1
PITANJA ZA ISPIT
1.
Šta je to prethodilo modernom razvoju kvaliteta XX vijeka?
Modernom razvoju kvaliteta prethodio je period izme-đu dva svjetska rata koji je obilježen primjenom opšte statistike u kontroli
kvaliteta i intezivnim razvojem specifičnih statističkih alata i metoda. Period pred sam početak II svjetskog rata označen je, posebno
u SAD, osvajanjem i prvih prihvatljivih metoda uzorkovanja. Time su definitivno udareni temelji posebne, nove grane matematičke
logistike u proizvodnji -
statističke kontrole kvaliteta.
Posebnost
statističke kontrole kvaliteta
kasnih tride-setih i ranih četrdesetih
godina 20. vijeka bila je u tome što se
praktično isključivo primjenjivala samo u materijalnoj proizvodnji, prije svega masovnoj
. Prosto
praćenje podataka pokazalo se nedovoljnim. Konačno su sazreli svi uslovi da se na sceni pojavi ono što se danas naziva statističkom
kontrolom procesa (SPC– „Statistical Process Control“).
2.
U čemu se ogleda i u kom pravcu se razvijala statistička kontrola kvaliteta za vrijeme II svjetskog rata?
Statistička kontrola kvaliteta je u vrijeme II svjetskog rata, osim svog daljnjeg razvoja, ukazala na dvije činjenice
:
•
uprkos nesumnjive koristi za poizvodnju, sama statistička kontrola kvaliteta je nedovoljna za daljni uspješan razvoj proizvodnje, ma
koliko proizvodnja bila idealno ustrojena;
•
konačna kvaliteta poizvoda zavisi od niza faktora koji su izvan nje i na koje nikako ne može uticati.
3.
Šta se desilo s teorijom i praksom kvaliteta u SAD po završetku II svjetskog rata?
Iz II svjetskog rata SAD su izašle definitivno kao
svjetska velesila i pobjednik koja nije smatrala da su potrebna dalja maksimalna ulaganja u mnoga po-dručja koje je rat zahtjevao –
među njima i u kvalitetu proizvoda i usluga.
Kraj II svjetskog rata vratio je preko noći SAD u mirnodopsko stanje u kome su se ponovo
zamijenile vrijednosti i u kome je vrlo brzo zavladao klasični duh američke demokratije privatnog kapitala i slobodnog tržišta.
Američka roba je doslovno preplavila svijet i bila tražena u svim oblicima – kao pomoć, kao proizvod, kao znanje, kao ku-ltura, kao
muzika, kao film, kao način života... Kvalitet je u prvim poratnim godinama u SAD izgu-bila stratešku podršku krupnog kapitala,
političara i vojske.
4.
Kako je započela era kvaliteta u Japanu?
Uz punu podršku generala McArthura, Homer M. Sarahson je krenuo s uvođenjem nove
filozofije kvaliteta uz pomoć jednog saradnika i niza preda-vanja. Time su udareni temelji ere kvaliteta u Japanu.
5.
Pojasnite predemingovski period u Japanu.
Preddemingovski period po pitanju kvaliteta u Japanu obilježen je
stvaranjem i razvojem
ideja
,
institu-cija
,
perspektive
i prije svega,
spremnošću za učenjem i promjenama
.
Treba istaći dva veoma važna elementa
:
osnivanje
institucija
koje će svim svojim silama pomagati sve aktivnosti vezane na bilo koji način s kvalitetom i stvaranje uslova i atmosfere za
učenje, usvajanje novih ideja i promjena.
6.
Kako se dijeli moderna istorija kvaliteta?
Moderna istorija kvalitete dijeli se, u osnovi, na četiri osnovna perioda:
1.postavljanje temelja,
2.izgradnja novih tehnika i tehnologija,
3.uspostavljanje savremene teorije kvaliteta,
4.nastanak i svjetska implementacija serije normi ISO 9000
7.
U čemu se ogleda važnost spoljnjeg informacionog sistema kvaliteta?
Spoljni informacioni sistem kvaliteta ukazuje na sve aspekte
istorije, razvoja i tekućeg stanja nauke, struke, tehnike i tehnologije u teoriji i praksi kvali-teta bez kojih se ne može zamisliti sistem
kvalite-ta u organizaciji – bilo da se radi o javnoj ili privatnoj ustanovi.
Elementi spoljnjeg informacionog sistema kvaliteta mogu se
svrstati u
četiri
osnovne grupe
:
naučne, stručne,zakonske i markentiške
8.
Pojasnite sve četiri podgrupe informacionog sistema kvaliteta.
1.
Naučne informacije
o kvalitetu podrazumijevaju sle-deća područja
: - istorija teorije i prakse kvalitete, - razvoj naučne misli do
današnjih dana, - uvid u saznanja, tehnike i tehnologije, - praćenje literature, - praćenje naučnih skupova,- razvoj vlastite naučne
misli davanje vl.doprinosa.Naučne informacije kvaliteta su od vrhunskog značaja za bilo koga ko se misli imalo serioznije baviti
kvalitetom.
2
2.
Stručne informacije
kvalitete dijele se na:osnovne i dodatne.
Osnovne stručne informacije o kvalitetu
obuhvaćaju po-dručja koja
grade temeljne alate i tehnike struke o kvalitetu.
Tu prije svega spadaju: - teorija mjerenja i ispitivanja, - statistika i sve statističke
metode (od teori je uzorkovanja i kontrolnih karata pa sve do statističkog upravljanja procesim i faktorske analize), teorija
pouzdanosti,- troškovi kvaliteta, - inženjerske tehnike (od benchmarking-a pa sve do razvoja funkcija kvaliteta), - motivacija i
vođenje tima...
Dodatne stručne informacije o kvalitetu
obuhvaćaju slijedeća područja: - bezbjednost, - ekologiju, - informatiku i
kontroling.
3.
Zakonske informacije
o kvaliteti predstavljaju dio pravnog sistema i regulative koji se bavi na bilo koji način kvalitetom. Dijele se
na:internacionalne, regionalne i nacionalne.
4.
markentiške informacije
kva-liteta:
U svom osnovnom,
širem smislu marketing podra-zumijeva trgovanje (prodaju i razmjenu
roba)
i sve ostale aktivnosti u vezi što boljeg plasmana proi-zvoda i usluga.
U užem smislu marketing je ciljano istraživanje i analiza
postojećeg i eventualnog budućeg tržišta
prvenstveno radi plasmana vlastite robe.
9.
U čemu se ogleda značaj Edwarda Deminga u razvoju kvaliteta.
Edward William Deming (1900–1993) je američki naučnik koji je
udario temelje modernoj teoriji kvaliteta a što treba posebno istaknuti, značajno pomogao razvoju prakse kvaliteta u čitavom svijetu,
prvenstveno u Japanu.
10.
Kakav je uticaj imao Frederic Taylor na Deminga?
Demingovo učenje zasniva se, prije i iznad svega, na radovima američkog
naučnika Fredericka Taylo-ra koji je prvi prišao problemima moderne proi-zvodnje na naučan način.
U cijelom toku svoga dugog i
plodnog naučnog rada
Deming nikada i nigdje nije tajio kako se njegova filozofija
,
teorija i praksa kvaliteta umnogome zasniva i
oslanja na
ono što su mu u naslijeđe ostavio Frederick Taylor. Osnovne postavke rada Fredericka Taylora
mogu se izrati najkraće u
slijedećim
tezama
koje je dobro poznavao Edward Deming:
Koristi najbolje od svega do čega možeš doći
. (Danas se to zove
Benchmarking). Analiziraj radne operacije do u detalje. (Danas se to zove Process Redesign i osnova je za normiranje posla i
preduslov uvođenja rada na traci). Oslobađaj se svega što smeta radu. (Danas se to zove Continuous improvement (neprekidno
poboljšanje) ili, u Japanu, Kaizen).
11.
Pojasnite Shewhartov ciklus poboljšanja.
Shewhartov ciklus poboljšanja počinje uvijek sa
analizom
po-stojećeg problema
(u želji da
se ocjene, analiziraju i po
mogućnosti otklone uočeni nedostaci
). Kada je to učinjeno, prilazi se konkretnom postupku ili
procesu
koji
se sastoji od
četiri
faze:
P (
Plan
, eng.
planiraj
) - gdje se moraju planirati postupak i oblik poboljšanja,
D
(
Do,
eng.
učini
) - gdje se
planirane promjene moraju provesti u praksi,
C ( Chek
, eng.
provjeri
) - gdje se moraju provjeriti rezultati provedenih promjena,
A ( Act
,
eng.
uradi
)
- gdje se korigirano rješenje primjenjuje u stalnoj praksi.
12.
Koji su osnovni postulati Demingovog učenja?
slijedeće temeljne po-stulate svog učenja:
14 tačaka za upravu preduzeća za dobro
upravljanje kvalitetom, 7 smrtnih bolesti preduzeća kada je u pitanju kvalitet i 4 osnova nauke kvalitete.
13.
Koje su to Demingove tačke, na šta se one odnose?
Demingovih 14 tačaka su njegove upute upravi (menadžmentu) kada je u
pitanju stvaranje odnosa i praktičnih mjera za povišenje sistema kvaliteta u vla-stitom preduzeću. 14 tačaka služe za razumi-jevanje
problematike rukovođenja prije svega u malim i sre-dnjim preduzećima te da se svakako moraju dobro prodisku-tovati, razumjeti a
tek onda eventualno usvajati.
U osnovnom, skraćenom obliku, navedene tačke glase:
-Usvoji stalne ciljeve (kreiraj i objavi misiju preduzeća i provodi je),
-Usvajaj novu filozofiju,
-Prekini praksu najjeftinije nabave,
-Institualizuj rukovođenje,
-Eliminiši prazne slogane,
-Eliminiši numeričke ciljeve,
-Uvedi obrazovanje uz rad,
-Eliminiši strahovanja (i stvaraj povjerenje),
-Lomi barijere između organizacionih jedinica (unutar preduzeća),
-Provedi aktivnosti u skladu s promjenama (transformacijama),
-Unapređuj stalno procese u proizvodnji i servisu,
-Smanji zavisnost od masovne kontrole kvaliteta,
-Uklanjaj barijere koje onemogućavaju ljudima da budu ponosni svojim radom,
-Provodi energično doškolovanje.
14. Šta su Demingova četiri temeljna elementa kvaliteta?
Deming je izdvojio četiri parametra koji su, po njemu, temelji na kojima se
mora za-snivati kompletna filozofija, teorija i praksa modernog kvaliteta: sistemi, statistika, poznavanje varijacija i psihologija.
15.
Da li postoji mogućnost uvida u cjelokupno Demingovo djelo
?
Demingovi postulati i filozofija mogu se pregle-dno prikazati ako se
sve grafički poveže u oblik koji se uslovno može nazvati »Demingova mašina kvali-teta«.
4
kvaliteta” (tj. proboj na viši nivo). Kada je sve korektno provedeno, potrebno je osigurati postignuto i pripremiti se za slijedeći proboj
u 3. fazi “Planiranje kvalitete” ali na novoj, višem nivou..
20.
Čime se dokazuje uspješno proveden proboj na viši nivo kvaliteta u proizvodnim segmentima?
Prema Juranu, osnovni
pokazatelj uspješno provedenih faza i, prije svega, proboja na viši nivo je smanjenje ukupnih troškova kvaliteta. Prati li se vrijeme
potrebno da se skoči na viši nivo kvaliteta (koje je, po Juranu, u najboljem sluča-ju, jedan proizvodni ciklus ili minimalno jedna godi-
na), tada se mora dobiti slijedeća karakteristična
kriva smanjenja troškova kvaliteta
.
21.
U čemu se ogleda Juronova „Putna karta planiranja kvaliteta“?
Juranova »Putna karta kvaliteta« upućuje, nakon uspješno
izvedenog proboja, na niz akti-vnosti koje su neophodne u organizaciji da bi se na novom, višem nivou, dobio maksimalni kvali-tet
proizvoda i usluga. Kroz ovakav praktičan pristup Juran daje sasvim konkretnu proceduru implementacije višeg nivoa kvaliteta u
proizvod i uslugu. Joseph Juran smatra kako proboj na viši nivo kvaliteta, ma kako uspješno bio izveden, nema puno smisla ukoliko se
ne primjeni niz propisanih aktivnosti za koje osnovu predstavlja njegova “Putna karta planiranja kvalitete”.
Putna karta planiranja
kvaliteta
:
- jasno identifikuj kupce i korisnike,
- tačno odredi potrebe i zahtjeve kupaca i korisnika,
-prevedi potrebe i zahtjeve kupaca i korisnika u jezik svoje org.,
-razvijaj aktivnosti, proizvode i usluge u skladu s ustanovljenim potrebama i zahtjevima kupaca i korisnika,
- optimiziraj svoje proizvodne i uslužne mogućnosti tako da se maksimalno moguće poklope sa potrebama kupaca i korisnika,
- razvij proces koji je u stanju realizovati traženi proizvod iliuslugu,
-optimalizuj proces, dokaži da proces može realizovati
proizvod ili uslugu u pogonskim uslovima, -pretvori proces u
operacije, odnosno proceduru.
22.
Kako je Juronov rad prihvaćen u svijetu?
Priznanja i počasti što ih je Joseph Juran dobio u čitavom svijetu su na istom rangu kao sto
je to slučaj kod Edwarda Deminga. Razlika je samo »u fazi« – Juran je za Demingom po tom pitanju uvijek kasnio nekoliko godina.
Juranov pisani opus obuhvata 12 knjiga (od kojih su mnoge, u izvornom obliku ili temeljito prerađene, doživjele niz izdanja i prevoda
na sve glavne svjetske jezike) i preko dvijestotine (200) objavljenih naučnih radova.
Posebno treba istaći slijedeće dvije knjige:
»Quality Control Book« (Knjiga kontrole kvaliteta), 1951. i
»The Quality Trilogy« (Trilogija kvalitete), 1986.
Juran je jedan od rijetkih ljudi koji je odlikovan od strane samog cara Hirohita najvišim japanskim odlikovanjem za strance –
Medaljom drugog reda Svetog blaga (Second Orde Medal of Sacred Treasure). Predsjednik SAD Georg Bush uručio mu je 1986.
godine Nacionaln medalju za tehnologiju (National Medal of Technology ).
23.
Na kojim postavkama se zasniva uspiješna realizacija totalne kontrole kvaliteta (TQC)?
Prema Armandu Feigenbaumu osnovne
pretpo-stavke uspješne realizacije totalne kontrole kvali-teta (TQC) moguće su ako postoje četiri predu-slova:
- ispunjenje zahtjeva kupaca i korisnika,
- potpuna podrška vrhovne uprave,
- prihvaćanje TQC i učestvovanje svih zaposlenih i
- potpuna kontola troškova kvaliteta.
24.
Kako se provodi filozofija totalne kontrole kvaliteta (TQC)?
Armand Feigenbaum zahtjeva provođenje
filozo-fije
totalne kontrole
kvaliteta na slijedećih
pet
nivoa
:
- vrhovna uprava,
- razvoj i konstrukcija,
- nabava i distribucija,
- proizvodnja i
- saradnici.
Nivo vrhovne uprave
podrazumijeva
:
- postavljanje, razumijevanje i provođenje politike kvaliteta,
- resurse za provođenje TQC u cijeloj organizaciji,
- utvrđivanje prava i obveza u TQC,
- provođenje kompetentnih audita.
Nivo razvoja i konstrukcije
podrazumijeva
:
- uspostavljanje potrebnih procedura,
- resurse za provođenje TQC u ranim fazama proizvoda ili usluga,
- utvrđivanje ispitivanja (vrsta, mjesto, oprema, ljudi itd.) i njihova
učestalost.
5
Nivo nabave i distribucije
podrazumijeva
:
- tačno poznavanje zahtjeva po pitanjima kvaliteta (posebno od kupca),
- propisanu dokumentaciju i postupke.
Nivo proizvodnje
podrazumijeva
:
- osiguranje kvaliteta, kontrolu i dokumentaciju,
- stalnu verifikaciju i validaciju,
- stalno i korektno provođenje korekcijskih aktivnosti.
Nivo saradnika
podrazumijeva:
- stalnu brigu o svijesti za kvalitet,
- stalnu brigu o školovanju i usvršavanju,
- pažljivo slušanje i uvažavanje mišljenja svih zaposlenih.
25.
Šta odlikuje filozofiju kvaliteta Armanda Feigenbauma u njegovoj zreloj fazi 90. godina 20. vijeka?
Deset (10) načela (ili
zapovijedi) koje je za TQM propisao Armand Feigenbaum su:
1.
Kvalitet je sveobuhvatni proces u organizaciji,
2.
Kvalitet je ono što kupac kaže da jeste,
3.
Kvalitet i troškovi kvalitete su zbir a ne razlika,
4.
Kvalitet zahtjeva individualnu i kolektivnu potpunu predanost,
5.
Kvalitet je način mišljenja,
6.
Kvalitet i inovacije su međusobno zavisni,
7.
Kvalitet je etika,
8.
Kvalitet zahtjeva stalno poboljšanje,
9.
Kvalitet je troškovno najdjelotvornijii i najjeftiniji put ka produktivnosti, 10. Kvalitet je
implementarni sistem koji obuhvata sve
subjekte.
26.
Šta je zajedničko za rane Amerikance po pitanju kvaliteta?
Karakteristično za rane Amerikance jeste da svaki od njih ima ličnu
opisnu definiciju a time i pristup i filozo-fiju kvaliteta. To upućuje na relativnu ograničenost u istraži-vanju same suštine kvaliteta,
posebno kada su u pitanju sistemi, procesi, proizvodi i usluge.
27.
Koje zahtjeve moraju ispunjavati proizvodi i usluge da bi se mogli uključiti na međunarodno tržište?
Za uključenje na
međunarodno tržište potrebni su:
-visok stepen kvaliteta,
-maksimalna fleksibilnost,
-sniženje troškova (težnja ostvarenju i
- održavanju troškova na nivou neopho dnog minimuma) i
-skraćenje vremena razvoja, oblikovanja i izrade proizvoda i/ili usluge /time to market/,
odnosno to znači da se u uslovima rasta učestalosti promjena uslova na relaciji sistem - okolina organizacije:
•
u što kraćem roku pojavljuju na tržištu,
•
sa konkurentnim proizvodima i uslugama,
•
efektivnim izmjenama i
•
stalno u vremenu, nižim troškovima.
28.
Objasni razvoj sistema kvaliteta u vremenu, i na kom nivou je sistem kvaliteta u razvijenim zemljama i BiH?
Smatra se, da je
menadžment efikasan u mjeri, u kojoj uspješno upravlja promjenama. Međutim za efikasno upravljanje promjenama potrebne su
pravo-vremene, relevantne i tačne informacije.
Naime, pokazalo se, da je kvalitet upravlja-nja u direktnoj zavisnosti od kvaliteta
informa-cije.
Naime, da bi bilo koje društvo opstalo i najkraći period vremena, ono mora proizvoditi proizvode razli-čite vrste,
kvantiteta i kvaliteta.
Naime u svijetu se polazi od činjenice da je kva-litet proizvoda ogledalo društva, jer on pokazuje kako ono
racionalno koristi raspoložive resurse.
Kada je u pitanju naša privreda
, tada se sa pravom može reći da se naša privreda nije dovoljno
pripremi-la za krupne promjene u načinu proizvodnje i poslo-vanja evropskih i svjetskih preduzeća.
U njoj
profit
dugo vremena nije bio zavisan od
efikasnosti
(produktivnost, ekonomičnost, rentabilnost i slično) i
efektivnosti
(izrada
proizvoda različite vrste, kvaliteta i kvantiteta u ugovorenim rokovima) rada, nego od odluka donesenih izvan preduzeća
(administrativne odluke), koje su često bile mimo interesa same privrede. To je prouzrokovalo niz problema, od kojih su najizraženiji:
•
tehnološka nedisciplina,
•
precjenjivanje vlastitog znanja,
•
svi sve znaju,
•
površno rješavanje velikog broja problema i slično.
