Armin Bašić
Upravljanje otpadom
Menadžment životne sredine
1
UVOD
Upravljanje otpadom predstavlja opšti interes društva u našoj državi, a regulisano je Zakonom
o upravljanju otpadom. Ovaj zakon ima za cilj obezbjeđivanje i osiguravanje uslova za
upravljanje otpadom, na način kojim se ne ugrožava zdravlje ljudi i životna sredina.
Zakon o upravljanju otpadom zasnovan je na sljedećim načelima:
1. Načelo izbora najoptimalnije opcije za životnu sredinu
2. Načelo blizine i regionalnog pristupa upravljanju otpadom
3. Načelo hijerarhije upravljanja otpadom
4. Načelo odgovornosti
5. Načelo "zagađivač plaća"
Upravljanje otpadom podrazumijeva: prevenciju nastajanja otpada, ponovno iskorištenje i
reciklažu otpada, izdvajanje sekundarnih sirovina iz otpada i korištenje otpada kao energenta,
razvoj postupaka i metoda za odlaganje otpada, sanaciju neuređenih smetlišta, razvijanje
svijesti o upravljanju otpadom.
Armin Bašić
Upravljanje otpadom
Menadžment životne sredine
2
Upravljanje otpadom uključuje aktivnosti prikupljanja, transporta, sortiranja, reciklaže,
odlaganja, praćenja i monitoringa otpada. Najveći problem sakupljanja otpada radi reciklaže
je sortiranje, jer neki dijelovi procesa moraju da se izvrše ručno, što povećava troškove
reciklaže. Takođe postoji problem kategorizacije smeća, pa recimo PET flaša nije ista
kategorija otpada kao i PVC kontejnera i ne mogu zajedno da se recikliraju.
Najidealniji princip zaštite životne sredine od otpada je ne proizvoditi ga ili koristiti ambalažu
koja je biorazgradiva i ne ispušta toksine u atmosferu. Kao potrošač, vi možete da utičete koji
prozvod ćete da kupite. Proizvodi sa viškom ambalaže ne samo da zagađuju životnu sredinu,
pakovanje je uključeno u cijenu koju vi plaćate, a stavljanje proizvoda od 30 grama u
pakovanje u koje može da stane 60 grama je loša namjera proizvođača da vas i vizuelno
zavara.
Japan je 1997 uveo zakon o reciklaži i trenutno postoji 44 kategorije otpada. Svaki stanovnik
Japana je dobio uputstvo od 27 strana o proceduri sortiranja svog otpada. Tu se opisuju
kategorije do najsitnijih detalja, pa ukoliko imate karmin koji niste potrošili, on se baca u
kategoriju za sagorevanje, ali nakon što ste ga izvadili iz ambalaže, a plastiku bacili u
kategoriju 'sitna plastika i metal'. Japan je specifična zemlja, jer sa 127 miliona stanovnika, u
prosjeku 336 ljudi žive na površini od 1 km
2
. Logično Japan mora da brine o što manjoj
upotrebi zemljišta u svrhe odlaganja otpada.
GOSPODARENJE OTPADOM
Gospodarenje otpadom vrlo je složena djelatnost koja zahvata sve grane gospodarstva,
proizvodnje i potrošnje, a sadrži čitav niz postupaka i tehnologija od kojih se velik dio
primjenjuje u različitim oblicima.
Postupci gospodarenja otpadom
U okviru cjelovitog sistema gospodarenja otpadom, zastupljeni su sljedeći važniji postupci:
1. Izbjegavanje nastajanja otpada i smanjivanje opasnih svojstava:
2. Skupljanje i prijevoz otpada,
3. Vrednovanje – upotreba otpada:
4. odvojeno skupljanje,
5. reciklaža,
6. mehanička obrada,
7. biološka obrada,
8. termička obrada,
9. hemijsko-fizikalna obrada,
10. Konačno zbrinjavanje ostatnog otpada.
