1
Sadržaj
Uvod...................................................................................................... 1
2. Trajna tkiva...................................................................................... 2
2.1. Sistem parenhimskih tkiva........................................................... 2
2.1.1. Parenhim za fotosintezu (hlorenhim)....................................... 3
2.1.2. Parenhim za magaciniranje...................................................... 3
2.1.3. Provodni parenhim.................................................................... 4
2.1.4. Apsorpcioni parenhim............................................................... 4
2.1.5. Aerenhim.................................................................................... 5
2.2. Sistem kožnih tkiva....................................................................... 6
2.2.1. Epidermis.................................................................................... 6
2.2.2. Peridermis................................................................................... 8
2.2.3. Mrtva kora.................................................................................. 9
2.3. Sistem mehaničkih tkiva............................................................... 10
2.3.1. Kolenhim..................................................................................... 10
2.3.2. Sklerenhim................................................................................... 11
2.3.3. Raspored mehaničkih tkiva........................................................ 12
2.4. Sistem provodnih tkiva.................................................................. 13
2.4.1. Ksilem........................................................................................... 13
2.4.2. Floem............................................................................................ 14
2.5. Sistem tkiva za lučenje................................................................... 16
2.5.1. Sekretorne ćelije i sekretorna tkiva........................................... 16
2.5.2. Žlijezdane ćelije i žlijezdana tkiva............................................. 16
3. Zaključak........................................................................................... 17
4. Literatura........................................................................................... 18
2
UVOD
Tkiva su skupovi ćelija koje imaju isto porjeklo, obavljaju istu funkciju i imaju sličnu
građu. Od kada je ustanovljena celularna organizacija biljaka i postojanje tkiva kod njih,
počelo se sa klasifikovanjem biljnih tkiva.
Osnove klasifikacije biljnih tkiva su date još u 17. vijeku, kada je celularnu građu biljaka
ustanovio Robert Huk. Istraživanja građe različitih biljnih ćelija i organa, koja su sproveli
Malpigi i Gru, dovela su do zaključaka o jedinstvenom planu građe biljne ćelije. Shvativšii da
se organi biljaka sastoje od međusobno isprepletanih elemenata koji podsjećaju na tkanje,
Gru je predložio naziv „tkivo", i tvrdio da svi biljni organi imaju određenu i za njih tipičnu
građu. 1807. godine Link je podijelio ćelije na parenhimske i prozenhimske. Parenhimske
ćelije su loptaste, izodijametrične ili blago prizmatične, dok su prozenhimske ćelije više-
manje izdužene. Tkiva sa ovakvim ćelijama se otad nazivaju parenhim, odnosno prozenhim.
Van Tigem (1839-1914) je podijelio tkiva na živa i mrtva, ali ova podjela je jako uslovna, s
obzirom na to da su i mrtva tkiva u početku građena od živih ćelija. Saks (1832-1897) je
razlikovao pokrovna, provodna i osnovna tkiva. Njegova klasifikacija je i danas prisutna
među istraživačima. Nedostatak ove klasifikacije je, između ostalog, i u tome, što provodna i
osnovna tkiva čine veoma raznovrsne ćelije. Možda je najsrećnije riješio slične probleme u
klasifikaciji biljnih tkiva krajem 19. vijeka Haberlant - on je tkivom nazvao „jedinstvenu
grupu ćelija, koje se karakterišu jednim ili sa nekoliko sličnih osobina (morfoloških,
fizioloških, topografskih, zajedničkim ontogenetskim porijeklom)". Svaka od ovih osobina
može se koristiti kao osnov podjele tkiva, mada se najkompletnijom podjelom smatra ona
koja za osnovu ima fiziološko-anatomske osobine ćelija tkiva.
4
2.1.1.Parenhim za fotosintezu (hlorenhim)
Parenhim za fotosintezu (hlorenhim) nalazi se u listovima i mladim, zelenim stablima.
Njegove ćelije sadrže sve ćelijske organele, a posebno su dobro razvijeni hloroplasti u kojima
se obavlja proces fotosinteze.
U listu je ovo tkivo izgrađeno od dijve vrste ćelija:
•
prema licu lista nalazi se palisadno tkivo, građeno od zbijenih ćelija oblika tetraedra;
•
prema naličju lista nalazi se sunđerasto tkivo građeno od ćelija nepravilnog loptastog
oblika, između kojih se nalaze prostrani intercelulari.
Tkivo za fotosintezu povezano je sa provodnim tkivom da bi se materije stvorene u
fotosintezi prenosile do svih dijelova biljke. Osnovna funkcija ćelija ovog tipa je fotosinteza.
Ove ćelije su sa tankim zidovima, uvijek sadrže hlorofilna zrna, a imaju relativno velike
vakuole. Ova tkiva su bogata intercelularima, čime se znatno povećava njihova unutrašnja
površina. Ovo je naročito značajno zbog procesa koji se u ovim tkivima vrši, a za koji je
neophodan vrlo intezivan promet gasova. U ćelijama hlorenhima hloroplasti se nalaze uz
membranu i na taj način su bolje izloženi svjetlosti i bliži intercelularima koji grade sisteme
vezane sa spoljnom sredinom. U većine trava, a i četinara, građa hlorenhima je znatno
drugačija. Trave, kao i većina monokotila, nema diferencirano palisadno ni sunđerasto tkivo,
već je hlorenhim od parenhimatičnih ćelija sa intercelularima. List bora ima hlorenhim
izgrađen od ćelija sa jako naboranim membranama.
Fotosinteza nije vezana samo za ćelije hlorenhima lista, već se može vršiti kao sporedna
funkcija i u drugim tkivima kao što su : kožna tkiva, parenhimi stabla i nezrelih plodova.
2.1.2.Parenhim za magaciniranje
Parenhim za magacioniranje čine ćelije koje imaju sposobnost da nagomilavaju organske
materije ili vodu. Takvo tkivo se nalazi u krtolama, rizomima ili zadebljalim korjenovima.
Drvenaste biljke magacioniraju hranljive materije u stablima, a neke u listovima (aloja,
čuvarkuća). Ova tkiva su česta u plodovima i sjemenima. Biljke sušnih predjela prilagođene
su tako da mogu nagomilavati velike količine vode u lišću (agava) ili u stablu (kaktusi).
Funkcija ovih tkiva je sakupljanje i čuvanje vode i organskih materija. Magaciniranje
vode se obično vrši u živim ćelijama, u kojima je ona vezana za pektinske i druge materije
koje jako bubre (sluzi). Rezervisanje vode, uz druge materije, sreće se u krtola (npr. Krtola
krompira sadrži oko 80% vode) ili plodova. Organske materije se magaciniraju u raznim
djelovima ćelije. Tako se, na primjer, šećer u korjenu šećerne repe nalazi u ćelijskom soku,
škrob u plastidima, bjelančevine i ulja u citoplazmi, hemiceluloza u ćelijskom zidu.... Ćelije
za magaciniranje su krupne, obično loptaste, naj češće sa tankim zidovima i relativno sitnim
intercelularima. Rezervne materije mogu biti u tečnom stanju kao što je slučaj u tkivima za
rezervisanje korjena šećerne repe, listova crnog luka i nekim plodovima. U čvrstom obliku su
5
škrobna zrna i aleuronska zrna u krtoli krompira, kotiledonima graha, endospermu pšenice i
dr.
Trošenje rezervisanih hranjivih materija vrši se poslije hidrolize (uz učešće fermenata),
čime se dobijaju jedinjenja rastvorljiva u vodi, koja se transportuju u mjesta iskorištavanja- u
pupoljke, u izdanke kojise razvijaju u plodove i sjemena koja su u stadijumu sazrijevanja.
2.1.3.Provodni parenhim
Provodni parenhim služi za provođenje materija pa su ćelije koje ga grade izdužene u
pravcu u kome se materije provode. Nalazi se u floemu i ksilemu. Provodni parenhim prati
provodne elemente.
2.1.4.Apsorpcioni parenhim
Parenhim za apsorpciju vode i mineralnih materija (rizodermis) kao i rastvorenih
organskih materija su tkiva koja zauzimaju periferni položaj na biljci. Ćelije su tankih zidova,
sa krupnim jedrom i dosta citoplazme, a često i sa sposobnošću da izlučuju određene materije
koje omogućavaju ili povećavaju apsorpciju materija. Rizodermis (epiblem) je jednoslojno
tkivo koje se nalazi u određenom dijelu korjena i služi za upijanje vode i mineralnih materija
iz podloge. Ćelije ovog tkiva su često produžene u korjenske dlake, čime se mnogo povećava
njihova površina, a samim tim i njihova moć upijanja. Po svom položaju bi odgovarao
epidermisu stabla, pa se zbog toga nekad naziva epidermis korjena. Međutim njihova funkcija
je potpuno suprotna. Dok epidermis zatvara biljku prema spoljnoj sredini, rizodermis
maksimalno povećava mogućnost ulaska vode i soli iz spoljašnje sredine u biljku. Pored toga
što korjenove dlake povećavaju unos vode i soli u biljku one ujedno i pričvršćuju korjen , a
preko njega i čitavu biljku za podlogu.
Slika 1. Korjenove dlačice
