1
TRETMAN NEUTRALNE TAČKE
Jedan od najtežih inicijalnih događaja koji havarijskom režimu su kratki spojevi, odnosno
zemljospojevi elektroenergetskom sistemu.
Znatan uticaj na iznose napona, struja, u poremećenom stanju, tretman neutralne neutralne
tačke, tačke, odnosno uzemljenje neutralne tačke elektroenergetske mreže.. Obzirom da se
neutralna tačka elektroenergetske mreže može uzemljiti ili ostaviti izolovanom interesantno je
još u fazi planiranja, projektovanja i izgradnje, odnosno proširenja, utvrditi kriterije za izbor
tretmana neutralne tačke.
Potreban nivo investicija u elektroenergetskoj mreži definiran je:
- naponskim naprezanjima i potrebnim izolacionim nivoom opreme;
- strujnim naprezanjima kao rezultat povećanih struja i snaga tokom poremećenog stanja.
To znači da je neophodno poznavati struje i napone u mreži za vrijeme poremećenog režima, na
što direktan utjecaj ima tretman neutralne tačke elektroenergetske mreže.
Struja jednopolnog kratkog spoja u čvorištu iznosi:
I
ki
=
3
U
n
Z
d
+
Z
i
+
Z
0
(
1
)
Neka se definira referentna struja za slučaj spoja faze sa zemljom za teoretski slučaj kada je
Z
0
=0.
Tada je:
I
ref
=
3
U
n
Z
d
+
Z
i
(
2
)
odnosno:
U
n
=
I
ref
3
(
Z
d
+
Z
i
)(
3
)
porastom nulte impedanse pojaviće se nulta komponenta napona U
0
, pa je:
U
n
=
I
z
3
(
Z
d
+
Z
i
+
Z
0
)=
I
z
3
(
Z
d
+
Z
i
)+
U
0
(
4
)
odnosno:
U
n
−
U
0
=
I
z
3
(
Z
d
+
Z
i
)(
5
)
Stavljajući u omjer relacije (5) i (2) dobijamo:
I
z
I
ref
+
U
0
U
n
=
1
suma relativne struje poremećaja i relativnog napona nultog reda, kao posljedica poremećaja,
je konstantna.
Smanjenjem struje
I
z dovodi do porasta U
0
za isti relativni iznos
I
i obrnuto.
Ovo znači da se uzemljenjem neutralne tačke elektroeneregtske mreže naponska naprezanja
zamjenjuju sa strujnim naprezanjima.
2
Načini uzemljenja neutralne tačke biraju se prema konkretnim specifičnostima određene
distributivne mreže, kako bi se zadovoljili svi neophodni tehnički kriteriji za normalan i
bezbjedan pogon.
Načelno, moguća su četiri rješenja
- izolovana neutralna tačka; izolovana neutralna tačka;
- kompenzaciono (rezonantno) uzemljenje;
- uzemljenje preko otpora;
- direktno uzemljenje.
Mreža sa izoliranom neutralnom tačkom
Jedna od osnovnih prednosti mreže sa izoliranom neutralnom tačkom je mogućnost
samogašenja struje jednofaznog zemljospoja, što omogućava samogašenje prolaznog
zemljospoja.
Uvjeti za samogašenje zemljospoja su složeni i ovise od više faktora
- mjesto mjesto i uzrok kvara,
- brzina uspostavljanja povratnog napona,
- vrijednost struje zemljospoja itd.
Neki od uvjeta samogašenja zemljospojeva, kao na primjer vlažnost, vjetar itd. su nepredvidivi i
stohastičke su prirode.
Da li će u mreži doći do samogašenja zemljospoja, u prvom redu, ovisi o vrijednosti struje
zemljospoja..
Uvjeti za gašenje struje jednofaznog zemljospoja poslije prolaska uzroka kvara znatno ovise od
brzine kojom se uspostavlja napon na fazi u kvaru. Kada se struja zemljospoja prekine-
“povratni napon” teži dao ponovno uspostavi uspostavi
Povratni napon se uspostavlja dosta brzo i ovisi od frekvencije. Pri tome može da ima znatno
veću amplitudu od amplitude nazivnog faznog napona, naročito u prvoj periodi poslije
samogašenja struje, kada jednosmjerna komponenta još nije prigušena.
Povratni napon se može izračunati kao:
Gdje je:
Maksimalna vrijednost povratnog napona može da bude i do dva puta veća od amplitude
nazivnog napona mreže, što može da dovede do ponovnog uspostavljanja zemljospoja, a što je
opet praćeno pojavom još većih prenapona.
