Univerzitet za poslovne studije
Fakultet za primjenjenu ekonomiju
SEMINARSKI RAD IZ PREDMETA
UPRAVLJANJE LJUDSKIM RESURSIMA
TEMA
UPRAVLJANJE LJUDSKIM RESURSIMA
U JAVNOM SEKTORU
Profesor
Studenti
Prof. dr Biljana Rađenović Kozić Ognjen Purić
Mladen Mikanović
Banjaluka, maj 2018. godine
4
2. UPRAVLJANJE LJUDSKIM RESURSIMA
2.1. Pojam upravljanja ljudskim resursima
Osamdesetih godina dvadesetog vjeka, prvi put se u upotrebi pojavio pojam upravljanja ljudskim
resursima (
Human Resource Management
). Pre nego što se on pojavio, najčešće se pričalo o
personalnom menadžmentu, tj. o kadrovskoj ili personalnoj funkciji. Do preobražaja personalnog
menadžmenta u upravljanje ljudskim resursima, došlo je pod uticajem engleskog jezika i američke
kulture, a označava sasvim noviji pristup prilikom sagledavanja zaposlenih i potencijala koji oni imaju.
Kao jedna od najznačajnijih funkcija menadžmenta, jeste funkcija vođenja. Ova funkcija je nastala iz
potrebe da bi se odgovorilo na izazov koji je postavljen od strane Japanaca, odnosno na sve veću
konkurenciju od strane japanskih kompanija, kao što su automobilska industrija i elektronika.
Upravljanje ljudskim resursima može da se definiše kao koherentan i strategijski pristup upravljanju
najvrednijim sredstvima kod bilo koje kompanije – zaposlenima koji rade u toj organizaciji, koji
kolektivno i pojedinačno omogućavaju ostvarenje svih postavljenih ciljeva. Funkciju upravljanja
ljudskim resursima uglavnom opredjeljujuuje niz međusobno povezanih i raznovrsnih procesa, tj.
aktivnosti, od kojih najveći značaj imaju: analiza poslova, selekcija prijavljenih kandidata, planiranje
tražnje i ponude za ljudskim resursima, regrutovanje potencijalnih kandidata za popunjavanje svih
radnih mjesta koja su upražnjena, razvoj i obuka zaposlenih, zaštita zdravlja zaposlenih, itd. Pod
procesom upravljanja ljudskim resursima podrazumjevaju odgovarajuće aktivnosti i mjere u kojima su
kao učesnici prisutne dve strane koje su različite. Na prvoj strani nalaze se osobe koje upravljaju, dok su
na suprotnoj strani oni kojima se upravlja. Menadžment preduzeća se bavi upravljačkim aktivnostima.
Zahvaljujući svim ovim aktivnostima, organizacija dolazi do zaposlenih koji imaju željene
sposobnosti i kvalitet, koji su zainteresovani da ostvare njene ciljeve. Odnosi između podređenosti i
nadređenosti su njegovani već hiljadu godina, a kasnije ustupaju mjesto odnosima kreativnog rješavanja
postavljenih ciljeva i same saradnje, podižući integritet, ličnost i inicijativu zaposlenog na jedan mnogo
viši nivo. Upravljanje ljudskim resursima je nauka o organizaciji, a njena je djelatnost proučavanje svih
zaposlenosti u organizaciji. Naučna oblast upravljanja ljudskih resursa nije se izolovano razvijala, nego
u širem kontekstu ekonomskog razvoja i industrijskih promena, a ukazivala je na prilagođavanje
promenama koje su bile kontinuirane i burne, a koje je industrijalizacija imala na samo društvo, naročito
se ovo odnosi na samog čovjeka. Na razvoj upravljanja ljudskim resursima, najveći uticaj imali su
naredni momenti:
Razvoj industrijske psihologije – doprinos ove oblasti psihologije se vezuje za značaj analize
sposobnosti i posla koje se traže na nekom radnom mjestu, ali i testiranje stavova pojedinaca, a
potom i primjenjivanje testova inteligencije, interesovanja zaposlenih i testova ličnosti.
Naučno upravljanje – akcenat se stavlja na studije vremena i pokreta, kako bi mogla da se
poveća sama produktivnost, kao i na uvođenje raznih koeficijenata nagrađivanja zaposlenih
prema učinku koji ostvare.
Bihejvioirističke nauke – potencirale su značaj individualnih karakteristika, motivacije, potreba i
stavova, kao što su: sociologija, socijalna psihologija, teorija organizacije.
Kolektivno pregovaranje – javlja se kao posledica intezivnog sindikalnog organizovanja radnika,
prvo kroz štrajkove, a to je bio znak da se pokrene i razvoj zakonodavstva.
Teorija međuljudskih odnosa – na osnovu samih rezultata koji su dobijeni iz
5
„Hotorn eksperimenata“, ova teorija je pomerila svoje težište na socijalni aspekt organizacije i
predstavili su važnu ulogu grupa u povećanju produktivnosti.
2.2. Definisanje ljudskih resursa u organizaciji
Definisanje funckije upravljanja ljudskim resursima u organizaciji ne može lako da se odredi,
pošto se najčešće koriste dva različita značenja, tj. pomoću njih se opisuju razne funkcije menadžmenta
ljudski resursa. Ove funkcije opisuju:
Atkivnosti menadžmenta, tj. personalni menadžment – podrazumjeva značajnu poslovnu
funkciju koja obuhvata niz raznih procesa, tj. raznih zadataka i poslova.
Označava određen pristup upravljanja ljudima - podrazumjeva deo funkcije upravljanja u cjelom
sistemu upravljanja u organizaciji.
Nosioci funkcije upravljanja ljudskim resursima u kompaniji, osim službi ljudskih resursa, svi
nivoi menadžmenta u kompaniji – operativni, strateški i srednji. Kako bi mogli da se razumeju efekti
menadžmenta, priroda ali i domen ljudskih resursa, moraju da se objasne i razumiju ciljevi koji se
ostvaruju u navedenim funkcijama. Ciljevi kod upravljanja ljudskim resursima ostvaruju uz pomoć
zapošljavanja ljudi koji su specijalizovani za određene oblasti menadžmenta ljudskih resursa u
kompaniji. Od njih se prvenstrveno očekuje da naprave pravne savjete, da postignu određene
konsultantske dogovore i da vode računa o cjelom odnosu zaposlenih i menadžmenta.
2.3. Predmet i ciljevi upravljanja ljudskim resursima
Čojvek je kroz duži vremenski period potiskivan u drugi plan, međutim razvojem naučne misli o
upravljanju ljudskim resursima, ljudi su počeli da se tretiraju kao jedan od najvažnijih resursa
organizacije. Predmet izučavanja upravljanja ljudskim resursima su:
1. Eksterni i interni faktori upravljanja ljudskim faktorima;
2. Odnosi između menadžmenta organizacije i sindikata;
3. Upravljačke aktivnosti koje obuhvataju planiranje ljudskih resursa, popunu i selekciju radnih
mjesta, zaštita zaposlenih, dodeljivanje nagrada, regrutovanje, itd.;
4. Organizacione pretpostavke za ostvarivanje funkcije upravljanja ljudskim resursima.
Ostvarivanje uspjeha kod zaposlenih je opšti cilj kod upravljanja ljudskim resursima.
Upravljanje ljudskim resursima ostvaruje sledeće ciljeve:
Postavlja dobre odnose u organizaciji koji se održavaju uz pomoć partnerskih odnosa između
zaposlenih i menadžmenta;
Razvoj i nabavljanje neophodnih ljudskih resursa, čime se zadovoljavaju i procjenjuju neke
potrebe za ljudima u budućnosti;
Vrednovanje zaposlenih za posao koji izvršavaju u skladu sa ostvarenim rezultatima čime se
povećava samo motivacija, pa radnici moraju da se baziraju na ostvarivanju postavljenih ciljeva.
Najbitniji socijalni zadaci i ciljevi su: unapređivanje individualnih potencijala kod radnika;
izgradnja dobrih odnosa među ljudima i briga o zaposlenima, tj. njihovom zdravlju; poboljšanje
