UNIVERZITET U TRAVNIKU
PRAVNI FAKULTET
OPĆE PRAVO
USTUP ILI CESIJA
( INSTITUCIJE RIMSKOG PRAVA II )
Studenti:
Amina Hasić, I – 2107/16
Damir Dervišević, I – 2117/16
Mentor:
Prof. dr. Dževad Drino
Kiseljak, maj 2017. godine
2
SADRŽAJ
1. Uvod .........................................................................................................................
3
2. Obvezno ili obligaciono pravo .................................................................................
4
3. Subjekti obveznog odnosa ........................................................................................
9
4. Promjene subjekata obveze ......................................................................................
10
5. Ustup ili cesija .......................................................................................................... 11
6. Zaključak .................................................................................................................. 16
7. Literatura ..................................................................................................................
17
4
2. OBVEZNO ILI OBLIGACIONO PRAVO
Obvezno pravo je grana prava koja se bavi obveznim odnosima. Rimsko obvezno
pravo najvažnija je pravna ostavina starog Rima jer predstavlja preciznu razradu svih bitnih
odnosa koji nastaju u oblasti pravnog prometa.
1
Ta grana rimskog prava u najvećoj je mjeri
utjecala na pozitivno pravo. Recipirano rimsko obvezno pravo temelj je današnjih građanskih
kodifikacija europskokontinentalnog tipa.
2
Riječ
obligare
znali vezati i u doslovnom i u prenesenom smislu.
3
Naša riječ
obavezati, obveza
ima slično značenje.
Obligare
se pojavljuje već sredinom republike, dok
riječ
obligatio
prvi put srećemo kod Cicerona. I u drugim slučajevima Rimljani su najprije
dolazili do glagola (
contrahere, adstringere, possidere
), pa tek onda do imenica (
contractus,
adstrictio, possessio
), pto je i razumljivo: imenice imaju veći stupanj uopćavanja nego glagoli
koji označavaju samu radnju.
4
Obvezno pravo uređuje one obvezne odnose koji nastaju među ljudima u procesu
razmjene dobara i usluga koji je nužan u društvu koje počiva na robnoj proizvodnji i
robnonovčanoj razmjeni. Svakodnevno se obvezujemo drugim ljudima (npr. na temelju
ugovora, delikta, ili na druge načine) izvršiti određenu činidbu, ili smo ovlašteni zahtijevati od
drugih neko davanje, činjenje ili propuštanje (npr. predaju kupljene stvari, vraćanje
pozajmljenog novca, izradu portreta od slikara koji se na to obvezao, naknadu štete izvršene
deliktom, itd.).
5
U takvim situacijama u kojima je jedna stranka ovlaštena zahtijevati od druge
stranke ispunjenje imovinske činidbe, a druga se stranka obvezala ispuniti tu činidbu, radi se o
obveznim odnosima.
6
Obvezni odnos ili obveza (
obligatio
) je pravni odnos između dvije stranke na osnovi
kojeg je vjerovnik (
creditor
,
reus stipulandi
) ovlašten zahtijevati od dužnika (
debitor
,
reus
promittendi
) određenu činidbu, koju je dužnik obvezan izvršiti uz prijetnju sankcijom
obveznog prava.
7
1
Šarac Mirela, Lučić Zdravko,
Rimsko privatno pravo
, Pravni fakultet Univerziteta u Sarajevu, Sarajevo, 2006.,
str. 165.
2
Ibid.
3
Stanojević Obrad,
Rimsko pravo
, Bosanskohercegovačko izdanje, Sarajevo, 2000., str. 269.
4
Ibid.
5
Šarac Mirela, Lučić Zdravko,
Rimsko privatno pravo
, Pravni fakultet Univerziteta u Sarajevu, Sarajevo, 2006.,
str. 165.
6
Ibid.
7
Šarac Mirela, Lučić Zdravko,
Rimsko privatno pravo
, Pravni fakultet Univerziteta u Sarajevu, Sarajevo, 2006.,
str. 165.
