Princip realnosti
je modifikacija principa zadovoljstva, odlaganjem, izbjegavanjem, doziranjem..
Kod ĉovjeka meĊuodnosi su komplikovaniji, jer se više ukljuĉuje bitna društvena komponenta. Instinkt stada je
dio instinkta ţivljenja, i neki ga ubrajaju i u tzv. socijalne instinkte.
Prihvatajući da ţivi u grupi ĉovjek prihvata i pravila grupe> podjele posla, specijalizacije...
B) TEORIJA NESVJESNE MOTIVACIJE > motivi i ciljevi ponašanja su i nesvjesni.
Frojd je to uoĉio na primjeru omaški, zaboravljanja i kroz analizu snova.
Sastavni dio ove teorije je uĉenje o potiskivanju u nesvjesno> prepuno potisnutih sadrţaja i ţelja.
Psihiĉki ţivot ljudskih bića sastoji se iz dva osnovna dijela: svjesnog i nesvjesnog.
Svjesni dio podstiĉe ĉovjeka na akciju voĊen principom zadovoljstva i sigurnosti.
Nesvjesno u kome su potisnute ţelje i drugi sadrţaji aktivno i stimuliše ĉoveka na akcije.
Pojam potiskivanja i nesvjesnog se bolje shvata ako se liĉnost dijeli na: Id, Ego i Superego.
1. Id (Ono) sastavljen od baziĉnih instinktivnih impulsa i strasti.
On je biološka datost, vezuje se za nasleĊe i operiše po principu zadovoljstva.
Id je prepun energije za akciju i nema organizaciju, već zakon protivrijeĉnosti.
Id je ĉesto i sinonim za nesvjesno u nama, za nesvjesne zabranjene ţelje, porive, nagone.
2. Ego (Ja) je dio liĉnosti koji je u sadejstvu sa spoljnim svijetom.
To je sinonim za ono što u svakodnevnom ţivotu oznaĉavamo pojmom - Ja, moja liĉnost.
Ego je izvršilac i u stalnoj je potraţnji formi i naĉina izvršenja zadataka iz Ida i Superega. .
Funkcionisanje Ega je pod uticajem: a) Impulsa iz Id-a; b) Superega; i c) Socijalne sredine.
Ego ima zadatak da izvrši sintezu potreba liĉnosti, saţimanje i ujedinjavanje duševnih zbivanja.
3. Superego (Nad-ja) je sistem vrijednosti i ukljuĉuje u sebe restrikcije instinktivnog ponašanja. Superego je
samoposmatraĉ savjesti i nosi i Ja-ideal, sa kojim se Ja poredi i teţi ka njemu. Vaţna funkcija Superega je i
potiskivanje, kao njegov dio ili to ĉini Ego koje mu je pokoran.
Sadrţaji iz nesvjesnog se pojavljuju u snovima =
"snovi su carski put ka nesvesnom
".
Potisnuti sadrţaji mogu da budu potisnuti na razne nivoe zavisno od jaĉine potiskivanja.
Sadrţaji ţele da doĊu u svjesno i dublje potisnuti teţe se "privode" i vrlo jaku energiju...
Od energije potisnutog konflikta i dubine potiskivanja zavisi i srţ psihopatološkog ispoljavanja.
ANKSIOZNOST
nekad nastaje zbog slabog potiskivanja što daje unutrašnju napetost.
Potiskivanje je nesvjesni fenomen i javlja se sa ciljem da:
1. Sprovede prevenciju neugodnosti,
2. Da sprovede vremensku ekonomiju i uštedi napor, tj. energiju.
Nesvesna ekonomija ima svoju logiku i tumaĉi se sliĉno svjesnim odluĉivanjem uz predrasude.
Potiskivanje je specifiĉan nesvjesni proces ekonomije i uštede napora.
