UNIVERZITET U SARAJEVU
FILOZOFSKI FAKULTET
ODSJEK ZA SOCIOLOGIJU
SEMINARSKI RAD
SOCIOLOGIJA POLITIKE I
UTOPIJA KAO DRUŠTVENA KRITIKA KOD THOMASA MORA
Doc. dr. JJJ
Student: SSS
Sarajevo, decembar 2018.
2
SADRŽAJ
1. Uvod .............................................................................................................................. 3
2. Biografija Thomasa Mora ............................................................................................. 4
3. Povijest utopije – Lewis Mumford – eutopija ............................................................... 6
4. Utopija Thomasa Mora ................................................................................................. 8
5. Utopija Thomasa Mora vs Platon i utopija ................................................................. 12
6. Primjena utopije na stvarnost ...................................................................................... 15
7. Vrli novi vijet - Aldous Huxley .................................................................................. 16
8. Zaključak ..................................................................................................................... 18
9. Literatura ..................................................................................................................... 19
4
2.BIOGRAFIJA TOMASA MORA
Tomas Mor
(London, 7. februar 1477. - London, 6. jul 1535.) je engleski humanista,
književnik i državnik. Po završetku osnovnog obrazovanja postao je paž kanterberijskog
nadbiskupa Džona Mortona, gde se upoznao sa opasnostima i intrigama političkog života. To
je snažno uticalo na mladog Thomasa, pa je i pored aktivnog političkog delovanja često
razmišljao o povlačenju u neki manastir. odlazi na Oksford, gde studira grčku i latinsku
književnost. Ubrzo, po očevoj želji, vraća se u London da studira pravne nauke. Međutim, i
pored velikog zalaganja u izučavanju prava, More nastavlja da se bavi
književnošću, jezikom, filozofijom i teologijom. Poslije završenih studija prava, More
započinje uspešnu advokatsku karijeru, koja traje oko 15 godina. I pored učešća u javnom
životu, i dalje gaji želju da se povuče u manastir. Kada je već stekao ugled kao advokat,
dobija poziv od kralja Henrija VIII da bude javni službenik na njegovom dvoru. More je znao
da je ta služba puna rizika i da je slabije plaćena nego advokatura, ali je ipak prihvatio.
Između ostalog, bio je zadužen da piše napade na Martina Lutera, osnivača protestantizma.
ada se More prihvatio službe na dvoru, kralj Henri VIII je još uvek bio u dobrim odnosima
sa rimskim papom Lavom X, ali je ubrzo došlo do razlaza zbog papinog neprihvatanja da
prizna Henrijev razvod od prve žene, Katarine Aragonske (zbog kraljeve optužbe da mu nije
obezbedila muškog naslednika). Vrhovni sudija, kardinal Volsi, nije uspeo da ubedi papu da
prizna razvod, pa je na njegovo mesto postavljen More, koji se privatno nije slagao sa
kraljevim potezima, ali javno nije dovodio u pitanje njegove odluke i suverenitet.
Kao vrhovni sudija, More se usredsredio na dva osnovna zadatka: 1.oblikovanje i
unapređivanje sudskog sistema, 2.otkrivanje i sankcionisanje postupaka koje je smatrao
opasnim po državu i crkvu. Njegove reforme su bile toliko temeljne i sveobuhvatne da ih
mnogi porede sa Kromvelovim reformama iz 1530-ih godina. Na ovoj poziciji More je proveo
31 mesec. Kao slobodouman i savestan čovek on je sve više ulazio u sukob sa kraljem.
Otvoreno se usprotivio njegovom i Kromvelovom pokušaju da preko parlamenta ukinu
slobodu crkve koja joj je bila zagarantovana u
Magna Carta
. Čak je podneo ostavku kada se
kralj razveo od Katarine i oženio Anom Bolen, ali je Henri nije prihvatio.
Godine 1534. More odbija da prihvati dekret po kojem bi svako Anino dete bilo punopravni
nasljednik prijestola, kao i da prizna Henriju apsolutnu svjetovnu i duhovnu vlast
u Engleskog. Uhapšen je i zatvoren u zloglasni londonski Tauer (
The Tower of London
).
Odbija sve molbe porodice i prijatelja da potpiše dekret. Tokom zatočenja bavi se pisanjem
5
pobožnih tekstova i tumačenjem Svetog pisma. Pogubljen je 6. jula 1535. godine i sahranjen
u kraljevskoj kapeli
Sveti Petar u lancima
, a četiri veka kasnije, 19. maja 1935, Katolička
crkva ga je proglasila svecem.
Pisao je djela na engleskom i latinskom jeziku, a najpoznatije mu je delo
Utopija
, u kojem
kritikuje društvene prilike u Engleskoj i suprotstavlja im viziju o idealnoj zajednici na
zamišljenom ostrvu Utopiji.
1
1
Petar Ćiklić: Sir Thomas More. Obnovljeni život:časopis za filozofiju i religijske znanosti, Vol. 16. No. 6,
1935.
https://hrcak.srce.hr/60376
Pristupljeno: 28.12.2018. 19.24h
