FAKULTET ZA BEZBJEDNOST I ZAŠTITU
BANJA LUKA
SEMINARSKI RAD
Iz predmeta
KRIZNI MENADŽMENT
Tema:
TRANSNACIONALIZACIJA KRIZA
MENTOR:
STUDENT:
Doc. dr Žarko Ćulibrk
Banja Luka, maj 2012. godina
2
SADRŽAJ
UVOD
............................................................................................................................................ 3
1. POJAM KRIZE
....................................................................................................................... 4
1.1. Karektristike krize
.......................................................................................................... 5
2. IZVORI I PORJEKLO KRIZA
............................................................................................. 5
2.1. Spoljašnji uzroci krize
...................................................................................................... 5
2.2. Unutrašnji uzroci krize
.................................................................................................... 6
3. TIPOLOGIJA KRIZA
............................................................................................................ 6
4. MODERNE KRIZE
................................................................................................................ 8
5. KRITIČKI TRENDOVI
........................................................................................................ 11
5.1. Trasnacionalizacija
....................................................................................................... 11
6. ZAKLJUČAK
........................................................................................................................ 13
LITERATURA
.......................................................................................................................... 14
4
1. POJAM KRIZE
Etimološki posmatrano, riječ „kriza,, potiče iz grčkog jezika. U staroj Grčkoj riječ kriza
(κριςις) značila je „presudu“ ili ,,odluku“, to jest odlučujući trenutak koji presuđuje o daljem
pozitivnom ili negativnom razvoju.
Na mandarinskom jeziku simbol za krizu uključuje karaktere koji znače „opasnost“ i
„priliku“, uslijed čega se tumači da je kriza podjednako i dobra i loša (što je netačno, jer
eksperti
za kineski jezik prevode simbol kao priliku da se dogodi opasnost)
1
.
S obzirom na to da je fenomen kriza probudio pažnju većeg broja istraživača iz različitih
naučnih disciplina i oblasti (ekonomije, istorije, politike, medicine, ekologije, psihologije itd),
to se često i pojam krize, pored izvjesnih opštih karakteristika (situacije koja je dostigla kritičnu
tačku i nalazi se na prekretnici ka boljem ili gorem) često koristi u sasvim specifičnim
značenjima, karakterističnim za različita istraživačka polja. Tako psihologija govori o krizi
ličnosti, medicina o krizi kao o vrhuncu teške bolesti (ili krizi u sistemu zdravstva u zemlji), a
ekologija misli na kritičnu ugroženost životne sredine.
Čak i u okviru iste nauke, na primjer, ekonomije, postoje različitosti u upotrebi pojma,
pa tako makroekonomija govori o krizi kao zaokretu konjunkturnog ciklusa koji je tekao
regularno, a mikroekonomija o krizi kao stanju ugroženosti preduzeća.
U naporima da se usklade različite perspektive, termin „kriza“ se obično koristi kao
„kutija za sve“, tj. kao koncept koji obuhvata sve tipove negativnih događaja. U još širem
vidokrugu termin „kriza“ se primenjuje na situacije koje su neželjene, neočekivane,
nepredvidive i skoro nezamislive, a uzrokuju nevericu i nesigurnost.
1
Z. Keković; Ž. Kešetović:
Krizni menadžment
, Fakultet bezbjednosti, Beograd., 2006., str. 23.
