Univerzitet za poslovne studije Banja Luka
Fakultet Pravnih nauka
Istočno Sarajevo
ZAVRŠNI RAD
UPRAVNI SPOR
Student: Mentor:
[Type the document title]
Fakultet Pravnih nauka Istočno Sarajevo
2
SADRŽAJ:
UVOD ........................................................................................................................................
3
1. UPRAVNI SPOR ..................................................................................................................
5
1.1. ISTORIJSKI KONTEKST UPRAVNOG SPORA .............................................................
6
1.2. POJAM UPRAVNOG SPORA ..........................................................................................
8
1.2.1. Formalni pojam upravnog spora ......................................................................................
8
1.2.2. Materijalni pojam upravnog spora ...................................................................................
9
1.3. VRSTE UPRAVNOG SPORA ........................................................................................... 10
1.3.1. Subjektivni i objektivni upravni sporovi .......................................................................... 10
1.3.2. Upravni spor ograničene i upravni spor pune jurisdikcije ............................................... 10
1.4. PREDMET UPRAVNOG SPORA ..................................................................................... 13
1.5. PRAVO POKRETANJA UPRAVNOG SPORA ............................................................... 15
1.6. RAZLOZI ZA VOĐENJE UPRAVNOG SPORA ............................................................. 16
2. POSTUPAK UPRAVNOG SPORA ...................................................................................
18
2.1. POKRETANJE POSTUPKA .............................................................................................. 18
2.2. STRANKE U UPRAVNOM SPORU ................................................................................. 20
2.3. TOK UPRAVNOSUDSKOG POSTUPKA ........................................................................ 21
2.3.1. Prethodni postupak po tužbi ............................................................................................. 21
2.3.2. Redovni postupak upravnog spora ................................................................................... 22
2.4. ODLUČIVANJE U UPRAVNOM SPORU ....................................................................... 23
3. PRAVNI LIJEKOVI U UPRAVNOM SPORU ................................................................
27
3.1. ŽALBA – REDOVNI PRAVNI LIJEK .............................................................................. 28
3.2. VANREDNI PRAVNI LIJEKOVI ..................................................................................... 28
3.3. OBAVEZNOST PRESUDA ............................................................................................... 30
3.4. SUDSKA ZAŠTITA OD POJEDINAČNIH AKATA .......................................................
31
ZAKLJUČAK ...........................................................................................................................
33
LITERATURA .........................................................................................................................
35
[Type the document title]
Fakultet Pravnih nauka Istočno Sarajevo
4
su predviđene posledice aktivnog i pasivnog nepostupanja po presudi. Vanredna pravna sredstva
u upravnom sporu su: zahtjev za preispitivanje sudske odluke, ponavljanje postupka i pravna
zaštita protiv odluke suda u vezi sa ponavljanjem postupka.
Tužba u upravnom sporu za razliku od žalbe u upravnom postupku nema suspenzivno
dejstvo no ipak je moguće po zahtijevu tužioca a pod propisanim uslovima odložiti izvršenje.
Mogućnost zahtijeva za odlaganje izvršenja takođe predstavlja novost u zakonodavstvu i znatno
umanjuje mogućnost nanošenja nenadoknadive štete tuženom. Nizom iznijetog, prihvatajući novo
rješenje da sud u postupanju obezbijedi potpunu sudsku zaštitu tužioca ili pak trećih lica u
upravnom sporu. Propisivanjem pravila da u upravnom sporu sud odlučuje na osnovu zakona i u
razumnom roku, a zasnovano na činjenica utvrđenim na usmenoj, javnoj raspravi, doprinosi se
zaštiti građana. Upravni spor se približava određenim evropskim standardima a preko toga se
doprinosi poboljšanju i ostvarivanju ljudskih prava.
U pogledu nastanka i uobličavanja upavnog prava EU upravna praksa Evropskog suda
pravde je veoma značajna. Sud je nadležan da rješava sporove kada se na određenu stvar ima
primjeniti pravo EU ali ne bi trebalo zanemariti njegovu ulogu u stvaranju vrijednosti i principa,
te ujednačavanju prava zemalja članica.
[Type the document title]
Fakultet Pravnih nauka Istočno Sarajevo
5
1. UPRAVNI SPOR
Tema ovog rada jeste da se pokaže upravni spor. Za razumijevanje upravnog spora
neophodno je se upoznati sa pojomom uprave zbog koje je ovaj pravni termin i nastao. Pojam
Uprave sadrži dva aspekta putem kojih se može izvršiti njeno određivanje:
a) teorijski
b) pozitivnopravni.
Pozitivnopravni pojam uprave od značaja je za praktičnu primjenu prilikom primjene
konkretnih pravnih normi o radu i organizaciji uprave. Pojam uprave, sa aspekta važećih pravnih
propisa, određuje se u dva pravca:
1. pozitivnopravni pojam uprave u funkcionalnom smislu
2. pozitivnopravni pojam uprave u organizacionom smislu.
1
Pozitivnopravni pojam uprave u funkcionalnom smislu se određen je pravnim aktima koja
uređuju upravnu djelatnost. Radi se, dakle, o poslovima državne uprave koji se sastoje u
sprovođenju Ustava i zakonskih propisa koji regulišu ovu materiju. Osim ovoga, poslovi državne
uprave obuhvataju i rješavanje u upravnim stvarima i vršenje upravnog nadzora. Takođe
funkciolni smisao pojma uprave obuhvata i takozvane stručne poslove kao što je priprema
zakona. Pozitivnopravni pojam uprave u organizacionom smislu, kako i sama riječ kaže, tiče se
organa koji vrše određene funkcije u okviru upravne djelatnosti. Tako se formira nomenklatura
državne uprave. Kod nas su to ministarstva, organi uprave u okviru ministarstva, administrativne
i državne agencije, javna preduzeća, kao i nedržavne institucije sa javnim ovlaštenjima.
Iz prethodno navedenog može se zaključiti da se pojavila potreba za kontrolisanjem rada
ovih institucija. Kontrola rada podrazumijeva procjenu rezultata. U skladu sa time u radu organa
uprave mogu se ocjenjivati dva važna aspekta rada. Jedan je zakonitost, a drugi cjelishodnost.
Naime, upravni poslovi se sprovode zbog ostvarenja određenih zakonskih imprerativa, ali i zbog
vršenja javnih funkcija koje su od značaja za građane i državu. Tako se može procjenjivati da li
su pri vršenju poslova uprave ispoštovani Ustav i zakoni, ali se ujedno može davati i ocjena
koliko je pri vršenju pomenutih poslova ostvarivan opšti interes.
U skladu sa time, razlikujemo dvije vrste nadzora (kontrole): pravnu i političku. Politička
kontrola uprave vrši se pomoću institucija parlamenta, Vlade i javnog mnejnja kroz sredstva
javnog informisanja. Pravna kontrola uprave se odnosi na ocjenu zakonitosti i pravilnosti
poslovanja što je i teme ovog rada. Suštinsko načelo uprave jeste načelo zakonitosti. Ono često
može biti povređeno pri vršenje poslova uprave. Zato postoji kontrola zakonitosti upravnih akata.
Suština pravne kontrole uprave je utvrđivanje zakonitosti i pravilnosti u radu organa koji vrše
1
http://www.pravniportal.com
[Type the document title]
Fakultet Pravnih nauka Istočno Sarajevo
7
Dakle, na osnovu prethodno istaknutog razumljivo je da je trebalo tražiti rješenja za
drugim sredstvima u pogledu zaštite načela zakonitosti i prava građana. Upravni sudovi su
osnivani kao specijalizovani sudovi za rješavanje upravnih sporova. To je bio logičan niz
događaja, baš kao i mnogo ranije kada su za potrebe rješavanja sporova u trgovini ustanovljavani
trgovački sudovi.
Stvaranje upravnih sudova predstavlja dovršetak stvaranja pravne države. Ovom
institucijom ukida se samovolja državnih organa u odnosu na pojedinca. Čovjek postaje građanin
u punom smislu te riječi jer dobija posebnu sudsku instituciju koja štiti njegova zakonska prava u
odnosu na upravu države. Upravno sudstvo je svojom pojavom označilo ukidanje i poslednjih
ostataka apsolutizma. Nastanak upravnih sudova možemo locirati u drugoj polovini 19.
vijeka,naročito nakon francuske buržoaske revolucije.
Društveni i ekonomski uslovi, kao i političko stanje ovoga doba stvorili su atmosferu u
kojoj je zaštita zakonitosti došla pod lupu javnosti. Tako se u Evropi formiraju administrativni
sudovi ili ''magistrati'' a kasnije i specijalizovani upravni sudovi koji se bave pojedinim oblastima
kao što su socijalno osiguranje, porezi ili patenti i sl. Prije samog ustanovljenja upravnog smisla u
punom smislu te riječi, na početku 19. vijeka, u Francuskoj su razvijani administrativni savjeti
načelu su vrhovnim Državnim savjetom. Ipak, ulazeći u 20. vijek, cijela Evropa utemeljila je
upravno sudstvo u punom obimu.
Upravni spor kao djelo francuske upravnopravne prakse i teorije snažno je uticao na
formiranje kontinentalnog sistema sudske kontrole rada uprave. U Francuskoj se smatra da je
uprava poseban institut koji mora biti uređen posebnim pravom, a to posebno pravo primjenjuje
autonomno sudstvo. Iskustvo pokazuje da je kontrola koju vrši upravno sudstvo mnogo dublja,
energičnija i smjelija od one koju vrše redoviti sudovi.
Prvi upravni-administrativni sudovi bili su organizaciono u okviru administracije.
Međutim, oni su formalno u svom radu bili potpuno nezavisni od upravnih organa te
administracije i imali su samo administrativno sudsku funkciju i bili su oslobođeni svih drugih
poslova. Sami počeci osnivanja administrativnih sudova kojima je bila povjerena pravna kontrola
upravnih akata vežu se za polovinu XIX vijeka i za evropsko kopno, jer su anglosaksonske
zemlje tu kontrolu već ranije povjerile postojećim redovnim sudovima. Otuda se razlikuju dva
sistema sudske kontrole upravnih akata: anglosaksonski i kontinentalni.
3
U Kraljevini Jugoslaviji Državni savjet je po automatizmu nastavio da vrši svoju funkciji
u nepromjenjenom obliku sve do 1922. kada je donijet Zakon o državnom savjetu i upravnim
sudovima. Njime je napravljen ontološki jaz između upravnog sudstva i državne hijerarhije.
Ovim zakonom je konstatovano da između aktivne državne uprave i upravnog sudstva nema
nikakvog zajedništva, niti kontinuiteta. U BIH je, bez obzira na kašnjenja u razvoju države
upravno sudstvo svoje začetke imalo veoma rano. Na osnovu teoretski saznanja i praktičnih
3
http://www.organizator.hr/documents/PRAVO
