Sadržaj
Uvod................................................................................................................1
O životu Tome Akvinskog...............................................................................2
Socijalna misao.................................................................................................3
Bog i svijet........................................................................................................4
Filozofija i Teologija.........................................................................................5
O postojanju Boga............................................................................................6
Tomini dokazi o postojanju Boga....................................................................6
Problem spoznaje..............................................................................................7
Karakter Tomine filozofije...............................................................................8
O Biću i Biti (Suštini).......................................................................................9
Šta se uopšte oznaćava izrazima Bića i Suštine................................................9
Ljepota i umjetnost kod Tome Akvinskog......................................................10
Završetak Skolastike........................................................................................11
Zaključak.........................................................................................................12
Literatura.........................................................................................................13
O životu Tome Akvinskog
Sveti Toma, kojega se Crkva danas sjeća, pripada svakako u red jednog od najvećih crkvenih
umova. Rođen je oko 1225. u dvorcu Roccasecca, u feudu Aquino, u južnoj Italiji. Od malena je
pokazivao veliku želju za znanjem, a nakon studija u Napulju stupio je u dominikanski red. Sveti
Toma je napisao mnoštvo filozofskih i teoloških djela, a najslavnije mu je bez sumnje djelo
Teološka suma u tri dijela u kojoj je sustavno obradio svu teologiju.
Toma je umro relativno mlad, u dobi od 49 godina, 7. ožujka 1274. Bio je tada na putu u Lyon na
opći sabor, ali je klonuo i zaustavio se u samostanu Fossa Nouva kraj Rima i ondje preminuo.
Relikvije su mu kasnije prenesene u Toulouse.
Papa Ivan XXII. proglasio ga je svecem 1323. godine, a papa Pio V. 1567. godine crkvenim
naučiteljem. Mnogi pape proslavili su ga svojim spisima, od kojih su najvažnije enciklike Lava
XIII. Aeterni Patris i Pija XI. Studiorum ducem. Iz novijeg vremena nauka sv. Tome
preporučena je od II. vatikanskog sabora i od Pavla VI. u pismu Lumen Ecclesiae. Svojim
spisima on se zalagao za svetu rimsku Crkvu i njezinu glavu papu. Nju je branio protiv svih
zabluda. Njegova su djela najsavršeniji izražaj katoličkog pravovjerja i skolastike. Ona su prava
riznica katoličke nauke i to sa svih područja teologije.
Sveti Toma združio je u sebi najveću učenost i najdublju pobožnost. Učenost bez pobožnosti ne
bi baš mnogo vrijedila. On je bio i odviše bistar duh pa je to dobro znao, ali nije ostao samo kod
znanja, već je i svim srcem gajio iskrenu i duboku pobožnost.
Toma Akvinski jedan je od najpoznatijih filozofa kršćanske skolastike(srednjovjekovna
filozofija). Njegova dva glavna djela su: "Protiv zabluda nevjernika" (
Summa contra Gentiles
),
i
Summa Theologiae
, koja je priznata kao vrhunsko dostignuće srednjovjekovne
sistematske teologije. Toma Akvinski je u svom cjelokupnom opusu nastojao da protivrječnosti
2
krščanske dogmatike prevlada na taj nači da stvori koherentne religijske dogme. On se u
izgradnji krščanske logike oslanja na Aristotelov Organon, a prihvata iPlatonovu filozofiju o
dominirajućoj ideji nad materijom. Kao teolog polazi od dvije temeljne krščanske dogme:
praroditeljskom grijehu i vječnom ispaštanju. Kao rezultat toga temelj njegove teološko
filozofske antropologije je spas i put prema spasenju. Također, zastupa kolektivitet, dominaciju
nad ljudskim rodom, a ne individualni život pojedinca.
Akvinski se bori protiv neoplatonskih tvrdnji o svijetu koje su potekle od Augustina i Ibn Sine,
koji svode čovječanstvo na posmatrače svijeta u kojem je sve propisano i gdje je sve izraz Božije
volje. Akvinski se zalaže za Aristotelove tvrdnje da je čovjek glavni autor svojih djela. Njegova
sinteza aristotelovog učenja i krišćanskog učenja postati će glavna okosnica filozofije katoličke
crkve.
Socijalna misao
Toma Akvinski je u potpunosti valorizirao grčku filozofiju, posebno Aristotelovu logiku, teoriju
Platona i Plotina o općem dobru i nepokretnom pokretaču, te to prilagodio kršćanskom učenju.
Njegova stajališta dala su poseban doprinos u profiliranju kršćanskih dogmi koje je stvorio u 13.
vijeku. U epohi zrelog feudalizma njegovo učenje će postati oficijelnim učenjem Katoličke crkve
1870 godine.
Također je razvio, kada je riječ o državi, teoriju suvereniteta, gdje narod dobrovoljno prenosi
određene ovlasti na suverenog kralja, monarha. Ovu njegovu teoriju narodnog suvereniteta,
preuzet će neki teolozi, franjevci i protestanti i razviti je u politički sistem, u jedan koherentan
teoretijsko-politički sistem. Mada se zalagao za teoriju narodnog suvereniteta u borbi između
rimskog papinstva i svjetovnih vladara, Toma je stajao na strani papinstva, teokratskog
apsolutizma.
Za razliku od Aurelija Augustina, on društvo posmatra kao statičan, zatvoren sistem ponavljanja
jednog te istog. Ako je na djelu društvo kao zatvoren sistem, nepromjenjiv, ono nema određenu
perspektivu, te je njegova vizija svijeta romantičarsko-pesimistički obojena.
Analogno Aristotelu on čovjeka posmatra kao društveno biće, on je kauzalno i nužno po svojoj
3
