PRAVNI FAKULTET
SEMINARSKI RAD
PREDMET: TEORIJA DRŽAVE I PRAVA
TEMA: TUMAČENJE PRAVA
Prof. dr.
Br. indexa:
Strana | 4
2. POJAM TUMAČENJA PRAVA
Tumačenje prava je djelatnost kojom se utvrđuje značenje odnosno smisao neke
materijalne pojave koja je i upotrebljena da bi se ono saopštilo. Materijalna pojava koja je
nosilac značenja naziva se znak. Tumačenje pretpostavlja dvije strane odnosno dva
subjekta koji moraju biti ljudi koji su sposobni da sadržaje svoje psihe prenose drugima
pomoću materijalnih znakova. Postoji subjekat odašiljač i subjekat primalac značenja.
Subjekat odašiljač je u svari tvorac konkretnog značenja znaka i saopštva ga drugom
subjektu. Subjekat primalac je subjekat koji značenje shvata i on je takođe i tumač
dotičnog znaka.
Tumačenje omogućava vezu svijesti dotičnih subjekata, pomoću njega se
omogućuje da sadržaji jedne svijesti budu poznati drugoj svijesti. Dogovor o značenju
znakova naziva se zakonikom značenja. Pri svakom tumačenju treba razlikovati tri
osnovne stvari:
1
značenje koje tvorac pridaje znacima odnosno sadržaje svijesti koje on saopštava
upotrebljavajući određene znake,
značenje tih znakova odnosno sadržaje svijesti koje upotrijebljeni sistem znakova
označava prema zakoniku svog značenja i
sadržaje svijesti koje je tumačenjem subjekat tumačenja utvrdio kao značenje
pomenutog sistema znakova.
Idealno uzeto ova tri značenja treba da se poklope do kraja, ali u praksi je ovaj ideal
teško postići, najčešće zbog nedostatka sva tri elementa. Pravi cilj tumača nije da utvrdi
smisao samih znakova koji su upotrijebljeni držeći se njihovog zakonika značenja, nego da
putem njih utvrdi sadržaj svijesti koji je odašiljač izrazio pomoću njih. Tumačenje prava se
može odrediti kao utvrđivanje tačnog značenja pravnih normi. Pošto su pravne norme po
pravilu izražene jezikom, tumačenje pravnih normi spada u tumačenja pomoću jezika.
U izuzetnim slučajevima neka pravna norma se može izraziti i nekim drugim
materijalnim sredstvom, kao što je pokret tijela, ali tada njeno tumačenje izlazi iz okvira
jezika. Pošto je jezik najprecizniji sistem znakova i pošto se u osnovi svi drugi znaci svode
na jezičke znake jer posrednim putem opet označavaju riječi, to se i sva tumačenja svode
na jezičko tumačenje. Tumačenje prava je svakodnevna djelatnost svakog ko ima posla s
pravnim normama, a naročito pravnika, i to neprimjetna djelatnost.
1
Mitrović , D.: Uvod u pravo, Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Beograd, 2012., str: 263;
