1
SVEUČILIŠTE/UNIVERZITET „VITEZ“ VITEZ
FAKULTET PRAVNIH NAUKA
STUDIJ II CIKLUSA - II GODINA
SMJER: OPĆE PRAVO
UGOVOR O RADU U RADNOPRAVNOM ZAKONODAVSTVU FBIH
SEMINARSKI RAD
TRAVNIK, MAJ 2013.
SVEUČILIŠTE/UNIVERZITET „VITEZ“ VITEZ
FAKULTET PRAVNIH NAUKA
STUDIJ II CIKLUSA - II GODINA
SMJER: OPĆE PRAVO
2
IZJAVA: Ja, Harun Omeragić student Sveučilišta/Univerziteta „Vitez“ Vitez, Indeks broj:
030-11/MOP, odgovorno i uz moralnu i akademsku odgovornost izjavljujem da sam ovaj rad
izradio potpuno samostalno uz korištenje citirane literature.
STUDENT: Omeragić Harun
PREDMET: Međunarodno, komunitarno i BiH radno i socijalno pravo
PROFESOR: prof. dr. Slobodan Čamilović
PREDGOVOR
U svakoj pravnoj, demokratskoj i civilizovanoj državi propisi kojima se regulišu radni
odnosi privlače pažnju širokog kruga zainteresovanih, jer su u najužoj vezi sa jednim od
temeljnih ljudskih prava – pravom na rad. To je sasvim razumljivo s obzirom da se radi o
4
U drugom poglavlju je naslov „ugovor o radu“, kao i sam naziv seminarskog rada, tu je
detaljne prezentovan ugovor o radu kao jedna od najvažniji kategorija, u radnom
zakonodavstvu BiH. Ugovor, kao pravni posao susrećemo u svim oblastima prava kao osnov
za nastajanje pravnih odnosa, jer se ugovor kao pravna ustanova razvio kao najgipkiji
instrument uopće, pa je i radnom zakonodavstvu ugovor o radu najčešći pravni posao
materijalizacije saglasnosti volja subjekata radnog odnosa.
U trećem poglavlju je jedan dio koji opisuje uvodne smjernice za zaključivanje ugovora
o radu odnosno smetnje za zaključivanje ugovora o radu, njegovu sadržinu, vrijeme na koje
može biti zaključen.
Ono bez čega se ne može je u narednom poglavlju, tj. odmori za vrijeme radnog
odnosa. Pravo na odmore spada među osnovna prava lica u radnom odnosu. Cilj garantiranja
prava na odmore i korištenje istih, je obnova fizičke i umne sposobnosti zaposlenika. Da bi
zaposlenik mogao kontinuirano da radi potrebno je da obavlja psihofizičke i radne
sposobnosti. Znači da bi poslodavac i zaposlenik mogli da koriste rezultate svog radnog
angažmana, neophodno je da se i odmaraju, a odmor je prekid rada zbog umora. I u ovom
poglavlju su navedni odmori koji postoje i koliko oni traju.
Htjeli mi to priznati ili ne, ono zbog čega se najviše zaključuje ugovor o radu je plaća i
naknade na plaću. Plaća za najveći broj građana BiH je bitan element materijalne egzistencije
njihovih porodica, zbog toga zaposlenik sa poslodavcem zasniva radni odnos i preuzima na
sebe brojne obaveze iz tog pravnog odnosa.
I u zadnjem poglavlju ovog rada, navedi su razlozi prestanka ugovora o radu. Sve što
počinje i prestaje, tako i ugovor o radu, a ovdje su navedeni razlozi. Neki su dobrovoljni a
neki po sili zakona (ex lege).
SADRŽAJ
PREDGOVOR...........................................................................................................................3
SAŽETAK..................................................................................................................................4
1. UVOD....................................................................................................................................7
5
1.1. Predmet, problem i objekt istraživanja.........................................................................7
1.2.
Radna
hipoteza
i
pomoćne
hipoteze.............................................................................7
1.3.
Svrha
i
ciljevi
istraživanja............................................................................................7
1.4. Naučne metode............................................................................................................8
1.5. Struktura i sadržaj naučnog rada..................................................................................8
1.6. Dosadašnja istraživanja................................................................................................9
2. UGOVOR O RADU..............................................................................................................9
3. SADRŽAJ, VRSTE I TRAJANJE UGOVORA O RADU..................................................10
3.1. Opći uslovi zaključivanja ugovora o radu...................................................................10
3.2. Forma zaključenja ugovora o radu..............................................................................11
3.3. Sadržaj zaključenog ugovora o radu...........................................................................12
3.4. Ugovor o radu na neodređeno vrijeme........................................................................12
3.5. Ugovor o radu na određeno vrijeme...........................................................................13
3.6. Zaključivanje ugovora o obavljanju pripravničkog staža…………………………...13
3.7. Ugovor o radu s probnim radom.................................................................................14
3.8. Ugovor o radu na nepuno radno vrijeme....................................................................14
3.9. Ugovor o radu sa zaposlenikom koji se upućuje na rad u inostranstvo......................14
3.10. Ugovor o radu sa stranim državljanima....................................................................15
3.11.Zapošljavanje stranih državljanja u zakonodavstvu RS............................................15
3.12. Radnopravni status stranih zaposlenika u zakonodavstvu Brčko distrikta..............16
4. RADNO VRIJEME.............................................................................................................16
4.1.
Puno
radno
vrijeme.....................................................................................................16
4.2. Nepuno radno vrijeme................................................................................................17
4.3.Skraćeno radno vrijeme...............................................................................................17
4.4.Rad duži od punog radnog vremena (prekovremeni rad)...........................................17
4.5. Preraspodjela punog radnog vremena........................................................................18
4.6.Noćni rad....................................................................................................................18
5. ODMORI I ODSUSTVA....................................................................................................18
5.1. Uvodne napomene.....................................................................................................18
5.2. Odmor u toku radnog dana........................................................................................19
5.3. Dnevni odmor............................................................................................................19
5.4. Sedmični odmor.........................................................................................................20
5.5. Godišnji odmor..........................................................................................................20
5.6. Odsustvo sa rada........................................................................................................21
5.7. Plaćeno odsustvo........................................................................................................21
5.8. Neplaćeno odsustvo....................................................................................................22
6. PLAĆE I NAKNADE PLAĆE............................................................................................22
7. PRESTANAK RADNOG ODNOSA..................................................................................24
7.1. Regulisanje prestanka radnog odnosa u međunarodnom pravu.................................25
7.2. Način prestanka ugovora o radu.................................................................................25
7.3 Prestanak ugovora o radu zbog smrti zaposlenika.......................................................25
7.4. Sporazum između poslodavca i zaposlenika..............................................................26
7.5. Prestanak ugovora o radu zbog godina starosti/staža................................................26
7.6. Prestanak ugovora o radu gubitkom radne sposobnosti.............................................27
7.7. Prestanak ugovora o radu istekom vremena na koje je sklopljen...............................27
7.8. Prestanak ugovora o radu zbog izdržavanja kazne zatvora........................................27
7.9. Prestanak ugovora o radu zbog izvršene mjere bezbjednosti,vaspitne
ili
zaštitne
7
Predmet ovog seminarskog rada je prikazati radni odnos i sve njegove
karakteristike, kao osnovne pojmove ugovora o radu i njegovo zaključivanje kao i uslovi
za prestanak ugovora o radu na osnovu Zakona o radu u Federaciji Bosne i
Hercegovine. Cilj je ukazati na prednosti i nedostatke novog radnog zakonodavstva
prilikom zasnivanja radnog odnosa, u odnosu na ranije zakonodavstvo.
1.2. Radna hipoteza i pomoćne hipoteze
Hipoteza nije sama sebi svrha. Ona ima svoj značaj i svoju funkciju u svakom
konkretnom predmetu istraživanja, ona usmjerava istraživanje i vodi nas do rješenja
problema. Imajući u vidu značaj hipoteze i njenu funkciju u istraživanju i predmet
istraživanja, došlo je se do formulisanja hipoteze koja glasi: „Da li se stranke (posebno
poslodavac) iz ugovora o radu strogo pridržavaju napisanog u ugovoru“?
Na temelju radne hipoteze moguće je postaviti nekoliko pomoćnih hipoteza:
1. PH. Prva pomoćna hipoteza glasi; „Da li se može ugovor o radu zaključit usmeno“?
2. PH.: „Ima li zaposlenik jednaka prava u ugovor o radu na određeno, kao i zaposlenik
u ugovor o radu na neodređeno“?
3. PH.: „Da li
skraćeno radno vrijeme koje se uvodi zbog štetnih uticaja, pri ostvarivanju
prava na plaću, kao i drugih prava po osnovu rada i u vezi sa radom, izjednačava sa punim
radnim vremenom“?
4.PH.: „Je li svim zaposlenim jednaka dužina trajanja godišnjeg odmora“?
5.PH.: „Da li je institut prestanka radnog odnosa prema novim propisima, kao i ostali
radnopravni instituti prilagođen društveno – ekonomskim promjenama“?
Istraživanje će pokazati da li je hipoteza dobro postavljena i da li će biti potvrđena ili
odbačena. Bez obzira na to da li će hipoteza biti potvrđena ili odbačena, istraživanje će biti
uspješno, jer će problem privesti istini i time dati podsticaj nadležnim da u skladu sa
međunarodnim standardima jasnije definišu propise i norme u radu.
1.3. Svrha i ciljevi istraživanja
Cilj ovog naučnog seminarskog rada je da utvrdi koliko je ugovor o radu bitan za radno-
pravni odnos u FBiH, upoznavanje prava i obaveza poslodavca i uposlenika, te da se pokušaju
na što adekvatnije način pripremit stranke za buduće sklapanje ugovora o radu.
1.4. Naučne metode
Osnovni preduslov za uspjeh i teorijskog i praktičnog rada jeste dobra organizacija rada
i pažljivo odabrane adekvatne metode. Metod je putokaz i način rada i sastoji se od niza
