EKONOMSKI FAKULTET U SARAJEVU
UNIVERZITET U SARAJEVU
PRISTUPNI RAD
ULOGA STRANIH DIREKTNIH INVESTICIJA U
MEĐUNARODNOM KRETANJU KAPITALA
Mentor: Student:
Prof. Dr.
Fikret Čaušević Maida Hot 808
-65763
Mart, 2010. godine
1
SADRŽAJ
UVOD
2
1
. DIREKTNE STRANE INVESTICIJE KAO OBLIK MEĐUNARODNOG
KRETANJA KAPITALA
3
1.1. Pojam i definicija direktnih stranih investicija
3
2
. MOTIVI STRANIH ULAGAČA
4
3. EFEKTI DIREKTNIH STRANIH INVESTICIJA
6
3.1. Pozitivni efekti direktnih stranih ulaganja
6
3.2. Negativni efekti direktnih stranih ulaganja
6
4. PLATNI BILANS I DIREKTNE STRANE INVESTICIJE
7
5. ZEMLJE U TRANZICIJI I SDI
8
ZAKLJUČAK
11
LITERATURA
12
3
1. DIREKTNE STRANE INVESTICIJE KAO OBLIK
MEĐUNARODNOG KRETANJA KAPITALA
1.1. Pojam i definicija direktnih stranih investicija
Direktne strane investicije predstavljaju formu ulaganja u kojoj investitor pored prinosa
teži da ostvari i pravo svojine, kontrole i upravljanja nad firmom u koju su uložena
sredstva radi ostvarivanja nekog dugoročnog ekonomskog interesa
. Preko ovog oblika
ulaganja strani ulagač obezbjeđuje svoj aktivan odnos u radu i poslovanju firme u koju su
sredstva uložena .
Američko shvatanje direktnih stranih investicija podrazumijeva ulaganje u preduzeća sa
sjedištem u USA pri čemu strano ulaganje prelazi 10%. Isto tako pod direktnim
ulaganjem američkih firmi u inostranstvu smatraju se ona ulaganja u kojima američki
investitori posjeduju najmanje 25% kap
itala, čime odlučujuće mogu djelovati na
donošenje odluka u firmi u koju je uložen njihov kapital. Prema OECD-u pod direktnim
stranim ulaganjem podrazumijeva se takav vid ulaganja kod kojeg strani investitor
posjeduje 10% ili više običnih akcija sa pravom
glasa ili manje od 10% ako strani
investitor na taj način obezbjeđuje odlučujuće pravo uprave nad preduzećem.
1
Strane investicije, međutim, ne treba gledati samo sa stanovišta finansijskih transakcija
jer direktne strane investicije podrazumijevaju osim transfera kapitala i transfer u zemlju
domaćina
novih tehnoloških procesa, organizacionih sposobnosti, menadžmenta i sl.
Danas, manje nego ikad, možemo zagovarati politiku izolacije od međunarodnog
ekonomskog sistema i prevazilaženje postojeće tehnološke zaostalosti, isključivo
vlastitim sredstvima. Razvoj ne trpi izolaciju, već zahtijeva neprekidno prilagođavanje u
borbi protiv imperijalističkih prepreka na svjetskom tržištu. Zbog toga, angažovanje
uvoznog kapitala i tehnologija može predstavljati put dina
mičnijeg adaptiranja novim
tržišnim uslovima na svjetskom tržištu i bržeg uključivanja u savremene procese
tehnološkog razvoja.
Osnovni subjekti nosioci direktnih stranih investicija su transnacionalne kompanije. One
su nosioci promjena u okvirima globalnog ekonomskog sistema, djeluju globalno i
njihova pojedinačna ekonomska snaga, često je jača od država u kojima im je sjedište.
Transnacionalne kompanije uglavnom razvijaju i uspostavljaju svoje poslovanje na
kapitalu jedne zemlje, pri čemu je transnaciona
lna kompanija prisutna istovremeno u više
zemalja, te slično kao i multinacionalne kompanije posluju u više zemalja i stvaraju svoje
filijale. Osim toga, transnacionalne kompanije karakteriše veći stepen decentralizacije
aktivnosti i procesa kontrole, pri
čemu se menadžment često ne angažuje iz matičnog
sjedišta.
2
1
Hadžović, M.:
Direktna strana ulaganja
, Sarajevo, 2002., str. 49.
2
Rov
čanin, A., Sarajčić, S.:
Direktne strane investicije
, Ekonomski fakultet u Sarajevu, Sarajevo,
2009.,str. 18.
