JU TEHNIČKA ŠKOLA
BRČKO DISTRIKT
BOSNA I HERCEGOVINA
MATURSKI RAD
PREDMET:Bezbjednost drumskog saobraćaja
TEMA:Ugroženost djece u saobraćaju
MENTOR:
KANDIDAT:
Zoran Mišković
Stojan Stevanović
___________________ Brčko,2014. ___________________
Sadržaj:
1. Uvod
............................................................................................................................... 3
2.
Teorijski dio
.....................................................................................................................
4
2.1.
Saobraćaj je najteži i najsloženiji dio okoline dijeteta
.........................................................
4
2.2.
Cilj
rada
na
saobra
ć ajnom
vaspitanju
djece
...........................................................................
5
2.3.
Li
č ni
primjer
i doslijedno
pona
š anje
odraslih
........................................................................
6
2.4.
Moja bezbijednost važnija je od svih nagrada ili kazni
..
.......................................................
7
2.5.
Razlike između dijece i odraslih
............................................................................................
7
3. Metodološki dio............................................................................................................... 8
4. Analiza istraživanja....................................................................................................... 10
5.
Mjere za smanjenje stradanja djece
...............................................................................
11
6. Zaključak
.......................................................................................................................
13
7. Literatura
........................................................................................................................
14
8. Prilog
..............................................................................................................................
15
2
2. Teorijski dio.
2.1. Saobraćaj je najteži i najsloženiji dio okoline djeteta
Prilagoditi se tako složenim uslovima djetetu nije lako i svako živo biće, ne samo čovjek, je
ugroženo ukoliko nije sposobno da se prilagodi uslovima svoje sredine. Postoje visoki zahtjevi
koje savremeni saobraćaj postavlja pred čovjeka, kako u pogledu psihofizičkih sposobnosti tako i
u pogledu prilagođavanja.
Djeca zbog nedovoljne psihofizičke zrelosti, nedovoljnog životnog i saobraćajnog iskustva često
nisu u mogućnosti udovoljiti ovako visokim zahtjevima, gdje i najmanji trenutak nepažnje,
nedoraslosti, nesnalaženja ili neopreznosti za posledicu može imati saobraćajnu nezgodu sa
teškim posledicama.
Kod manje djece su smanjene sposobnosti uviđanja, shvatanja, predviđanja, odlučivanja,
upravljanja postupcima i uopste snalaženja u saobraćaju, jer su psihičke funkcije potrebne za to
nedovoljno konsolidovane. Pored toga, zbog siromašnog iskustva dijete nije sposobno da opaža,
vrši selekciju pojava i da reaguje kao odrasla osoba. Starija djeca odlikuju se razvijenim
sposobnostima, ali se ona odlikuju i specifičnim promjenama u fiziološkom i psihološkom
razvoju u doba puberteta, te ove promjene imaju značaja za njihovo snalaženje u saobraćaju.
Broj i sadržaj informacija koje dijete dobije često nije dovoljan za procijenu opasnosti i
bezbijedno ponašanje djeteta.
Obim informacija koji se nudi za određenu saobraćajnu situaciju može biti dovoljan za odraslog
učesnika u saobraćaju, ali to ne znaci da je uvijek dovoljan i za dijete.
Postoje razlike i u misljenju pa se dijete u svojoj pokretljivosti teško kontroliše. Greške kod djece
češće nastaju usled nemogućnosti opažanja i predviđanja opasnosti. U opasnoj situaciji čovjek
reaguje brzo i snažno, dok dječije ponašanje karakteriše neodlučnost i kolebljivost te usled straha
moze doci do kočenja motornih reakcija.
Dijete je neotporno i na stresne situacije. Na primjer, na stresove u školi reaguje emotivno pa ga
to prati i utiče na njegovo ponašanje na putu do kuće. Veliki broj nezgoda u kojima učestvuju
djeca dogodi se na putu za školu i iz škole. Prema ovoj činjenici škole ne mogu biti ravnodušne.
Pored toga što se razlikuje od ponašanja odrasle osobe, ponašanje djeteta u saobraćaju se zbog
psihofizičkog razvoja stalno mijenja. U strukturi nastradale djece više je dječaka nego djevojčica.
Ovo je, između ostalog, i posledica psihofizičkih osobina. Dječaci su smijeliji, nestašniji, manje
obazrivi. Osim toga priroda igara koje dječaci u većoj mijeri upražnjavaju, je takva da se vise
igraju na otvorenom prostoru nego u kući. U urbanoj sredini igraju se (loptom i druge igre) na
ulici ili drugoj površini pored puta što je skopčano sa rizikom.
Ne samo da su djeca u većoj mjeri izložena opasnosti u saobraćaju, nego i posljedice nezgode u
većoj mjeri pogađaju dijecu. Tragedija je kada i osoba od 60 godina doživi nezgodu sa težim
posljedicama i pored toga što samo dio života proživi kao invalid.
4
2.2. Cilj rada na saobraćajnom vaspitanju djece
Cilj rada na saobraćajnom vaspitanju djece je povećanje njihove bezbijednosti kao samostalnih
učesnika u saobraćaju. Smatra se da dijete prije navršenih 12 godina života nema razvijene
sposobnosti neophodne za donošenje odluka u saobraćajnim situacijama. I pored toga, djeca sa
navršenih 5 do 6 godina prisutna su u saobraćaju bez pratnje odraslih.
Djetetu predškolskog uzrasta otežano je donošenje ispravnih odluka u saobraćajnim situacijama.
Među brojnim utiscima koji mu odvlače pažnju, ono ne umije da izdvoji bitno od nebitnog.
Usmeravanje pažnje na relevantne informacije i ignorisanje nebitnih moguće je očekivati tek na
uzrastu od 11 god. Zato dijete treba osposobiti da izdvoji najvažnije podatke kako bi moglo
donijeti ispravnu odluku.
Predviđanje posljedica je takođe problem za dijete ovog uzrasta. Tek nakon 8. godine, dijete u
razmatranju ljudskih odnosa može da razlikuje uzrok i poslijedicu. Važno je organizovati
aktivnosti u kojima dijete uz pomoć odraslog razmatra vremenski sled događaja i otkriva uzročno
- posledične veze u saobraćajnim situacijama. Nakon dešifrovanja važnih signala, dijete treba da
odabere trenutak u kome će donijeti odluku i stupiti u akciju.
Ne treba smetnuti s uma da je dijete preplavljeno emocijama. Djeca u saobraćaju suviše brzo ili
suviše sporo donose odluke. Važno je da saobraćajne situacije u kojima dijete treba da donosi
odluke budu što jednostavnije, da ne zahtijevaju integrisanje većeg broja apstraktnih informacija.
Naučite dijete da bira najjednostavnije i najbezbijednije puteve do cilja.
Odrasli mogu da utiču na samostalnost i sigurnost dijeteta na ulici. Zajedničko angažovanje
roditelja, vaspitača i učitelja i ozbiljan i sistematičan rad mogu da doprinesu ostvarenju
postavljenog cilja.
Šta je najvažnije?
Lični primjer i doslijedno ponašanje odraslih
Usvajanje znanja i formiranje osnovnih pojmova saobraćajne kulture
Praktično vježbanje
Ponavljanje
Podsticanje razvoja misaonih procesa i sposobnosti kojima se stvara osnova za povećanje
sigurnosti djece u saobraćaju.
5
