Sarajevo, decembar 2014. godine
TERAPIJA INFEKTIVNIH BOLESTI KOD OSOBA ALERGIČNIH NA
PENICILINE
( Seminarski rad iz farmaceutske hemije )
2
SADRŽAJ
1. UVOD ................................................................................................................................ 3
2.
RAZRADA ........................................................................................................................ 4
2.1 Infektivne bolesti ......................................................................................................... 4
2.2 Liječenje infektivnih bolesti ........................................................................................ 5
2.3 Alergijske reakcije i njihove manifestacije .................................................................. 6
2.4 Penicilin ....................................................................................................................... 7
2.5 Neželjene nuspojave penicilina .................................................................................... 9
2.6 Zamjena za penicilin .................................................................................................. 11
2.6.1 Makrolidi ........................................................................................................ 11
2.6.1.1 Eritromicin ............................................................................................... 13
2.6.1.2 Klaritromicin ............................................................................................ 14
2.6.2 Likozamidi ..................................................................................................... 15
2.6.2.1 Atibakterijski spektar ............................................................................... 16
2.6.2.2 Mehanizmi djelovanja .............................................................................. 16
2.6.2.3 Indikacije .................................................................................................. 17
2.6.2.4 Neželjeni efekti ........................................................................................ 17
2.6.2.5 Dozvoljena doza primjene ....................................................................... 17
2.6.3 Aminoglikozidni antibiotici ........................................................................... 18
2.6.3.1 Mehanizam dejstva .................................................................................. 19
2.6.3.2 Dozvoljena doza primjene........................................................................ 20
3. ZAKLJUČAK ................................................................................................................ 22
4. LITERATURA ............................................................................................................... 24
4
2. RAZRADA
2.1 Infektivne bolesti
Infektivne bolesti su danas veoma aktuelne, čemu su doprineli skorašnji događaji, kao što su
pojava HIV infekcije, hepatitsi B i C, SARS itd.U svjetskoj statistici uzroka smrti, infektivne
bolesti su na prvom mjestu sa 33% ispred bolesti srca i krvotoka. Pojavom antibiotika smatralo
se da je borba sa infekcijama završena, međutim pojavom HIV-a i drugih veoma teških bolesti
sve je krenulo iz početka. Promjene okoline imaju značajan uticaj na rasprostranjenost
prebivališta domaćina i prenosilaca infektivnih agenasa. To je dovelo do porasta oboljenja kao
što je malarija. Promjene uzročnika utiču na epidemiologiju infekcije, tj. genetske promjene
utiču na imunogenost, virulenciju itd. Takođe i sam čovjek je odgovoran za promjene koje su
omogućile porast oboljenja od infektivnih bolesti ( migracije, ratovu, droge, prostitucija ). Danas
sve veći broj ljudi dospjeva u stanja imunosupresije
1
( hiv, oboljeli od tumora..) i tako
omogućava patogenima da izazovu bolest. Stalno se proširuje spektar prouzrokovača infekcija.
Ali su i tehnika i nauka napredovale i omogućavaju bolju dijagnostiku, liječenje i izlječenje
tamo gde je moguće.
Jedan od bitnih uslova za nastanak infekcije čovjeka je da određeni broj patogenih ili uslovno
patogenih mikroorganizama dođe u dodir sa određenim tkivima, veže se za njih i tu se, na
njihovoj površini ili prodrijevši u dublje slojeve, razmnoži. Ukoliko se mikroorganizmi posle
kolonizacije zadrže samo na mjestu ulaska u ljudsko tijelo, nastaje lokalna infekcija. Međutim,
ako sa mjesta ulaska, putem limfotoka i krvotoka, mikroorganizmi dospiju u druge organe i
tkiva, nastaje generalizovana infekcija. Da li će do infekcije doći, zavisi od sposobnosti
mikroorganizma i odbrambene sposobnosti ljudskog organizma.
2
Ulazna vrata za mikroorganizme su:
3
1
Imunosupresija, imunoinhibicija, imunodepresija je potiskivanje i oslabljivanje normalne imunološke reakcije
organizma kao posljedica dejstva različitih supstanci unjetih iz spoljne sredine ili stvorenih u organizmu.
Imunosupresiju može izvršiti svaka supstanca koja vrši potiskivanje i oslabljivanje normalne imunološke reakcije, i
koja se naziva imunosupresant. Imunosupresanti se dijele na spoljašnje imunosupresivne (egzogene) supstance, tj
na one koje potiču iz čovjekove okoline ( kao što su imunosupresivni lijekovi ili imunomodulatorni lijekovi, i
unutrašnje imunosupresivne ( endogene ) supstance, koje produkuje organizam, kao što je npr. hormon
testosteron.
2
Milena Blažić, Infektivne bolesti : udžbenik za studente medicine, Medicinski fakultete Univerziteta u Beogradu,
Centar za izdavačku, bibliotečku i informacionu djelatnost CIBID, Beograd 2007 godine, str 42.
3
Milena Blažić, Infektivne bolesti : udžbenik za studente medicine, Medicinski fakultete Univerziteta u Beogradu,
Centar za izdavačku, bibliotečku i informacionu djelatnost CIBID, Beograd 2007 godine, str 44.
5
Koža - prirodna barijera gde prekidi u kontinuitetu olakšavaju razvoj infekcije.
Respiratorni trakt - čak i pored barijera kao što su mukocilijarni pokrov i makrofazi u
alveolama, mikroorganizmi su našli način za invaziju.
Orofarings - pljuvačka ima ulogu da spira mikroorganizme i sadrži amtimikrobna
sredstva
Intestinalni trakt - prirodan tok kretanja sadržaja crijeva uz pomoć normalne peristaltike
predstavlja jedini način čišćenja, ako se izuzmu dijareje i povraćanje. Barijere su sluz,
sekretorna IgA At, kiselina u želudačnom soku, pankreasni enzimi u lumenu crijeva, kao
i prisustvo žuči. Međutim, mnoge bakterije nalaze načina da prođu ove barijere.
Urogenitalni trakt - je sterilan uzimajući posljednju trećinu uretre. Mikroorganizmi koji
pokušavaju da pređu iz uretre u mokraćnu bešiku i dalje spira ih sterilni urin. Sva stanja
koja dovode do retencije urina, pogoduju nastanku infekcije. Također, pošto je uretra kod
žena kraća, mokroorganizmi će lakše dospjeti do mjesta dejstva.
Konjuktiva - se štite stalnim lučenjem suza i treptanjem čime se vrši stano mehaničko
čišćenje površine. Mikroorganizmi prodiru samo ako imaju poseban sistem za
adherenciju i takodje sva mehanička oštećenja dovode do prodora mikroorganizama.
2.2 Liječenje infektivnih bolesti
Liječenje infektivnih bolesti zahtijeva sveobuhvatni pristup bolesniku kako bi bilo što
racionalnije ali što je još bitnije, kako bi bilo učinkovito. Spektar terapijskih zahtjeva i
mogućnosti je širok i kreće se od povremene primjene antipiretika pa sve do vrlo kompleksnog
liječenja. Tako se u najtežih bolesnika istovremeno može primjenjivati kombinirana
antimikrobna terapija, adjuvantno imunomodulatorno liječenje, transfuzije krvi i krvnih derivata,
cijeli niz drugih lijekova uz kompleksnu vitalnu podršku koja pak može uključivati hemodijalizu,
umjetnu ventilaciju i vantjelesnu membransku oksigenaciju.
4
U određenim slučajevima potrebne
su i hirurške intervencije kako bi se odstranila ishodišna ili septična žarišta, strana tijela,
inficirane proteze ili pak učinili dekompresijski zahvati. Zbog toga je važna dobra suradnja s
kirurzima svih profila (abdominalni, kardijalni, oralni, maksilofacijalni, otorinolaringolozi,
neurokirurzi, ginekolozi, urolozi itd.) ali i stomatolozima. Od osobitog značaja u liječenju je
4
Sote Vladimirov, Dušanka Radulović, Dobrila Živanov – Stakić, Farmaceutska hemija 2, Farmaceutski fakultet
Beograd 2006 godine
7
hroničnih (tuberkuloze) infektivnih bolesti. Pored toga naročito je izražen na početku infektivne
bolesti, za vrijeme tzv. invazivnog stadijuma bolesti.
Fizikalnim pregledom bolesnika tragamo za karakterističnim znacima infektivne bolesti.
Prikupljanje svih znakova bolesti po sistemima služi nam za postavljanje kliničke dijagnoze.
Veliki značaj ima prisustvo karakterističnih, patognomoničkih znakova (npr meningealni znaci
za meningitis, Koplikove mrlje za morbile ), koje viđamo kod pojedinih bolesti, a koji nam
omogućavaju brzo postavljanje dijagnoze. Fizikalni pregled se vrši sistematski, određenim
redom i to :
7
inspekcija,
palpacija,
perkusija i
auskultacija.
2.4 Penicilin
Iako je Alexander Fleming penicilin otkrio 1928. godine, komercijalna proizvodnja je počela
koncem četrdesetih godina prošlog stoljeća čime je počeo moderni antibiotski period. Pojava
mikroorganizama koji produciraju β-laktamaze čime se inaktivira penicillin, te potreba za
antibioticima koji su učinkoviti u liječenju gram-negativnih infekcija, rezultirali su razvojem
brojnih semisintetskih penicilina. Oni se odlikuju dodatnom učinkovitošću te se mogu
primjenjivati u liječenju stafilokoknih kao i gram-negativnih (uključujući i Pseudomonas
aeruginosa) infekcija.
8
Svi penicilini, bilo prirodnog ili polusintetskog porekla, dele zajedničku strukturu koja se često
naziva penicilinskim jezgrom.
9
Kostur penicilinskog jezgra - penama - čini biciklični sistem koji
se može posmatrati kao spregnut sistem dva heterociklusa: azetidinona i tiazolidina. Penicilini se
često posmatraju i kao N-acil derivati 6-aminopenicilanske kiseline (6-APA). Struktura bočnog
7
Milena Blažić, Infektivne bolesti : udžbenik za studente medicine, Medicinski fakultete Univerziteta u Beogradu,
Centar za izdavačku, bibliotečku i informacionu djelatnost CIBID, Beograd 2007, str 73.
8
Brown, Kevin. Penicillin Man — Alexander Fleming and the Antibiotic Revolution, Sutton Publishing 2004, str 154.
9
Thomas L. Lemke, David A. Williams, 38. Antibiotics and Antimicrobial Agents, Foye's Principles of Medicinal
Chemistry, Lippincott Willams & Wilkins, Baltimore 2007, str 112.
