•
UGOVOR O LICENCI
•
I POJAM POSLA I ZAKLJUČIVANJE UGOVORA
•
1. Pojam posla
•
Kreativnost je izuzetno značajan faktor uspješnog privređivanja. Zbog toga
duhovne tvorevine kroz koje se ona izražava imaju posebnu ekonomsku
vrijednost. Najvažnije među njima su stekle status objekta prava. Odnosi
povodom tih objekata uređeni su posebnim granama prava. Književna,
naučna i umjetnička djela, ali i kompjuterski programi, predmet su
autorskog prava. Firma, trgovačko ime i oznaka uređeni su poslovnim
pravom i pravom industrijske svojine. Izumi, tehnička unapređenja i
znakovi razlikovanja (modeli, robni i uslužni žigovi-industrijski dizajn i
geografske oznake) spadaju u pravo industrijske svojine. U istu granu je
uključena i nova, specifična i tajna kombinacija poznatih savremenih
tehničkih i tehnoloških znanja, iskustava i vještina koja se može primijeniti
u industrijskoj i drugoj proizvodnji (know-how) koje kao posebnu
kategoriju uvodi i ZOO (član 686).
•
Prava industrijske svojine mogu se prenositi na druga lica u cjelini i
djelimično. U prvom slučaju se i u zakonodavstvu i u teoriji govori o
prenosu prava. Ugovor kojim se to čini je po svojoj pravnoj prirodi
ugovor o cesiji. Prenos samo prava na upotrebu ili korišćenje
objekata industrijske svojine, osim kolektivnog žiga i geografske
oznake , naziva se licencom ili licencijom. Riječ je latinskog porijekla
- “licentia” - i označava dozvolu, dopuštanje ili slobodu za korišćenje
tuđeg isključivog prava industrijskog vlasništva.
•
Dopuštenje za korištenje tuđeg patenta može biti zasnovano na
administrativnom aktu nadležnog upravnog organa. Ostali prenosivi
objekti prava industrijske svojine: tehničko znanje i iskustvo (know-
how), žig, uzorak i modeli, koji se sada definišu kao industrijski
dizajn, ustupaju se isključivo ugovorom. U principu se i patent
prenosi na isti način. Takva licenca se naziva ugovornom.
•
Pored prenosivih objekata industrijskog vlasništva, ugovorom o licenci se
mogu ustupati i prava koja još nisu definitivno zaštićena. Tu mogućnost
ima podnosilac prijave patenta, modela, uzorka i žiga. Bez obzira na
predmet, svaki ugovor o licenci ima izvjesne specifičnosti. One potiču
najprije iz osobenosti objekata i prava industrijske svojine, a potom iz
zakonske regulative unutar koje se autonomija volje stranaka mora da
kreće. Us prkos tome moguće je konstruisati i opšti tip ugovora o licenci.
Tako je postupio i Zakon o obligacionim odnosima (čl. 686 - 711).
•
Značaj ugovora o licenci je ogroman. On je instrument koji omogućava
prenosiocu valorizaciju resursa uloženih u naučnoistraživački i
organizacioni rad, a primaocu sticanje potrebnih znanja brzo i uz
minimalizaciju rizika. Zbog toga je ugovor o licenci kao samostalan pravni
posao ili kao dio šireg ugovornog akta prisutan u većini poslova transfera
tehnologije i direktnih stranih investicija. Ta činjenica je uticala i na izgled
izvora prava za ovaj ugovor.
•
Od domaćih izvora na prvom mjestu se nalazi ZIS, posvećen
utvrđivanju materijalno-pravnog režima objekata
industrijske svojine koji se, zajedno sa pravima nad njima,
prenose ugovorom o licenci. Drugo mjesto zauzima Zakon o
vanjskotrgovinskom poslovanju. On uređuje ona pitanja
sadržaja ugovora o licenci koja su značajna za zaštitu
interesa domaćih subjekata i cijele zemlje u ovim poslovima
sa elementom inostranosti. Obavezne (čl. 54) i zabranjene
klauzule (čl. 55) odnose se na ugovore o licenci patenta i
znanja (know-how). Napokon, Zakon o obligacionim
odnosima sadrži detaljnu regulativu opšteg tipa ugovora o
licenci (čl. 686-711). Uz uvažavanje specifičnosti pojedinih
predmeta industrijske svojine, ugovor o licenci je ovim
dobio svojstvo imenovanog pravnog posla.
