SEMINARSKI RAD IZ PREKRŠAJNOG PRAVA
TEMA: TOK PREKRŠAJNOG POSTUPKA
MENTOR: STUDENT:
Prof. Tatjana Skakavac Sanja Dragojlović 17085/15
NOVI SAD,
Jun 2018
.
Page 2
SADRŽAJ
1. Uvod.....................................................................................................................................3
2. Pojam prekršajnog materijalnog prava...............................................................................4
3. Prekršaj................................................................................................................................5
4. Opšti zaštitni objekt, grupni zaštitni objekt i objekt prekršaja............................................7
5. Subjekt prekršaja i društvena štetnost.................................................................................8
6. Protivpravnost i određenost propisom...............................................................................11
7. Radnja prekršaja................................................................................................................12
8. Posledica prekršaja...........................................................................................................16
9. Vreme i mesto izvršenja prekršaja.....................................................................................17
10. Pokušaj prekršaja, sticaj prekršaja i produženi prekršaj..................................................18
11. Odnos prekršaja i drugih oblika prestupnosti...................................................................20
12. Zaključak............................................................................................................................22
13. Literatura...........................................................................................................................23
Page 4
2. POJAM PREKRŠAJNOG MATERIJALNOG PRAVA
Prekršajno pravo je posebna grana prava, tj. skup važećih pravnih normi koje propisuju
određena ponašanja kao prekršaje i za njih predviđaju sankcije. Prekršajno pravo spada u grupu
javnog (državnog), i to kaznenog prava (uz krivično i ponegde privredno-prestupno pravo).
Predmet prekršajnog prava čine:
1. Prekršaji, odnosno prekršajna dela;
2. Odgovornost učinilaca prekršaja;
3. Prekršajne sankcije;
4. Prekršajni postupak;
5. Izvršenje izrečenih prekršajnih sankcija.
Prekršajno pravo ima zadatak da zaštiti društvo od onih nedopuštenih dela koja se
nazivaju prekršajima. Država nastoji pružiti prekršajnopravnu zaštitu pojedinim zaštićenim
dobrima ( život, telo, imovina, čast čoveka …) i interesima građana. Zadatak prekršanog prava
ostvaruje se:
1. Propisivanjem prekršaja;
2. Pokretanjem i vođenjem prekršajnog postupka prema učiniocu prekršaja;
3. Izricanjem prekršajnih sankcija i njihovim izvršenjem.
1
U sistemu prekršajnog prava razlikujemo tri osnovna dela: prekršajno materijalno pravo
(opšti i posebni deo), prekršajno procesno pravo i prekršajno izvršno pravo.
Prekršajno materijalno pravo – opšti deo bavi se izučavanjem opštih pravnih instituta
prekršajnog prava, gde spadaju: prekršaj, prekršajna odgovornost ili krivica i prekršajne sankcije.
Smisao prekršajnog prava – opšti deo jeste da se preko opštih pravnih instituta o kojima je reč
pravno uredi oblast uslova da se neki oblik prestupnosti – povrede pravne norme smatra
prekršajem; da se odrede kriterijumi uslovljenosti utvrđivanja prekršajne odgovornosti učinioca
prekršaja; kao i da se uredi sistem prekršajnih sankcija i uslova za njihovo izricanje u
prekršajnom postupku, prekršajni postupak i postupak i izvršenja odluke.
2
Izvori određene grane prava mogu biti: u materijalnom i u formalnom smislu. U
materijalnom smislu izvori prava su društveni odnosi koji se regulišu prekršajnim odredbama.
U formalnom smislu izvori prava su vrste pravnih propisa u kojima su sadržana pravila
prekršajnog prava.
3
1
http://studenti.rs/skripte/prekrsajno-pravo-3/
2
„Prekršajno pravo“
Milo Bošković, Tatjana Skakavac, Fakultet za pravne i poslovne studije „Dr Lazar Vrkatić“, Novi
Sad, 2018.
3
http://studenti.rs/skripte/prekrsajno-pravo-3/
Page 5
3. PREKRŠAJ
Prekršaji čine posebnu vrstu kažnjivih dela. Prema nekim elementima su slična a po
mnogo čemu i različita od ostalih vrsta prestupništva – krivičnih dela i privrednih prestupa. U
opštem smislu, prekršajni prestup ili prekršajni delikt je povreda javnog poretka. Međutim, kako
povrede javnog poretka mogu da budu i krivični delikti, prekršaji se razlikuju po nekim
elementima bića samog delikta. Smisao i sadržaj pojma prekršaja možemo da odredimo prema
objektu napada samog prekršajnog delikta (povreda javnog poretka) kao i njegovih sadržajnih
osnova – obeležja bića prekršaja.
4
Prekršaji su pored krivičnih dela i privrednih prestupa posebna vrsta kažnjivih delikata u
našem pravu. Prekršaji su lakša kategorija jer se njima napadaju društvena dobra manje
vrednosti. Prekršaji su veliki u smislu na broj propisanih prekršaja i broja koji se svakodnevno
vrše. Mnogo češće se vrše. Prekršaji imaju dosta zajedničkog sa krivičnim delima, od čega je
pojmova i instituta postupno isti sa krivičnim pravom. Zakon o prekršajima Republike Srbije
daje sledeću definiciju: "Prekršaji su povrede javnog poretka utvrđene zakonom ili drugim
propisom za koje su propisane prekršajne kazne i zaštitne mere.''
Prekršaje karakteriše sledećih 5 principa:
Prekršaj je povreda javnog poretka;
Prekršaj može učiniti fizičko ili pravno lice;
Prekršaj je protivpravan;
Prekršaj je društveno opasan odnosno društveno štetan;
Prekršaj je propisan od strane nadležnog organa kao prekršaj pri čemu propisom je
određena i kazna koja se za prekršaj izriče (uredbom, i dr.)
Da bi se jedna radnja mogla smatrati prekršajem mora sadržati sve elemente. Ako nema
jednog nema prekršaja.
Opšti elementi su:
1. Radnja prekršaja, posledica, uzročnosti;
2. Društvena opasnost;
3. Protivpravnost;
4. Određenost prekršaja u zakonu.
Posebni elementi odnose se na svaki prekršaj pojednično, karakteriše samo taj prekršaj.
Posebni elementi su zakonom definisani, npr. predmet radnje, način, sredstvo, mesto, vreme
izvršenja.
Radnja prekršaja može da bude činjenje i nečinjenje (propuštanje činjenja).
4
„Prekršajno pravo“
Milo Bošković, Tatjana Skakavac, Fakultet za pravne i poslovne studije „Dr Lazar Vrkatić“, Novi
Sad, 2018.
Page 7
4. OPŠTI ZAŠTITNI OBJEKT, GRUPNI ZAŠTITNI OBJEKT I
OBJEKT PREKRŠAJA
Objekt je, u najopštijem smislu, stvar, dobro ka kome je usmerena neka ljudska aktivnost.
To je vrednost, predmet, dobro, interes, živo biće ili pravo prema kome subjekt radnje ima neki
aktivni odnos, a koji su ugro- ženi kriminalnim aktom. Opštim pojmom zaštitnog objekta u
teorijskom smislu podrazumeva se pravni a u zakonskom javni poredak.
Pojam javnog poretka je izvedeni element od opšteg pojma pravni poredak. Pravni
poredak čini skup pravnih normi po kojima se ljudi vladaju, jedinstvo pravnih normi i ljudskog
ponašanja po njima u konkretnom društvu. On predstavlja deo društvenih normi regulisan
pravom, a čini ga sistem opštih pravnih pravila do konkretnih normi ljudskog ponašanja koje su
u koherentnom i dinamičnom jedinstvu i poretku. Pravni poredak obezbeđuje funkcionisanje
javnog poretka i pravnu sigurnost građana u zaštiti njihovih osnovnih prava i sloboda preko
nadležnih državnih organa. Izveden iz pojma pravni poredak, javni poredak kao njegov
podsistem i element pojma predstavlja skup pravnih normi kojima su regulisana osnovna prava i
slobode građana, kao i interes zajednice na očuvanju i zaštiti osnovnih društvenih vrednosti koje
su utvrđene najvišim pravnim aktom, ustavom. To je sistem uspostavljenih odnosa, regulisan
skupom propisa (prohibitivnih i imperativnih normi) u kome se obezbeđuje društveni mir i
pravna sigurnost građana, kao i nacionalni interesi državne zajednice, odnosno poredak
društvenih institucija i odnosa, prava i slobode građana, njihovo funkcionisanje i ostvarivanje
socijalne discipline.
Od opšteg zaštitnog objekta (javni poredak) razlikuje se grupni zaštitni objekt, objekt
prekršaja i objekt izvršenja prekršaja (konkretni, neposredni) napada, odnosno konkretno
ugroženo dobro pojedinačnim prekršajem. U realnom smislu grupni zaštitni objekt čini skup
njegovih elemenata čijim povredama normi je ugroženo njegovo pravilno funkcionisanje neke
celine u sistemu javnog poretka. Takvim grupnim zaštitnim objektom smatraju se svi oni
elementi javnog i u širem smislu pravnog poretka, kao što su npr. javni red i mir, bezbednost
saobraćaja, unutrašnji poslovi, trgovina i turizam, oblast zdravlja, oblast poljoprivrede, finansija i
javnih prihoda, rudarstva i energetike, javnog informisanja, urbanizma i građevinarstva i slično.
Objekt prekršaja je neko posebno dobro u okviru grupnog zaštitnog objekta (npr. u oblasti javnih
prihoda – porezi). U pojedinačnom slučaju objekt izvršenja je bilo koji od tih elemenata napada
izvršenih radnjom prekršaja (čovek, stvar, bilo koje fizičko ili nematerijalno dobro).
6
Objekt
prekršaja se može shvatiti dvojako: kao zaštitni objekt i kao objekt radnje.
6
„Prekršajno pravo“
Milo Bošković, Tatjana Skakavac, Fakultet za pravne i poslovne studije „Dr Lazar Vrkatić“, Novi
Sad, 2018.
