VISOKA POLjOPRIVREDNA ŠKOLA STRUKOVNIH
STUDIJA ŠABAC
PREDMET
: TRŽIŠTE I MARKETING POLjOPRIVREDNIH
PROIZVODA
TEMA
: TRŽIŠTE ŠLjIVA
Mentor: Prof. Dr Dragana Simić Antonijević Student: Snežana Lazić
Br.indeksa: 229/2017
ŠABAC 2018. godina
2.KLASIFIKACIJA TRŽIŠTA
Tržište je neophodno klasifikovati iz razloga što predstavlja kompleksnu društveno
ekonomsku kategoriju. Ako se ne bi vršila klasifikacija tržiša na specifične tipove, marketing
istraživanja bila bi veoma skupa i neefikasna, dugotrajna, i bilo bi veoma teško istražiti i
sprovesti operativne aktivnosti na celom tržištu. Klasifikacija tržišta olakšava delovanje
marketinga i drugih sekotra u preduzeću.Tržišta se najčešće klasifikuju na:
1)domaća i inostrana
2) tržišta proizvodnih i potrošnih dobara
3) konkurentska i nekonkurentska tržišta
4) tržišta prodavaca i tržišta kupaca
5) generička tržišta i tržišta proizvoda
6) raspoloživa i neraspoloživa,
7) sadašnja, tekuća i potencijalna tržišta,
8) masovna, ska, i stegnuta tržišta,
9) elastična i neelastična tržišta,
10) slobodna, zasićena i kontigentna tržišta.
DOMAĆE TRŽIŠTE
se odnosi na tržište u okviru granica jedne zemlje. Na domaćem
tržištu mogu delovati domaći i inostrani konkurenti.
INOSTRANO TRŽIŠTE
je ono tržište
koje obuhvata područje izvan granica posmatrane zemlje.
TRŽIŠTE PROIZVODNIH
DOBARA
je ono tržište na kome se vrši kupoprodaja sredstava za proizvodnju i investicione
opreme, kao što su : mašine, alati, uređaji, oprema, postrojenja, instalacije i sl.
TRŽIŠTE
POTROŠNIH DOBARA
je ono tržište na kome se vrši kupoprodaja proizvoda široke potrošnje, a to su:
prehrambeni proizvodi, obuća odeća, elektronski uređaji i sl.
KONKURENTNA TRŽIŠTA
tržišta su ona tržišta na kojima se nude proizvodi više proizvođača odnosno na kojima je
ponuda veća od tražnje, i ona najveću korist pružaju potrošačima a ona se ogleda u nižim
cenama u većem izbor proizvoda boljeg kvlaiteta.
NEKONKURENTO TRŽIŠTE
je ono
tržište na kome deluje jedan ili manji broj proizvođača , odnosno tražnja je veća od ponude.
Na ovom tržištu proizvođači se ponašaju kao monopolisti, diktirajući kvlitet proizvoda, cene i
uslove prodaje, dok su potrošači u podređenom položaju i prihvataju sve uslove
proizvođača.
TRŽIŠTE PRODAVACA
ima zajedničkih karakteristika sa konkurentskim
tržištem a one se ogledaju u tome da je kod oba ponuda veća od tražnje, i na tržištu deluje
mnoštvo proizvoiđača.
TRŽIŠTE KUPACA
je slično nekonkurentnom tržištu, a ta sličnost
se ogleda u tome što je tražnja veća od ponude.Na
GENERIČKOM TRŽIŠTU
se javlja
širok spektar potreba potrošača, ali postoji i široka i raznovrsna ponuda proizvođača i tgovine
da se potrebe zadovolje. Na njemu kupci imaju mogućnost da upoređuju i biraju proizvode iz
različitih asortimana kao što su odeća, obuća, nameštaj i drugo to jest proizvodi se
alternativno posmatraju.
TRŽIŠTE PROIZVODA
karakterišu slične potrebe potrošača i
uska ponuda proizvođača i trgovine. Na tržištu proizvda porede se istovrsni proizvodi
(elektronski uređaji različitih proizvođača) i traži ona alternativa koja najracionalnije
zadovoljava odgovarajuću potrebu.
RASPOLOŽIVO TRŽIŠTE
je ono tržište koje je za
individualnog potrošača ili grupu potrošača dostupno u geografskom pogledu kao i u pogledu
cene i asortimna. Određeno tržište potrošač smatra raspoloživim ako do njega može
jednostavno i brzo doći i pronaći odgovarajuće proizvode po odgovarajućoj
ceni .
NERASPOLOŽIVO TRŽIŠTE
je ono koje faktički postoji i zadovoljava neke
potro[a’e ali ne i konkretnog potrošača ili grupu potrošača. Na ovom tržištu prodajni objekti
su skoncentrisani na uzem području pa su teško dostupni potrošačima ( na pr. velika
udljenost).
SADAŠNJA
tržišta čine svi proizvođači određene vrste proizvoda i svi potrošači
koji te proizvode kupuju.
TEKUĆA
Tržišta predstavljaju vid sadašnjih tržišta I odnose se na
kupoprodaju onih proizvoda koje potrošačI stalno traze.To su najčešće poljoprivredni i
industrijski proizvodi.
POTENCIJALNA
tržišta su ona na kojima se proizvodi konkretnog
proizvođača trenutno ne pordaju iz razloga kao što su : neinformisanost potrošača da
proizvodi postoje,istiskivanje proizvoda od strane konkurenata , previsoka cena u odnosu na
kupovnu snagu potrošača I dr.
MASOVNA TRŽIŠTA
karakteriše prisustvo velikog broja
proizvođača i potošača, pa je karatkeristično za proizvode široke potrošnje.
USKO
TRŽIŠTE
karakteriše mali broj potrošača jer se na njemu nude luksuzni proizvodi kao što su
dijamanti ,zlato,srebroi I sl.
STEGNUTO TRŽIŠTE
karakteriše mali broj proizvođača koji
determinišu broj potrošača i dktiraju cene.
ELASTIČNO TRŽIŠTE
se lako prilagođava
promenama koje se na njemu dešavaju u celini ili u pojedinim delovima, a odnose se na
usklađivanje odnosa ponude i tražnje. Na ovakvom tržištu proizvođači istovrsnih proizvoda
konstantno prate tražnju i prilagođavju joj svoju ponudu izbegavajući na taj način nepovoljne
posledice na prodajnu cenu.
NEELASIČNA TRŽIŠTA
su ona tržzišta na kojima
proizvođačI ne uspevaju da usklade ponudu sa tražnjom.
SLOBODNA TRŽIŠTA
kakarakteriše slobodno formiranje ponude i tražnje pri čemu u ponudi učestvuju domaćI i
nostrani proizvođači bez ikakvih ograničenja
. ZAŠTIĆENA
TRŽIŠTA
su karakterisična po
tome što ih država štiti putem zakonskih propisa i različitih mera.
4. ISTORIJA KULTURE ŠLjIVE
Najstariji poznati pisani tragovi o gajenju šljive potiču još od grčkih pesnika Arhiloha (rođen
oko 650. godine p.n.e.) i Hiponakta (sredina VI veka p.n.e) a prvi koji je opisao tri sorte šljive
bio je Teofrast (oko 370 - 287. godine p.n.e.) Aristotelov učenik i naslednik u upravljanju
peripatetičkom školom u Atini. Postoje i dokazi da je na prostorima Balkanskog poluostrva
šljiva gajena još u vreme kasnog bronzanog doba. U iskopinama sojenica u Bosni iz tog
vremena, pronađene su koštice trnošljive i trešnje. Najrasprostranjeniju kasnocvetajuću sortu
šljiva na ovim prostorima - požegaču (madžarku) - preneo je na Balkan Aleksandar
Makedonski, 333. godine p.n.e. Posle osvajanja Sirije i prodora na Kavkaz (65 godine p.n. e.)
Rimljani su preneli i neke sorte plemenitih šljiva sa tih prostora na teritoriju današnje Italije.
Odatle je nastavljeno širenje šljivarstva po celoj Evropi. U ranom srednjem veku, šljive su u
Evropi gajene isključivo na manastirskim i feudalnim imanjima, o čemu postoje zapisi, na
primer iz Moravske (VII vek), kao i Franačkog carstva u vreme vladavine Karla Velikog.
Visoko cenjena, gaji se u celom svetu. Najveći proizvođači su Rusija, Kina, SAD i Rumunija.
Srbija spada u značajne proizvođače šljiva u svetu. U našim krajevima sveža šljiva može se
jesti od maja do oktobra. Podatak da je Srbija davne 1987. godine izvezla oko 30,000 tona
suve šljive u SAD u vrednosti od današnjih 30 miliona dolara govori o velikom ekonomskom
potencijalu Srbije od izvoza ovog vrednog proizvoda. U Srbiji je na približno 150,000
hektara zasadjeno oko 42 miliona stabala šljive, a rod je oko 450,000 tona dok 64% ode na
proizvodnju Šljivovice. Za proizvodnju rakija koriste se sorte Čačanska rana, Čačanska
lepotica, Čačanska rodna, Stenli, ali se najkvalitetnija Šljivovica dobija od Požegače i Crvene
ranke. Kao zaštitni znak bakine kuhinje, šljivu možemo videti kao pekmez na policama i kao
kompot kuvanu u vodi, sa dodatkom limunove kore, šećera, i začina. Raznih veličina,
različitog ukusa, raznih boja poznato je preko 2000 vrsta šljiva nastalih ukrštanjem.
Slika 2.: Šljiva
