Ugovor o prodaji
Obaveze kupca
•
I - UOPŠTE O OBAVEZAMA KUPCA
•
1. Vrste obaveza
• Obaveze kupca su njegove dužnosti izvršavanja radnji koje
proističu iz ugovora o prodaji. Osnov obaveza kupca i faktori
koji uslovljavaju njihov pojedinačni izgled, u načelu, su isti kao
i kod obaveza prodavca. Ali, postoji i jedan dodatni element, a
to je činjenica da je kupac povjerilac za karakterističnu
obavezu isporuke i ujedno aktualni ili potencijalni vlasnik
stvari koja je predmet ugovora. Uporedno posmatrano, ova
varijabla dovodi do različite kvalifikacije pojedinih radnji koje
kupac kao poslovni subjekt preduzima. Najkarakterističniji
primjeri su pregled robe i obavještavanje o nedostacima; oni
se u zakonodavstvu određuju ili kao obaveza ili kao pravo
kupca.
• Sporednih obaveza kupca takođe ima više. Od onih
koje su zasnovane na dispozitivnim odredbama
Zakona o obligacionim odnosima treba istaći obavezu
čuvanja stvari. Ona leži na kupcu kada mu je stvar
uručena, a on želi da je vrati prodavcu bilo zbog
nedostataka, bilo zbog raskida ugovora (član 520. st.
2. ZOO). Sadržaj obaveze je isti kao i kod prodavčeve
istovrsne dužnosti. Izložićemo ga u sklopu
odgovornosti prodavca. Od dužnosti zasnovanih na
ugovoru ističu se: slanje ambalaže i dostavljanje
specifikacije. O režimu ovih radnji govorićemo prilikom
raspravljanja o odgovornosti za docnju sa izvršenjem
posmatranih obaveza.
•
2. Karakter obaveza kupca
•
Opšte karakteristike obaveza kupca iste su kao i osobine
dužnosti prodavca. Pored toga, postoje i obilježja koja su
donekle specifična.
•
Obaveze kupca su tijesno vezane za obaveze prodavca. One,
prvo, predstavljaju komplementarne pojmove povezane i
sadržinski (isporuka - prijem isporuke) i funkcionalno
(isporuka - plaćanje uz poštovanje načela istovremenosti).
Drugo, sankcije za neizvršenje osnovnih obaveza nisu uvijek
precizirane. Često se sastoje u gubitku nekih kupčevih
prava. Napokon, odgovornost za neizvršenje sporednih
obaveza je u velikoj mjeri izjednačena sa opštim režimom
odgovornosti za neizvršenje ili neuredno izvršenje ugovora.
•
Prema članu 481. st. 1. ZOO “kupac je dužan primljenu stvar
na uobičajen način pregledati ili je dati na pregled”. U
našem je pravu, dakle, provjera materijalnih nedostataka
obaveza kupca. Za ovakvu pravnu kvalifikaciju pored
uporedno-pravnih razloga govore i argumenti komercijalne i
juridičke prirode. Stranke mogu odmah da riješe sporove o
činjenicama, da utvrde svoje ekonomske i pravne pozicije i
izaberu dalji način djelovanja. Pregled robe sastoji se iz niza
povezanih faktičkih radnji, koje prate izričite ili prećutne
izjave volje vezane za izvršavanje pojedinih postupaka i
ocjenu njihovih rezultata. Zbog toga se pregled robe može
kvalifikovati i kao pomoćni pravni posao.
